Amazon आता 'Amazon Now' ही क्विक कॉमर्स सेवा देशभरातील **300** हून अधिक शहरांमध्ये सुरू करणार आहे. यामुळे Zomato च्या Blinkit आणि Swiggy च्या Instamart सारख्या कंपन्यांसमोर तीव्र स्पर्धा निर्माण होणार आहे. या विस्तारासाठी कंपनी मायक्रो-फुलफिलमेंट सेंटर्समध्ये मोठी गुंतवणूक करत आहे, ज्यामुळे भारतातील इन्स्टंट डिलिव्हरी मार्केटमधील Amazon ची पकड अधिक मजबूत होणार आहे.
काय घडलंय?
Amazon चे CEO अँडी जॅसी (Andy Jassy) सध्या भारतात असून ते कंपनीच्या 'Amazon Now' या क्विक कॉमर्स सेवेच्या मोठ्या विस्ताराचं नेतृत्व करत आहेत. ई-कॉमर्स क्षेत्रातील दिग्गज कंपनी Amazon आता देशभरातील 300 हून अधिक शहरांमध्ये 'मिनिटांत डिलिव्हरी' (delivery-in-minutes) देण्याची योजना आखत आहे. या युनिटमध्ये वेगाने वाढ झाली असून, Amazon ने दिलेल्या माहितीनुसार प्रत्येक तिमाहीत ऑर्डरचं प्रमाण दुप्पट झालं आहे.
या विस्तारासाठी कंपनी नवीन मायक्रो-फुलफिलमेंट आणि अर्बन फुलफिलमेंट सेंटर्स (micro-fulfilment and urban fulfilment centers) उभारणार आहे. ही सेंटर्स स्थानिक हब म्हणून काम करतील, ज्यामुळे ग्राहकांना काही मिनिटांत किंवा काही तासांत वस्तू मिळणं शक्य होईल.
स्पर्धेचं चित्र
Amazon च्या या पावलामुळे भारतातील इतर कंपन्यांना थेट टक्कर मिळणार आहे. सध्या इन्स्टंट डिलिव्हरी मार्केटमध्ये Zomato ची Blinkit, Swiggy ची Instamart आणि Zepto सारख्या स्टार्टअप्सचं वर्चस्व आहे. या कंपन्यांनी कमी वेळेत डिलिव्हरी देण्यासाठी डार्क स्टोअर्सचं (dark stores) जाळं उभारलं आहे. Amazon आता 300 हून अधिक शहरांमध्ये उतरल्यामुळे या भांडवल-केंद्रित (capital-intensive) क्षेत्रात स्पर्धा आणखी तीव्र झाली आहे. ऑनलाइन रिटेल मार्केटमध्ये आपला हिस्सा वाढवण्यासाठी सर्व कंपन्यांमध्ये मोठी चुरस सुरू आहे.
गुंतवणूकदारांसाठी महत्त्वाचं काय?
भारतीय रिटेल आणि लॉजिस्टिक्स क्षेत्रात गुंतवणूक करणाऱ्यांसाठी ही घडामोड क्विक कॉमर्स व्यवसायातील नफ्यावर (margins) येणारा दबाव दर्शवते. क्विक कॉमर्ससाठी वेअरहाउसिंग, इन्व्हेंटरी मॅनेजमेंट आणि जलद डिलिव्हरी लॉजिस्टिक्समध्ये मोठी गुंतवणूक करावी लागते. Amazon सारखी मोठी कंपनी या क्षेत्रात उतरल्याने, इतर कंपन्यांना एकतर आपली गुंतवणूक वाढवून स्पर्धा करावी लागेल किंवा बाजारातील हिस्सा गमावण्याचा धोका पत्करावा लागेल. या 'डिलिव्हरी वेगाच्या शर्यतीमुळे' (arms race) या क्षेत्रात खर्चात वाढ होण्याची शक्यता आहे, ज्यामुळे कंपन्यांच्या नफ्यावर परिणाम होऊ शकतो.
पायाभूत सुविधा आणि ऑपरेशनल खर्च
300 शहरांमधील या विस्तारासाठी Amazon पायाभूत सुविधा आणि डिलिव्हरी कर्मचाऱ्यांच्या कल्याणावर लक्ष केंद्रित करत आहे. कंपनीने 'समान' (Sammaan) नावाचा प्रोग्राम सुरू केला आहे, ज्यामध्ये आरोग्य विमा आणि शिष्यवृत्तीसारखे फायदे डिलिव्हरी कर्मचाऱ्यांसाठी आहेत. हा खर्च अलीकडेच भारतीय ऑपरेशन्समध्ये केलेल्या $300 दशलक्ष गुंतवणुकीचा भाग आहे. या योजना कर्मचाऱ्यांना टिकवून ठेवण्यासाठी असल्या तरी, यामुळे ऑपरेशनल खर्चात वाढ होते. गुंतवणूकदार हे पाहतील की मायक्रो-फुलफिलमेंटच्या खर्चासोबतच या गुंतवणुकीचा फायदा वाढत्या ऑर्डर व्हॉल्यूम आणि कार्यक्षमतेतून मिळतो का.
गुंतवणूकदारांनी काय पाहावं?
Amazon च्या विस्तारामुळे क्विक कॉमर्स क्षेत्रातील गुंतवणूकदारांनी खालील बाबींवर लक्ष ठेवावं:
- नफा विरुद्ध वाढ: कंपन्या Amazon च्या स्पर्धेतही नफा टिकवून ठेवू शकतात का?
- डिलिव्हरी खर्च: स्पर्धा आणि लॉजिस्टिक्समुळे प्रति ऑर्डर डिलिव्हरी खर्च स्थिर राहतो की वाढतो?
- मार्केट शेअर: Amazon Now सुरू झाल्यावर ग्राहक कोणत्या कंपन्यांकडे टिकून राहतात?
- अंमलबजावणीची वेळ: Amazon आणि त्यांचे प्रतिस्पर्धी किती वेगाने प्रभावी मायक्रो-फुलफिलमेंट सेंटर्स उभे करतात?
- नियामक दृष्टिकोन: गिग वर्कर्सच्या कल्याणाबाबत सरकारी किंवा नियामक काय बदल करतात, हे सर्व कंपन्यांसाठी महत्त्वाचे आहे.