भारतातील IT सेवा क्षेत्रातील नोकरभरतीमध्ये Q1 2026 मध्ये स्थैर्य येण्याचे संकेत मिळत आहेत. एकूण कर्मचारी संख्येत **5,948** कर्मचाऱ्यांची वाढ झाली असली तरी, ही वाढ प्रामुख्याने TCS मुळे आहे. इतर प्रमुख कंपन्यांमध्ये कर्मचारी कपात सुरूच आहे, परंतु उद्योगभरतीतील कर्मचारी गळतीचे प्रमाण कमी झाले आहे आणि काही कंपन्या कॅम्पस भरती पुन्हा सुरू करण्याची तयारी करत आहेत.
नोकरभरतीत स्थैर्याचे संकेत
जुलै 2026 पर्यंत, भारतीय माहिती तंत्रज्ञान (IT) क्षेत्राने नोकरभरतीच्या पद्धतींमध्ये स्थैर्य येण्याचे प्राथमिक संकेत दिले आहेत. कर्मचाऱ्यांची संख्या मोठ्या प्रमाणात कमी-जास्त झाल्यानंतर, ताज्या तिमाही निकालांनुसार, संपूर्ण उद्योग अजून मोठ्या प्रमाणात नोकरभरतीसाठी सज्ज नसला तरी, कर्मचारी संख्येत झालेली मोठी घट आता थांबली आहे.
मिश्र कल आणि कर्मचारी कपात
या तिमाहीत एकूण 5,948 कर्मचाऱ्यांची निव्वळ वाढ झाली आहे, जी केवळ 0.5% आहे. विशेष म्हणजे, ही वाढ टाटा कन्सल्टन्सी सर्व्हिसेस (TCS) मुळे शक्य झाली आहे, ज्यांनी जून तिमाहीत 9,000 हून अधिक नवीन कर्मचारी घेतले. गेल्या जवळपास चार वर्षांतील ही TCS ची सर्वाधिक निव्वळ भरती आहे. TCS वगळल्यास, इतर प्रमुख IT कंपन्यांच्या एकत्रित कर्मचारी संख्येत मात्र घट दिसून आली. यावरून असे सूचित होते की अनेक कंपन्या अजूनही त्यांच्या महसुलाच्या मागणीनुसार कर्मचाऱ्यांची संख्या समायोजित करत आहेत.
कर्मचारी गळतीचे (attrition rates) प्रमाण सातत्याने कमी होत आहे, जे कर्मचाऱ्यांचे चांगले टिकून राहणे आणि गेल्या दोन वर्षांपासून सुरू असलेल्या आक्रमक वेतनवाढीच्या वातावरणात थंडावा येण्याचे संकेत देते. टेक महिंद्रा (Tech Mahindra) मध्ये वार्षिक कर्मचारी गळती 12.6% वरून 11.8% पर्यंत खाली आली, तर विप्रो (Wipro) मध्ये 15.1% वरून 13.9% पर्यंत सुधारणा झाली.
'प्रिसिजन हायरिंग'कडे कल
टेक महिंद्रा सारख्या कंपन्यांनी कॅम्पस भरती कार्यक्रम पुन्हा सुरू केले असले तरी, IT कंपन्या त्यांच्या टीम्स कशा तयार करत आहेत यात मूलभूत बदल झाला आहे. मोठ्या प्रमाणात भरती करण्याऐवजी, कंपन्या आता 'प्रिसिजन हायरिंग' (Precision Hiring) करत आहेत. कंपन्या आर्टिफिशियल इंटेलिजन्स (AI), डेटा आर्किटेक्चर, क्लाउड कंप्युटिंग आणि सायबर सुरक्षा यांसारख्या मागणी असलेल्या विशेष कौशल्यांवर लक्ष केंद्रित करत आहेत.
ऑटोमेशन आणि AI च्या वाढत्या वापरामुळे एंट्री-लेव्हल टेस्टर्स आणि नियमित सपोर्ट स्टाफची गरज कमी झाली आहे. आकडेवारीनुसार, एंट्री-लेव्हल नोकऱ्यांमध्ये वर्ष-दर-वर्ष घट झाली आहे, कारण कंपन्या डिजिटल ट्रान्सफॉर्मेशन प्रकल्पांमध्ये त्वरित योगदान देऊ शकतील किंवा AI सिस्टम्सचे प्रशासन करू शकतील अशा उमेदवारांना प्राधान्य देत आहेत. या दरम्यान, जागतिक कॅप्टिव्ह सेंटर्स (Global Captive Centers) - मोठ्या बहुराष्ट्रीय कंपन्यांचे इन-हाउस IT युनिट्स - अधिकाधिक प्रतिभा आकर्षित करत आहेत, ज्यामुळे थर्ड-पार्टी IT सेवा प्रदात्यांवर कमी खर्चात उच्च-उत्पादकता असलेल्या टीम्स टिकवून ठेवण्याचा दबाव वाढत आहे.
गुंतवणूकदारांसाठी महत्त्वाचे मुद्दे
गुंतवणूकदारांसाठी, महसूल वाढ आणि कर्मचारी संख्येत वाढ यातील संतुलन महत्त्वाचे राहील. कमकुवत मागणी आणि स्पर्धात्मक किंमतीच्या दबावामुळे कंपन्या नफ्याचे मार्जिन (profit margins) जपण्याचा प्रयत्न करत असल्याने, महसूल वाढला तरी एकूण कर्मचारी संख्या सपाट राहू शकते. कंपन्या सध्याच्या सावधगिरीच्या भरती मॉडेलमधून व्यापक वाढीकडे यशस्वीरित्या कशा संक्रमण करतात, हे पाहणे महत्त्वाचे ठरेल, विशेषतः AI आणि डिजिटल इंजिनिअरिंग सेवांची मागणी जसजशी विकसित होत जाईल. TCS सारख्या कंपन्यांमधील ही किरकोळ सुधारणा मिड-कॅप आणि लार्ज-कॅप IT सेवा विभागासाठी व्यापक आणि टिकाऊ पुनरागमनाचे संकेत देते का, हे पुढील तिमाही अहवाल स्पष्ट करतील.