Whalesbook
BSNL ने IIT कानपूरसोबत एक महत्त्वपूर्ण करार केला आहे. या करारानुसार, दोन्ही संस्था डायरेक्ट-टू-मोबाईल (D2M) आणि भारत मेश नेटवर्क (Bharat Mesh Network) सारख्या नवीन दूरसंचार तंत्रज्ञानावर संशोधन आणि विकास करणार आहेत. याचा मुख्य उद्देश ग्रामीण भागातील कनेक्टिव्हिटी सुधारणे आणि मोबाईल नेटवर्कला ब्रॉडकास्टिंगशी जोडणे हा आहे.
काय आहे हा करार?
भारत संचार निगम लिमिटेड (BSNL) ने भारतीय प्रौद्योगिकी संस्था (IIT) कानपूर यांच्यासोबत एक सामंजस्य करार (MoU) केला आहे. या भागीदारीचा मुख्य उद्देश डायरेक्ट-टू-मोबाईल (D2M) क्षमता विकसित करणे आणि 'भारत मेश नेटवर्क' सारख्या अत्याधुनिक दळणवळण तंत्रज्ञानावर संशोधन, विकास, चाचणी आणि व्यावसायिकरण करणे हा आहे.
D2M आणि भारत मेश नेटवर्क म्हणजे काय?
डायरेक्ट-टू-मोबाईल (D2M) हे एक नवीन तंत्रज्ञान आहे, ज्याद्वारे मोबाईल उपकरणांवर थेट व्हिडिओ आणि डेटा सामग्री प्रसारित केली जाऊ शकते. यासाठी पारंपरिक मोबाईल डेटा कनेक्शनची आवश्यकता भासणार नाही. यामुळे मोबाईल नेटवर्कवरील भार कमी होऊ शकतो आणि ग्राहकांना डेटा पॅक खर्च न करता सामग्रीचा आनंद घेता येईल.
'भारत मेश नेटवर्क' ही एक देशभरातील वायरलेस कनेक्टिव्हिटीची रचना असेल, जी वाय-फाय आणि 4G सारख्या विविध तंत्रज्ञानाचा वापर करून एक विस्तृत जाळे तयार करेल. विशेषतः ग्रामीण आणि दुर्गम भागात, जिथे पारंपरिक फायबर नेटवर्क उभारणे कठीण किंवा महाग आहे, तिथे सातत्यपूर्ण कनेक्टिव्हिटी सुनिश्चित करणे हे याचे उद्दिष्ट आहे.
व्यवसायाच्या दृष्टीने महत्त्व
BSNL सध्या रिलायन्स जिओ आणि भारती एअरटेलसारख्या मोठ्या खाजगी कंपन्यांच्या वर्चस्वाखालील दूरसंचार क्षेत्रात आपले स्थान पुन्हा मिळवण्यासाठी प्रयत्नशील आहे. ऐतिहासिकदृष्ट्या, BSNL जुन्या पायाभूत सुविधा आणि सेवेच्या गतीमुळे खाजगी स्पर्धकांपेक्षा मागे पडले आहे. यामुळे, सरकारी मदतीतून BSNL चे आधुनिकीकरण करण्याचा प्रयत्न सुरू आहे. IIT कानपूरसारख्या संस्थेच्या संशोधन क्षमतेचा फायदा घेऊन, BSNL जुन्या तंत्रज्ञानाला मागे टाकून भविष्यातील प्रगत सेवांवर लक्ष केंद्रित करत आहे.
अंमलबजावणीतील आव्हाने
हा करार आधुनिकीकरणाच्या दिशेने एक महत्त्वाचे पाऊल असले तरी, BSNL ला तंत्रज्ञानाच्या प्रत्यक्ष अंमलबजावणीमध्ये अनेक आव्हानांचा सामना करावा लागणार आहे. भारतातील दूरसंचार क्षेत्रात तीव्र स्पर्धा आहे, जिथे खाजगी ऑपरेटर आधीच सेवेची गुणवत्ता आणि गतीमध्ये उच्च मापदंड स्थापित करत आहेत. याआधी 'भारतनेट' सारख्या प्रकल्पांना तांत्रिक आणि लॉजिस्टिक समस्यांमुळे विलंब झाला आहे. प्रयोगशाळेतून हे तंत्रज्ञान मोठ्या बाजारपेठेत व्यावसायिक स्तरावर वेळेवर आणणे, हे BSNL समोरील मोठे आव्हान आहे.
गुंतवणूकदार आणि निरीक्षकांनी काय पाहावे?
या नवीन तंत्रज्ञानाच्या चाचणीची (pilot testing) कालमर्यादा आणि प्रत्यक्ष मैदानावर त्यांची अंमलबजावणी यावर सर्वांचे लक्ष असेल. तसेच, या उपक्रमांमुळे BSNL आपल्या मार्केट शेअरमध्ये किंवा सेवेच्या गुणवत्तेत सुधारणा करू शकेल का, हे पाहणे महत्त्वाचे ठरेल. अंमलबजावणीचा वेग, सरकारी पाठिंबा आणि कंपनी जुन्या नेटवर्कमध्ये या नवीन प्रणालींना किती प्रभावीपणे समाकलित करू शकते, यावर यशाचे गणित अवलंबून असेल.