भारताची स्मार्टफोन निर्यात जून २०२६ तिमाहीत **23.4%** ने वाढून **$9.8 अब्ज डॉलर्स** पर्यंत पोहोचली आहे. यामध्ये Apple च्या उत्पादन वाढीचा मोठा वाटा आहे. या वाढीमुळे भारताचे इलेक्ट्रॉनिक्स हब म्हणून स्थान अधिक मजबूत झाले आहे, मात्र भविष्यातील वाढीसाठी जागतिक मागणी आणि कंपोनंटच्या किमती यावर लक्ष ठेवावे लागेल, असे विश्लेषकांचे म्हणणे आहे.
स्मार्टफोन निर्यातीत विक्रमी वाढ
भारतातील स्मार्टफोन निर्यात क्षेत्राने २०२७ या आर्थिक वर्षाच्या पहिल्या तिमाहीत (एप्रिल-जून) विक्रमी कामगिरी केली आहे. या काळात $9.8 अब्ज डॉलर्स किमतीच्या स्मार्टफोनची निर्यात झाली, जी मागील वर्षाच्या तुलनेत 23.4% ची मोठी वाढ दर्शवते. या तिमाहीत एकूण इलेक्ट्रॉनिक्स निर्यातीचे मूल्य $15.2 अब्ज डॉलर्स होते, ज्यामध्ये स्मार्टफोनचा वाटा जवळपास दोन-तृतीयांश आहे.
Apple ची महत्त्वपूर्ण भूमिका
या निर्यातीतील भरीव वाढीमागे Apple च्या भारतातील उत्पादन क्षमता वाढवण्याच्या धोरणाचा मोठा हात आहे. विशेषतः, Apple चे स्मार्टफोन मोठ्या प्रमाणात थेट अमेरिकेत निर्यात केले जात आहेत. एप्रिल आणि मे महिन्यात, अमेरिकेच्या बाजाराने भारताच्या एकूण स्मार्टफोन निर्यात मूल्यात 71% चा वाटा उचलला. जागतिक स्तरावर पुरवठा साखळीतील (Supply Chain) जोखीम कमी करण्यासाठी प्रमुख इलेक्ट्रॉनिक्स कंपन्या पारंपरिक उत्पादन केंद्रांवरून आपले लक्ष भारताकडे वळवत आहेत, या व्यापक ट्रेंडचा हा एक भाग आहे.
भविष्यातील आव्हाने आणि संधी
सध्याची निर्यातीची आकडेवारी मजबूत असली तरी, पुढील वाटचालीत काही आव्हाने आहेत. जागतिक मागणीत घट होण्याची शक्यता आहे, ज्यामुळे भविष्यातील ऑर्डर्सच्या गतीवर परिणाम होऊ शकतो. याशिवाय, इलेक्ट्रॉनिक कंपोनंटच्या वाढत्या किमती उत्पादकांसाठी मार्जिन कमी करू शकतात. तसेच, आगामी काळात फोल्डेबल डिव्हाइसेससारख्या नवीन आणि उच्च-तंत्रज्ञानाच्या उत्पादनांच्या निर्मितीसाठी भारतात उत्पादन लाइनचा अभाव ही एक चिंतेची बाब आहे, जी प्रीमियम स्मार्टफोन मार्केटमध्ये महत्त्वाची भूमिका बजावतात.
पुढील अंदाज
उद्योग क्षेत्रातील अंदाजानुसार, २०२७ आर्थिक वर्षाच्या अखेरीस भारताची एकूण स्मार्टफोन निर्यात $35 अब्ज डॉलर्स पर्यंत पोहोचू शकते, जी २०२६ आर्थिक वर्षातील $29 अब्ज डॉलर्स पेक्षा जास्त आहे. ही उद्दिष्ट्ये गाठण्यासाठी, जागतिक मागणीतील स्थिरता, कंपोनंटच्या किमतींचे व्यवस्थापन आणि नवीन तंत्रज्ञान भारतात आणण्याची उत्पादकांची क्षमता यासारख्या घटकांवर लक्ष ठेवावे लागेल. या निर्यातीतील सातत्य हे या क्षेत्राच्या दीर्घकालीन आरोग्यासाठी महत्त्वाचे ठरेल.