भारतातील प्रमुख IT कंपन्यांनी FY26 मध्ये **7,389** कर्मचाऱ्यांची निव्वळ घट नोंदवली आहे. हा AI-आधारित कार्यक्षमतेकडे झालेला बदल दर्शवतो. मागणीतील घट हाताळण्याऐवजी, हे बदल ऑपरेशन्स सुलभ करण्यावर लक्ष केंद्रित करत आहेत. गुंतवणूकदारांनी ऑटोमेशन आणि विशेष कौशल्यांकडे होणारे हे परिवर्तन येत्या तिमाहीत प्रॉफिट मार्जिनवर कसा परिणाम करते यावर लक्ष ठेवावे.
IT क्षेत्रात AI चा प्रभाव: कर्मचारी संख्येत घट
भारतातील आयटी (IT) सेवा क्षेत्रात मोठे बदल घडताना दिसत आहेत. कर्मचाऱ्यांची संख्या कमी होत असून कंपन्या आता हाय-व्हॅल्यू डिजिटल सेवांवर लक्ष केंद्रित करत आहेत. टाटा कन्सल्टन्सी सर्व्हिसेस (TCS), इन्फोसिस (Infosys), एचसीएलटेक (HCLTech), विप्रो (Wipro) आणि टेक महिंद्रा (Tech Mahindra) यांसारख्या मोठ्या IT कंपन्यांनी आर्थिक वर्ष 2026 मध्ये एकूण 7,389 कर्मचाऱ्यांची निव्वळ घट नोंदवली आहे. मागील वर्षांच्या तुलनेत ही एक मोठी उलथापालथ आहे, कारण पूर्वी कंपन्या मोठ्या प्रमाणात नवीन भरती करत होत्या.
ऑटोमेशनकडे धोरणात्मक वाटचाल
आता आयटी कंपन्या केवळ कर्मचारी वाढवण्याऐवजी उत्पादकता आणि विशेष कौशल्यांवर आधारित मॉडेलकडे वळत आहेत. टीमलीज (TeamLease) सारख्या कंपन्यांच्या अंदाजानुसार, यावर्षी एकूण 25,000 ते 35,000 पदांमध्ये कपात होऊ शकते. ही कपात सार्वजनिकरित्या मोठ्या घोषणांऐवजी अंतर्गत कामगिरी पुनरावलोकन (Performance Reviews) आणि अनावश्यक भूमिकांच्या समाप्तीद्वारे होत आहे.
या बदलाचे मुख्य कारण म्हणजे आर्टिफिशियल इंटेलिजन्स (AI) आणि ॲडव्हान्स्ड ऑटोमेशन टूल्सचा वाढता वापर. नियमित सॉफ्टवेअर डेव्हलपमेंट आणि सपोर्टची कामे ऑटोमेट करून, कंपन्या त्यांचे ऑपरेटिंग मार्जिन सुधारण्याचा प्रयत्न करत आहेत. उदाहरणार्थ, TCS ने आर्थिक वर्ष 2026 मध्येच 23,460 कर्मचाऱ्यांची घट केली आहे, कारण कंपनी आपल्या संघटनात्मक रचनेत सुलभता आणत आहे.
नफा आणि मार्जिनवर परिणाम
गुंतवणूकदारांसाठी, या संरचनात्मक बदलांचा नफ्यावर कसा परिणाम होतो हे समजून घेणे महत्त्वाचे आहे. पूर्वी, भारतीय IT कंपन्या महसूल वाढवण्यासाठी सॉफ्टवेअर इंजिनिअर्सची संख्या वाढवण्यावर अवलंबून होत्या. आता, लक्ष 'कॉग्निटिव्ह लिव्हरेज'वर (Cognitive Leverage) आहे, जिथे कंपन्या AI, क्लाउड कंप्युटिंग आणि सायबर सुरक्षा यांसारख्या क्षेत्रातील तज्ञांना प्राधान्य देत आहेत. जरी यामुळे तात्पुरते खर्च वाढू शकतात, तरीही कंपनीचा मुख्य उद्देश कर्मचाऱ्यांची संख्या न वाढवता नफा वाढवणे हा आहे.
मात्र, या बदलांमध्ये जोखीमही आहे. कंपन्यांना कौशल्यातील तफावत (Skill Gap) भरून काढण्याचे मोठे आव्हान आहे. ऑटोमेशनमुळे नियमित नोकऱ्यांवर दबाव येत असल्याने, कंपन्यांना त्यांच्या कर्मचाऱ्यांना हाय-एंड डिजिटल सेवांसाठी तयार करावे लागेल. यामध्ये अयशस्वी झाल्यास, प्रतिस्पर्धकांपेक्षा मागे पडण्याचा धोका आहे.
गुंतवणूकदारांनी आगामी तिमाही निकालांवर लक्ष ठेवावे, जेणेकरून या कार्यक्षमतेच्या उपायांमुळे नफ्यात सातत्यपूर्ण सुधारणा होत आहे का हे कळेल. तसेच, कंपन्या उच्च-वाढीच्या क्षेत्रांमध्ये प्रतिभावान कर्मचाऱ्यांचा पूल कसा टिकवून ठेवतात आणि पुनर्रचना खर्चाचे व्यवस्थापन कसे करतात, यावर पुढील 12 ते 18 महिन्यांत लक्ष ठेवणे महत्त्वाचे ठरेल.