Swift ने १७ मोठ्या बँकांसोबत ब्लॉकचेनवर आधारित लेजरचा पायलट प्रोजेक्ट सुरू केला आहे. याच्या मदतीने आता 24/7 आंतरराष्ट्रीय व्यवहार करता येतील, ज्यात टोकनाइज्ड डिपॉझिट्सचा (Tokenised Deposits) वापर केला जाईल. यातून पेमेंटची गती वाढणार आहे.
बँकिंगमध्ये क्रांती घडवणार Swift!
आंतरराष्ट्रीय पेमेंटसाठी संदेश पाठवणारी जागतिक नेटवर्क Swift आता ब्लॉकचेन तंत्रज्ञानाच्या मदतीने प्रत्यक्ष व्यवहारांसाठी सज्ज झाली आहे. सध्या विकासाच्या टप्प्यात असलेला हा प्रकल्प आता नियंत्रित (Controlled) लाईव्ह पायलट फेजमध्ये पोहोचला आहे. जगभरातील १७ मोठ्या फायनान्शियल संस्था (Financial Institutions), ज्यात सहा खंडांतील बँकांचा समावेश आहे, त्या आता या प्लॅटफॉर्मचा वापर करून प्रत्यक्षात आंतरराष्ट्रीय व्यवहार करत आहेत.
या पायलट प्रोजेक्टमध्ये HSBC, Citi, BNP Paribas, DBS, Standard Chartered, UBS, Wells Fargo, ANZ, MUFG Bank आणि Lloyds Bank यांसारख्या प्रमुख आंतरराष्ट्रीय बँका सहभागी आहेत.
'रात्रंदिवस' पेमेंटची सोय
पारंपारिक बँकिंगमध्ये वेळेचं बंधन असल्यामुळे आंतरराष्ट्रीय पेमेंटला उशीर होतो. Swift चा हा नवीन ब्लॉकचेन लेजर २४ तास, आठवड्याचे सातही दिवस आणि रात्रीच्या वेळीही व्यवहार करण्यास मदत करेल. म्हणजेच, आता वीकेंडला किंवा इतर सुट्ट्यांमध्येही पैसे पाठवणं शक्य होईल. हे तंत्रज्ञान व्हॅल्यू (Value) ट्रान्सफर सुलभ करेल, पण अंतिम सेटलमेंट (Settlement) मात्र सध्याच्याच सिस्टीमद्वारे होईल. यामुळे नवीन तंत्रज्ञान जुन्या बँकिंग सिस्टीमवर एक थर (Layer) म्हणून काम करेल.
टोकनाइज्ड डिपॉझिट्स म्हणजे काय?
या प्लॅटफॉर्ममध्ये टोकनाइज्ड डिपॉझिट्सचा वापर केला जातो. हे ब्लॉकचेनवर चालणाऱ्या स्टँडर्ड बँक डिपॉझिट्सचेच डिजिटल व्हर्जन आहेत. हे टोकन्स जारी करणाऱ्या बँकेच्या थेट जबाबदाऱ्या (Direct Liabilities) दर्शवतात, त्यामुळे ते क्रिप्टोकरन्सी किंवा इतर अस्थिर डिजिटल मालमत्तांपेक्षा (Volatile Digital Assets) वेगळे आहेत. हे तंत्रज्ञान मालमत्तेची मालकी (Ownership) ट्रॅक करण्याची आणि संस्थांमधील हस्तांतरणाची (Movement) पद्धत बदलेल. याचा उद्देश प्रशासकीय अडचणी कमी करणे आणि बँकांना आंतरराष्ट्रीय स्तरावर त्यांची लिक्विडिटी (Liquidity) अधिक चांगल्या प्रकारे व्यवस्थापित करण्यास मदत करणे हा आहे.
पुढील वाटचाल काय?
Swift ने सांगितलं आहे की, हा प्लॅटफॉर्म सुमारे ९ महिन्यांच्या कालावधीत विकसित केला गेला आहे. सध्या Swift नेटवर्कमार्फत सुमारे 75% पेमेंट्स काही मिनिटांतच लाभार्थ्यांपर्यंत पोहोचतात. या नवीन तंत्रज्ञानाचं मुख्य आव्हान हे असेल की, १७ बँकांच्या या पायलट प्रोजेक्टला मोठ्या, जागतिक स्तरावर कसं न्यायचं. बँकिंग आणि फिनटेक (Fintech) क्षेत्रातील गुंतवणूकदार हे पाहतील की, या पायलटमुळे बँकांचा ऑपरेटिंग खर्च कमी होतो का, किंवा त्या वेगवान आणि लवचिक सेवा देऊन अधिक व्यवहार मिळवतात का. या प्रकल्पाच्या पुढील टप्प्यांमध्ये वेगवेगळ्या नियामक वातावरणांतील (Regulatory Environments) व्यवहारांच्या कामगिरीचं मूल्यांकन केलं जाईल.