भारतात स्मार्टफोनची विक्री घटणार, पण किंमत वाढणार: कारण समजून घ्या!

स्मार्टफोन मार्केटवर जागतिक मंदीचा परिणाम

जागतिक आर्थिक मंदी आणि वाढत्या महागाईमुळे मार्च २०२७ पर्यंत भारतात स्मार्टफोनच्या युनिट विक्रीत ५-७% घट अपेक्षित आहे. आश्चर्याची गोष्ट म्हणजे, या घसरणीनंतरही, एकूण मार्केट व्हॅल्यू (Market Value) मात्र ८-१०% नी वाढण्याची शक्यता आहे. यामागचे मुख्य कारण म्हणजे उपकरणांच्या वाढत्या किमती, विशेषतः मेमरी चिप्सच्या (Memory Chips) दरवाढीमुळे उत्पादन खर्चात मोठी वाढ झाली आहे.

स्वस्त स्मार्टफोनही झाले महाग!

आर्टिफिशियल इंटेलिजन्स (AI) बूममुळे स्मार्टफोन कंपोनंट्सच्या किमतीत मोठी वाढ झाली आहे. यामुळे साध्या स्मार्टफोनची किंमत दुप्पट झाली आहे. पूर्वी जे फोन ₹४,०००-₹५,००० मध्ये मिळत होते, ते आता ₹१०,०००-₹१५,००० रुपयांना विकले जात आहेत. फीचर फोनवरून स्मार्टफोनवर येणाऱ्या ग्राहकांसाठी ही मोठी दरवाढ आहे आणि स्वस्त फायनान्सिंग (Financing) पर्यायांची गरज वाढली आहे.

RBI चे नवीन नियम फायनान्सिंगला देऊ शकतात चालना

स्मार्टफोन कर्जाच्या डिफॉल्ट (Loan Default) संदर्भात रिझर्व्ह बँक ऑफ इंडियाने (RBI) नवीन नियमावली प्रस्तावित केली आहे. यानुसार, ग्राहकाच्या संमतीने कर्ज डिफॉल्ट झाल्यास सेवा तात्काळ बंद करता येतील. यामुळे कंपन्यांना अधिक लोकांना फायनान्सिंग देणे सोपे होईल. विशेषतः लहान शहरे आणि कमी उत्पन्न गटातील लोकांसाठी हे फायदेशीर ठरू शकते.

कोट्यवधी लोक अजूनही ऑनलाइन नाहीत

डिजिटल इंडियाच्या प्रगतीनंतरही, सुमारे ५० कोटी लोकांपर्यंत स्मार्टफोन पोहोचलेला नाही. यामुळे ते युनिफाइड पेमेंट्स इंटरफेस (UPI) सारख्या डिजिटल सेवांपासून वंचित आहेत आणि डिजिटल अर्थव्यवस्थेपासून दूर आहेत. १.५ अब्ज लोकसंख्या असलेल्या देशात ही एक मोठी तफावत आहे.

भारतातील उत्पादन आणि निर्यातीत वाढ

भारत स्मार्टफोन उत्पादनात जगात आघाडीवर आहे. येथील उत्पादन सुमारे $७० अब्ज डॉलर आहे. मोबाइल फोनची निर्यात १६० पटीने वाढून ₹२.५ लाख कोटी पेक्षा जास्त झाली आहे. या निर्यातीमुळे भारत लवकरच व्हिएतनामला मागे टाकू शकतो. देशांतर्गत मोबाइल उत्पादन क्षेत्र ₹१८,००० कोटी वरून ₹६ लाख कोटी पर्यंत वाढले आहे, ज्यामुळे विक्री घटत असूनही मार्केट व्हॅल्यू वाढण्यास मदत झाली आहे.

जागतिक स्पर्धेत टिकून राहण्याचे आव्हान

जगभरातील स्मार्टफोन मार्केटमध्ये तीव्र स्पर्धा आहे. वाढत्या कंपोनंट्सच्या किमतींमुळे कंपन्या AI सारख्या नवीन तंत्रज्ञानावर जास्त गुंतवणूक करत आहेत. ज्या कंपन्या पुरवठा साखळी (Supply Chain) उत्तम प्रकारे व्यवस्थापित करू शकतात आणि आकर्षक फायनान्सिंग देऊ शकतात, त्या यशस्वी होतील. जागतिक स्तरावर विक्री कमी होत असली तरी, प्रीमियम स्मार्टफोन सेगमेंटमध्ये नवीन तंत्रज्ञान आणि वाढत्या उत्पन्नामुळे मागणी टिकून आहे.