Rekise Marine ला ₹9.7 कोटींचा निधी: नौदलासाठी ऑटोनॉमस जहाजे बनवणार

बंगळूरु स्थित Rekise Marine ने भारतीय नौदलासाठी ऑटोनॉमस (Autonomous) नौदल जहाजे विकसित करण्यासाठी Accel आणि NKSquared कडून **$9.7 दशलक्ष** (सुमारे ₹81 कोटी) उभारले आहेत. ही खाजगी स्टार्टअप असली तरी, या गुंतवणुकीमुळे स्वदेशी संरक्षण तंत्रज्ञानाच्या वाढत्या परिसंस्थेवर प्रकाश टाकला जातो.

काय घडले?

मरीन रोबोटिक्स कंपनी Rekise Marine ने व्हेंचर कॅपिटल फर्म Accel आणि Zerodha चे सह-संस्थापक निखिल कामत यांच्या गुंतवणूक कंपनी NKSquared यांच्या नेतृत्वाखाली $9.7 दशलक्ष (सुमारे ₹81 कोटी) च्या सीड फंडिंग फेरीत यश मिळवले आहे. या निधीचा वापर कंपनी त्यांच्या प्रमुख ऑटोनॉमस अंडरवॉटर व्हेईकल (Autonomous Underwater Vehicle), 'जलकपी' (Jalkapi) च्या विकासाला गती देण्यासाठी आणि समुद्री चाचण्यांसाठी करणार आहे. तसेच, अभियांत्रिकी टीम वाढवण्यावरही कंपनीचा भर असेल. या फंडिंगमुळे कंपनीने आतापर्यंत $14 दशलक्ष पेक्षा जास्त निधी उभारला आहे.

Rekise Marine सध्या भारतीय नौदलाच्या iDEX ADITI कार्यक्रमांतर्गत 'जलकपी' विकसित करत आहे. या कार्यक्रमाचा उद्देश संरक्षण तंत्रज्ञानात स्वदेशी नवकल्पनांना प्रोत्साहन देणे हा आहे.

संरक्षण गुंतवणूकदार का लक्ष ठेवून आहेत?

जरी Rekise Marine ही एक खाजगी स्टार्टअप असली आणि थेट शेअर बाजारात ट्रेड होत नसली, तरी तिची वाढ ही भारतीय संरक्षण क्षेत्रातील एका व्यापक ट्रेंडचा भाग आहे. भारत सरकारच्या 'आत्मनिर्भरता' (Self-reliance) या धोरणामुळे विशेष तंत्रज्ञान स्टार्टअप्सना जुन्या सार्वजनिक क्षेत्रातील उपक्रमांशी (PSUs) सहकार्य करण्यासाठी एक पोषक वातावरण तयार झाले आहे.

संरक्षण क्षेत्रातील गुंतवणूकदारांसाठी, हा विकास स्टार्टअप-पीएसयू भागीदारी मॉडेलचे वाढते महत्त्व अधोरेखित करतो. Rekise सारख्या कंपन्या हाय-एंड सॉफ्टवेअर आणि ऑटोनॉमस तंत्रज्ञानावर लक्ष केंद्रित करतात, तर हार्डवेअर निर्मिती आणि एकत्रीकरणासाठी त्या GRSE (Garden Reach Shipbuilders & Engineers) सारख्या मोठ्या, सूचीबद्ध शिपयार्ड्ससोबत भागीदारी करतात. यामुळे सूचीबद्ध संरक्षण कंपन्यांना प्रत्येक घटक स्वतःहून विकसित न करता प्रगत, तंत्रज्ञान-आधारित प्लॅटफॉर्मची डिलिव्हरी जलद करता येते.

