Apple आणि Microsoft यांसारख्या मोठ्या टेक्नॉलॉजी कंपन्यांनी आपल्या प्रमुख उत्पादनांच्या किमती वाढवल्या आहेत. याचे मुख्य कारण म्हणजे जागतिक स्तरावर मेमरी चिप्सचा तुटवडा, जो 2028 पर्यंत कायम राहण्याची शक्यता आहे.
काय घडले?
जगातील दिग्गज टेक्नॉलॉजी कंपन्या Apple Inc. आणि Microsoft Corp. यांनी त्यांच्या लोकप्रिय उत्पादनांच्या किमती वाढवल्या आहेत. यामध्ये मॅक (Macs), आयपॅड (iPads) आणि एक्सबॉक्स (Xbox) कन्सोलसारख्या उपकरणांचा समावेश आहे. मेमरी चिप्सच्या तीव्र तुटवड्यामुळे टेक्नॉलॉजी उद्योगात ही समस्या निर्माण झाली आहे. इंडस्ट्री विश्लेषकांच्या मते, हा चिपचा तुटवडा पुढील अनेक वर्षे कायम राहू शकतो. कृत्रिम बुद्धिमत्ता (AI) साठी लागणाऱ्या चिप्सची मागणी प्रचंड वाढल्याने हा पेच निर्माण झाला आहे. ग्राहकांसाठी याचा अर्थ असा की, वैयक्तिक इलेक्ट्रॉनिक उपकरणांच्या किमती वाढण्याची शक्यता आहे, कारण कंपन्यांना चिप्ससाठी जास्त पैसे मोजावे लागत आहेत.
AI ची लाट आणि सप्लायचा असमतोल
सध्याचा चिपचा तुटवडा हा पुरवठा आणि मागणी यांच्यातील तफावतीमुळे निर्माण झाला आहे. कोविड-19 नंतरच्या काळात अनेक चिप उत्पादकांनी बाजारात मंदी येण्याची शक्यता गृहीत धरून उत्पादन वाढवण्याचे नियोजन कमी केले होते. मात्र, कृत्रिम बुद्धिमत्तेच्या (AI) अनपेक्षित आणि वेगाने झालेल्या वाढीमुळे शक्तिशाली मेमरी आणि लॉजिक चिप्सची मागणी प्रचंड वाढली आहे. इंडस्ट्रीतील अधिकारी आणि विश्लेषकांच्या मते, AI ला चालना देण्यासाठी आवश्यक असलेले डेटा सेंटर्स उपलब्ध चिप्सचा मोठा भाग वापरत आहेत, ज्यामुळे ग्राहक उपकरणांसाठी कमी चिप्स उपलब्ध होत आहेत. तज्ञांच्या अंदाजानुसार, 2028 पर्यंत पुरवठा आणि मागणी यांच्यात समतोल साधला जाण्याची शक्यता आहे.
चिप कंपन्यांकडून मोठे भांडवली गुंतवणूक
या तुटवड्यावर मात करण्यासाठी, जगातील प्रमुख चिप उत्पादक कंपन्या उत्पादन क्षमता वाढवण्यासाठी विक्रमी भांडवली गुंतवणूक करत आहेत. Samsung, TSMC, SK Hynix आणि Micron यांसारख्या कंपन्या नवीन फॅक्टरी उभारण्यासाठी आणि उत्पादन क्षमता दुप्पट करण्यासाठी अब्जावधी डॉलर्सची गुंतवणूक करत आहेत. Samsung पुढील दशकात मोठी गुंतवणूक करण्याची योजना आखत आहे, तर TSMC या वर्षी उत्पादन वाढवण्यासाठी अब्जावधी डॉलर्स खर्च करणार आहे. SK Hynix पुढील पाच वर्षांत त्यांची उत्पादन क्षमता दुप्पट करण्याच्या योजनांवर काम करत आहे. Micron अमेरिकेत नवीन फॅक्टरी बांधत आहे आणि सध्याच्या फॅक्टरीजमधून उत्पादन वाढवत आहे.
गुंतवणूकदारांसाठी हे महत्त्वाचे का आहे?
चिपचा सततचा तुटवडा हार्डवेअर कंपन्यांसाठी आव्हानात्मक परिस्थिती निर्माण करत आहे. जेव्हा DDR5 मेमरी चिप्ससारख्या महत्त्वाच्या घटकांची किंमत वाढते, तेव्हा हार्डवेअर कंपन्यांसमोर दोन पर्याय उरतात: एकतर खर्च स्वतः सोसावा, ज्यामुळे नफ्यावर परिणाम होतो, किंवा ग्राहकांकडून जास्त किंमत वसूल करावी. Apple आणि Microsoft ने अलीकडेच केलेल्या किमती वाढीवरून असे दिसून येते की, या कंपन्या आपला नफा वाचवण्याचा प्रयत्न करत आहेत. गुंतवणूकदारांनी या किमतीतील बदलांचा ग्राहक मागणीवर काय परिणाम होतो यावर लक्ष ठेवले पाहिजे. जर किमती खूप जास्त वाढल्या, तर कन्सोल आणि लॅपटॉपसारख्या उपकरणांच्या विक्रीत घट होण्याचा धोका आहे.
गुंतवणूकदारांनी काय लक्ष ठेवावे?
तंत्रज्ञान (Technology) आणि सेमीकंडक्टर (Semiconductor) क्षेत्रातील गुंतवणूकदारांसाठी, नवीन फॅक्टरी कधी सुरू होतील यावर लक्ष ठेवणे सर्वात महत्त्वाचे आहे. कंपन्या क्षमता वाढवण्यासाठी मोठी गुंतवणूक करत असल्या तरी, सेमीकंडक्टर प्लांट उभारणे ही एक वेळखाऊ आणि महागडी प्रक्रिया आहे. गुंतवणूकदारांनी मोठ्या हार्डवेअर कंपन्यांच्या तिमाही अहवालांवर लक्ष ठेवावे, ज्यात पुरवठा साखळीची (Supply Chain) स्थिती आणि घटकांच्या किमतींच्या ट्रेंडबद्दल माहिती दिली जाते. तसेच, TSMC, Samsung आणि Micron द्वारे नवीन सेमीकंडक्टर सुविधांच्या बांधकामाची प्रगती महत्त्वपूर्ण ठरेल. पुरवठा साखळीत सुधारणा होण्याची किंवा उलट, तुटवडा कायम राहण्याची कोणतीही चिन्हे पुढील वर्षांमध्ये मोठ्या टेक कंपन्यांच्या कमाई आणि नफ्याच्या अंदाजांवर थेट परिणाम करतील.