भारतातील स्मार्टफोन मार्केट एका मोठ्या बदलातून जात आहे. ग्राहक आता जुने फोन जास्त काळ वापरत असल्याने, फोन बदलण्याची सायकल **36 महिन्यांपर्यंत** लांबली आहे. यामुळे **2026 च्या पहिल्या सहामाहीत** स्मार्टफोन शिपमेंट्समध्ये **10%** घट होण्याची शक्यता आहे.
फोन बदलण्याची गरज कमी, किमती वाढणार?
पूर्वी जिथे ग्राहक दर 18 ते 24 महिन्यांत आपला स्मार्टफोन बदलत असत, तिथे आता ही सवय बदलत चालली आहे. IDC च्या अहवालानुसार, 2026 च्या पहिल्या सहामाहीत स्मार्टफोन शिपमेंट्स 63 ते 65 दशलक्ष युनिट्सपर्यंत खाली येऊ शकतात. यामागे फक्त ग्राहकांची कमी होत चाललेली आवड नाही, तर वाढलेला उत्पादन खर्च हे देखील एक मोठे कारण आहे.
मेमरीच्या टंचाईचा फटका
जगभरातील मेमरी चिप्सच्या तुटवड्यामुळे (memflation) फोन बनवण्याचा खर्च वाढला आहे. पूर्वी कंपन्या हा वाढीव खर्च स्वतः उचलून विक्रीचे प्रमाण कायम ठेवत होत्या, पण आता हे शक्य नाही. त्यामुळे फोनच्या किमतीत मोठी वाढ होण्याची शक्यता आहे. 2025 च्या पहिल्या सहामाहीत सरासरी विक्री किंमत $275 होती, ती 2026 च्या पहिल्या सहामाहीत $320 पेक्षा जास्त होऊ शकते. याचा अर्थ मध्यम श्रेणीतील फोन ₹3,000 ते ₹5,000 पर्यंत महाग होऊ शकतात, तर एंट्री-लेव्हल फोनची किंमत ₹12,000 ते ₹14,000 पर्यंत पोहोचू शकते.
ग्राहकांचे बदललेले वर्तन आणि बाजाराची परिपक्वता
स्मार्टफोन आता इतके प्रगत झाले आहेत की त्यात वारंवार बदल करण्याची गरज भासत नाही. नवीन मॉडेल्स टिकाऊ आहेत आणि त्यांना दीर्घकाळ सॉफ्टवेअर सपोर्ट मिळतो. यामुळे ग्राहक जुने फोनच जास्त काळ वापरण्यावर भर देत आहेत. विशेषतः एंट्री-लेव्हल आणि मध्यम श्रेणीतील ग्राहक किमतीबाबत अधिक संवेदनशील असल्याने, ते नवीन फोन घेण्याऐवजी सेकंड-हँड किंवा रिफर्बिश्ड मार्केटकडे वळत आहेत.
कंपन्यांसाठी नव्या रणनीतीची गरज
बाजारातील हा बदल कंपन्यांना त्यांची व्यावसायिक रणनीती बदलण्यास भाग पाडत आहे. आता फक्त जास्त विक्रीवर लक्ष केंद्रित न करता, कंपन्या प्रीमियम सेगमेंटवर अधिक लक्ष केंद्रित करत आहेत, जेणेकरून नफा टिकवून ठेवता येईल. IDC चा अंदाज आहे की 2026 च्या दुसऱ्या सहामाहीत शिपमेंट्समध्ये 15% पेक्षा जास्त घट होऊ शकते. गुंतवणूकदारांनी कंपन्या कशा प्रकारे प्रीमियम उत्पादनांकडे वळतात आणि मागणी कमी असताना इन्व्हेंटरी कशी व्यवस्थापित करतात, यावर लक्ष ठेवणे महत्त्वाचे ठरेल.