पीएसयू आणि स्टार्टअप्सचे कनेक्शन

Rekise Marine ने GRSE लिमिटेडसह प्रमुख सार्वजनिक शिपयार्ड्ससोबत सहकार्य करण्याचा अनुभव घेतला आहे. कंपनीने भारतीय नौदलाला पुरवलेल्या 'जल्दूत' (Jaldoot) नावाच्या ऑटोनॉमस सरफेस व्हेईकलच्या (Autonomous Surface Vessel) विकासातही त्यांचा सहभाग होता. किरकोळ आणि संस्थात्मक गुंतवणूकदारांसाठी, ही भागीदारी सूचीबद्ध शिपयार्ड्स त्यांच्या उत्पादनांच्या पोर्टफोलिओमध्ये कसे आधुनिक बदल करत आहेत याचे एक महत्त्वाचे सूचक आहे. जेव्हा एखादा पीएसयू विशेष रोबोटिक्स स्टार्टअपसोबत भागीदारी करतो, तेव्हा ते युनिटेड व्हेईकल्ससारख्या (Unmanned Vessels) जटिल प्रणालींसाठी बाजारात येण्याची वेळ कमी करण्याचा एक धोरणात्मक मार्ग सूचित करते.

तंत्रज्ञानाचा धोका

संरक्षण क्षेत्रात लक्ष ठेवणारे गुंतवणूकदार ऑटोनॉमस सागरी तंत्रज्ञानातील विशिष्ट धोक्यांबद्दल जागरूक असले पाहिजेत. 'जलकपी' सारखी मोठी ऑटोनॉमस अंडरवॉटर व्हेईकल्स (XLUUVs) तयार करणे ही एक संशोधन आणि विकास-केंद्रित प्रक्रिया आहे. या प्रकल्पांमध्ये सॉफ्टवेअर ऑटोनॉमी, पाण्याखालील विश्वासार्ह संवाद आणि दीर्घकाळ टिकणारी पॉवर मॅनेजमेंट यांसारख्या तांत्रिक आव्हानांचा सामना करावा लागतो. जरी या स्टार्टअप्सचे उद्दिष्ट नाविन्यपूर्ण उत्पादन करणे असले तरी, अशा अत्याधुनिक संरक्षण प्रकल्पांमध्ये तांत्रिक विलंब किंवा खर्चात वाढ होण्याचा धोका अंतर्भूत असतो. जर या स्टार्टअप्सना अडथळे आले, तर ते त्यांच्या सूचीबद्ध भागीदारांनी तयार केलेल्या मोठ्या प्लॅटफॉर्मच्या डिलिव्हरी वेळापत्रकांवर परिणाम करू शकतात.

गुंतवणूकदारांनी पुढे काय पाहावे?

संरक्षण क्षेत्रातील गुंतवणूकदारांनी या स्टार्टअप भागीदारींचा सूचीबद्ध शिपयार्ड्ससाठी ठोस परिणामांमध्ये कसा अनुवाद होतो यावर लक्ष ठेवले पाहिजे. महत्त्वाचे मुद्दे खालीलप्रमाणे:

• प्रकल्प टप्पे: 'जलकपी'च्या समुद्री चाचण्या यशस्वीरित्या पूर्ण होणे, जे ऑटोनॉमस प्लॅटफॉर्मच्या तांत्रिक व्यवहार्यतेची पुष्टी करेल.
• नवीन ऑर्डर्स: भारतीय नौदल किंवा इतर सरकारी एजन्सींकडून या ऑटोनॉमस सिस्टीम्ससाठी कोणत्याही फॉलो-ऑन ऑर्डर्स किंवा व्यापक स्वीकृती.
• भागीदारीची खोली: सूचीबद्ध संरक्षण कंपन्या अशा रोबोटिक्स स्टार्टअप्ससोबत अधिक औपचारिक, दीर्घकालीन करार करतात का, ज्यामुळे त्यांच्या उत्पादन परिसंस्थेत अधिक खोल एकत्रीकरण दिसून येईल.
• धोरणात्मक बदल: संरक्षण नवोपक्रम अनुदान (Defence innovation grants) आणि iDEX-संबंधित निधीवरील अद्यतने, जे भारतीय संरक्षण उद्योगाच्या या विशिष्ट परंतु वाढत्या विभागासाठी उत्प्रेरक म्हणून काम करत आहेत.