Alphabet, Microsoft, Amazon, Meta आणि Oracle सारख्या मोठ्या टेक कंपन्या AI साठी घेतलेल्या कर्जाचा बोजा वाढवत आहेत. या कंपन्यांवर तब्बल **$1.65 ट्रिलियन** इतके ऑफ-बॅलन्स-शीट AI कमिटमेंट्स आहेत, जी भविष्यातील लीज आणि इक्विपमेंटसाठीची मोठी गुंतवणूक आहे. या कंपन्यांचे खरे आर्थिक सामर्थ्य या आकड्यांमधून स्पष्ट होत नाहीये.
Detailed Coverage
AI इन्फ्रास्ट्रक्चरचा वाढता खर्च
मोठ्या तंत्रज्ञान कंपन्या सध्या आर्टिफिशियल इंटेलिजन्स (AI) साठी मोठ्या प्रमाणात इन्फ्रास्ट्रक्चर उभारणी करत आहेत. मात्र, या गुंतवणुकीचा बराचसा भाग त्यांच्या ताळेबंदात (Balance Sheet) कर्जाच्या रूपात दिसत नाहीये. तपासात असे आढळून आले आहे की, GPU खरेदी करार (Purchase Agreements) आणि भविष्यातील डेटा सेंटर लीजमुळे कंपन्यांवर सुमारे $1.65 ट्रिलियन इतके ऑफ-बॅलन्स-शीट दायित्व (Off-Balance-Sheet Obligations) आहे.
यातील अनेक दायित्वं (Liabilities) संबंधित सुविधा कार्यान्वित होईपर्यंत ताळेबंदात नोंदवली जात नाहीत. यामुळे सध्याच्या अकाउंटिंग मानकांनुसार (Accounting Standards) याला लगेच कर्ज म्हणून गणले जात नाही.
आर्थिक पारदर्शकतेवर परिणाम
गेल्या चार वर्षांत AI मधील भांडवली खर्चाच्या (Capital Spending) वेगवान वाढीबरोबरच या ऑफ-बॅलन्स-शीट दायित्वांमध्ये आठ पटीने वाढ झाली आहे. ही आकडेवारी स्टँडर्ड लिव्हरेज रेशिओमधून (Leverage Ratios) वगळली जात असल्याने, गुंतवणूकदारांना कंपन्यांच्या संपूर्ण आर्थिक जोखमीची कल्पना येत नाही. जेव्हा एखादे लीज्ड फॅसिलिटी (Leased Facility) अधिकृतपणे सुरू होते, तेव्हा त्याचे दायित्व ताळेबंदात येते. यामुळे कंपन्यांच्या कर्जात अचानक वाढ होऊ शकते आणि रोख प्रवाहावर (Cash Flow) दबाव येऊ शकतो, विशेषतः जर AI मधून मिळणारे उत्पन्न या निश्चित खर्चांशी जुळले नाही तर.
Meta आणि Oracle ची मोठी भागीदारी
या छुपे दायित्वांमध्ये Meta Platforms सुमारे $420 बिलियन तर Oracle ने सुमारे $260 बिलियन इतकी मोठी रक्कम गुंतवली आहे. Meta चे हे ऑफ-बॅलन्स-शीट दायित्व तिच्या अधिकृत कर्जाच्या जवळपास तीन पट आहे. डेटा सेंटर फायनान्सिंग आणि लीजिंग मॉडेलमुळे हे शक्य झाले आहे. Oracle ची वाढलेली भविष्यातील लीज कमिटमेंट्स (Lease Commitments) OpenAI सारख्या भागीदारांना AI कॉम्प्युट पॉवर (Compute Power) पुरवण्यासाठीच्या इन्फ्रास्ट्रक्चर गरजेतून वाढली आहेत.
धोके आणि बाजारातील लक्षणीय बाबी
आंतरराष्ट्रीय सेटलमेंट्स बँक (Bank for International Settlements) सारख्या नियामक संस्थांनी या प्रकारच्या 'शॅडो बोर्रोईंग' (Shadow Borrowing) संबंधित धोक्यांवर यापूर्वीच लक्ष वेधले आहे. AI हार्डवेअर वेगाने अप्रचलित होत असल्याने कंपन्यांना लवचिकता (Flexibility) मिळावी हा या रचनेमागील उद्देश आहे. मात्र, यामुळे कर्जाचा कालावधी (Duration of Financing) मालमत्तेच्या जीवनकाळाशी (Lifespan of Assets) जुळत नाही.
पुढील तिमाही निकालांच्या (Earnings Releases) पार्श्वभूमीवर, गुंतवणूकदारांसाठी मुख्य चिंता ही आहे की, AI-आधारित महसूल (Revenue) या इन्फ्रास्ट्रक्चर गुंतवणुकीच्या अपेक्षा पूर्ण करू शकला नाही, तर कंपन्यांना मालमत्ता राइट-डाउन (Asset Write-downs) करावे लागू शकतात. हे दायित्व कशा प्रकारे नोंदवले जाते आणि त्याचा नफा मार्जिनवर (Profit Margins) काय परिणाम होतो, याकडे गुंतवणूकदारांचे लक्ष असेल.