जून तिमाहीत Nasdaq मध्ये **21.4%** ची मोठी झेप घेतली आहे. AI (Artificial Intelligence) क्षेत्रातील तेजी यामागे मुख्य कारण ठरली. मात्र, जपानी येन **40 वर्षांतील** नीचांकी पातळीवर घसरल्याने आणि अमेरिकेत व्याजदर वाढण्याच्या शक्यतेमुळे भारतासारख्या विकसनशील बाजारांवर दबाव येऊ शकतो.
काय घडले?
अमेरिकेचा Nasdaq Composite Index जून तिमाहीत 21.4% वाढला आहे, जो मागील सहा वर्षांतील सर्वोत्तम कामगिरी ठरली आहे. या तेजीचे मुख्य कारण म्हणजे आर्टिफिशियल इंटेलिजन्स (AI) तंत्रज्ञानाबाबत असलेला उत्साह. सुरुवातीला मूल्यांकनाची चिंता असतानाही, AI-केंद्रित शेअर्सनी बाजारात आघाडी घेतली आणि इंडेक्स 26,213.72 अंकांवर पोहोचला. तेलाच्या किमती कमी झाल्याने महागाईची चिंता कमी झाली, ज्यामुळे या रॅलीला आणखी बळ मिळाले.
दरम्यान, चलन बाजारात मोठे चढउतार दिसून आले. जपानी येन अमेरिकन डॉलरच्या तुलनेत 40 वर्षांतील नीचांकी पातळीवर घसरला असून, तो 162.67 च्या जवळपास व्यवहार करत आहे.
AI आणि टेकचा प्रभाव
भारतीय गुंतवणूकदारांसाठी, Nasdaq ची कामगिरी ही तंत्रज्ञान आणि नवोपक्रमाबद्दलच्या भावनांचा आरसा मानली जाते. भारतीय IT कंपन्यांना त्यांचा मोठा महसूल अमेरिकन क्लायंट्सकडून मिळतो. अमेरिकेतील टेक मार्केटमध्ये सकारात्मकता असल्यास, कंपन्या सॉफ्टवेअर आणि डिजिटल सेवांवर खर्च करत असल्याचे दिसून येते. Nasdaq मधील 21.4% वाढ दर्शवते की जागतिक भांडवल अजूनही टेक-आधारित वाढीमध्ये रस घेत आहे. हा ट्रेंड कायम राहिल्यास, भारतीय IT निर्यातदारांसाठी एक स्थिर वातावरण निर्माण होऊ शकते, जर क्लायंटची मागणी टिकून राहिली तर.
चलन आणि व्याजदराचा धोका
Nasdaq मधील वाढ सकारात्मक असली तरी, चलन बाजारातील हालचाली चिंताजनक आहेत. जपानी येनची 40 वर्षांतील नीचांकी पातळीवरील घसरण हे डॉलरचे मोठे सबलीकरण दर्शवते. अमेरिकेच्या फेडरल रिझर्व्ह (US Federal Reserve) कडून यावर्षी आणखी व्याजदर वाढ होण्याची शक्यता आहे, ज्यामुळे डॉलर मजबूत होत आहे. जेव्हा अमेरिकेतील व्याजदर वाढतात, तेव्हा जागतिक गुंतवणूकदार भारतासारख्या विकसनशील बाजारातून पैसे काढून डॉलर-आधारित मालमत्तांमध्ये गुंतवतात, कारण त्या अधिक सुरक्षित मानल्या जातात आणि चांगला परतावा देतात. यामुळे भारतीय शेअर्समधील परदेशी गुंतवणुकीवर (FII) दबाव येऊ शकतो आणि भारतीय रुपया कमकुवत होऊ शकतो.
तेलाच्या किमतीतील दिलासा
भारतीय अर्थव्यवस्थेला एक सकारात्मक दिलासा म्हणजे तेलाच्या किमतीत झालेली घट. भारत हा कच्च्या तेलाचा मोठा आयातदार देश असल्याने, ऊर्जा किमती कमी झाल्यास देशाला मोठा फायदा होतो. यामुळे देशाचे चालू खात्यातील तूट (Current Account Balance) सुधारते आणि देशांतर्गत महागाई नियंत्रणात राहते. मध्य पूर्वेतील तणाव कमी झाल्यामुळे तेलाच्या किमतीत झालेली ही घट दुसऱ्या सहामाहीत भारताच्या GDP वाढीसाठी फायदेशीर ठरू शकते.
गुंतवणूकदारांनी पुढे काय पाहावे?
पुढील काही आठवड्यांत गुंतवणूकदारांनी तीन मुख्य गोष्टींवर लक्ष ठेवले पाहिजे. पहिली गोष्ट म्हणजे, परदेशी संस्थात्मक गुंतवणूकदारांचा (FII) डेटा तपासावा. अमेरिकेतील वाढत्या व्याजदरांच्या शक्यतेमुळे भारतीय बाजारातून मोठ्या प्रमाणात निधी बाहेर जातोय का, यावर लक्ष ठेवावे. दुसरे म्हणजे, रुपया-डॉलर विनिमय दरावर (Exchange Rate) लक्ष ठेवावे. डॉलरची ताकद वाढल्यास भारतीय रुपयावर दबाव येऊ शकतो. तिसरे म्हणजे, अमेरिकेच्या फेडरल रिझर्व्हच्या व्याजदर वाढीबद्दल येणाऱ्या भविष्यातील वक्तव्यांवर लक्ष ठेवावे, कारण याचा जागतिक तरलता आणि शेअर बाजाराच्या दिशेवर थेट परिणाम होईल.