Amazon आता 'Amazon Now' ही इन्स्टंट डिलिव्हरी सेवा 300 हून अधिक शहरांमध्ये सुरू करणार आहे. यासाठी कंपनी **₹300 दशलक्ष** ची मोठी गुंतवणूक करणार आहे, जेणेकरून Blinkit आणि Zepto सारख्या स्थानिक कंपन्यांना टक्कर देता येईल. Amazon आपल्या 'Prime' मेंबरशिपचा वापर करून ग्राहक टिकवून ठेवण्याचा प्रयत्न करणार आहे.
काय घडले?
Amazon आता भारतात आपल्या क्विक-कॉमर्स (Quick Commerce) व्यवसायाचा मोठ्या प्रमाणावर विस्तार करत आहे. कंपनीने 'Amazon Now' नावाची इन्स्टंट डिलिव्हरी सेवा 300 हून अधिक शहरांमध्ये सुरू करण्याची घोषणा केली आहे. कंपनीचे CEO अँडी जॅसी (Andy Jassy) यांनी भारत भेटीदरम्यान या योजनेला दुजोरा दिला असून, त्यासाठी ₹300 दशलक्ष ची गुंतवणूक केली जाईल.
सध्या 15 शहरांपुरती मर्यादित असलेली ही सेवा आता देशभरात पोहोचणार आहे. Amazon वेगाने डिलिव्हरी देण्यासाठी 500 हून अधिक मायक्रो-फुलफिलमेंट सेंटर्स (Micro-fulfillment Centers) आणि स्टोअर्सचे जाळे तयार करत आहे. हा विस्तार भारतीय बाजारात वेगाने वाढणाऱ्या क्विक-कॉमर्स सेगमेंटमध्ये Amazon ला स्थान मिळवून देईल, जिथे सध्या स्थानिक कंपन्यांचे वर्चस्व आहे.
मार्केट शेअरसाठी मोठी खेळी
Amazon भारतीय क्विक-कॉमर्स मार्केटमध्ये उशिराने प्रवेश करत आहे. Blinkit (Zomato च्या मालकीचे), Swiggy Instamart आणि Zepto यांसारख्या कंपन्यांनी आधीच या मार्केटमध्ये आपले स्थान निर्माण केले आहे. Amazon आता आपल्या 'Prime' मेंबरशिपचा फायदा घेण्याचा प्रयत्न करत आहे. कंपनीचा उद्देश हा आहे की, जे ग्राहक Amazon चे रेग्युलर शॉपिंग करतात, त्यांना 'Amazon Now' च्या जलद डिलिव्हरी सेवेचे वापरकर्ते बनवणे.
कंपनीच्या मते, जेव्हा Prime मेंबर्स क्विक-कॉमर्स सेवेचा वापर सुरू करतात, तेव्हा त्यांच्या खरेदीची वारंवारता (frequency) तिप्पट होते. त्यामुळे Amazon 'Amazon Now' ला केवळ एक स्वतंत्र डिलिव्हरी सेवा म्हणून न पाहता, ग्राहकांना आपल्या प्लॅटफॉर्मवर टिकवून ठेवण्याचे एक महत्त्वाचे साधन मानत आहे.
स्पर्धेचे वास्तव
भारतीय क्विक-कॉमर्स क्षेत्रात स्पर्धा खूप तीव्र आहे आणि त्यासाठी मोठी भांडवली गुंतवणूक लागते. Blinkit कडे सध्या मार्केटमध्ये मोठे स्थान आहे आणि लाखो ग्राहक दर महिन्याला त्यांची सेवा वापरतात. Zepto ने देखील प्रमुख शहरांमध्ये वेगाने विस्तार केला आहे. Flipkart ने सुद्धा 'Flipkart Minutes' द्वारे या स्पर्धेत उडी घेतली आहे.
Amazon समोर केवळ भौगोलिक विस्तार करणे हे आव्हान नाही, तर या व्यवसायाचे युनिट इकोनॉमिक्स (unit economics) सांभाळणे हे सुद्धा महत्त्वाचे आहे. हाय-डेन्सिटी अर्बन नेटवर्क्सवर (high-density urban networks) अवलंबून असलेल्या या बिझनेस मॉडेलसाठी अनेक मायक्रो-फुलफिलमेंट सेंटर्स चालवणे, यासाठी मोठी भांडवली गुंतवणूक आणि सततचा खर्च येतो, ज्यामुळे नफ्यावर परिणाम होऊ शकतो.
बिझनेस मॉडेलचे महत्त्व
क्विक-कॉमर्स हे पारंपारिक ई-कॉमर्सपेक्षा वेगळे आहे, कारण यासाठी हायपर-लोकल (hyper-local) दृष्टिकोन आवश्यक असतो. डिलिव्हरीचा वेग - जो अनेकदा मिनिटांमध्ये दिला जातो - त्यासाठी शहरांमध्येच लहान, स्थानिक वेअरहाऊसची (warehouses) आवश्यकता असते. या मॉडेलमध्ये ब्रेक-इव्हन (break-even) करण्यासाठी मोठ्या प्रमाणात ऑर्डर्स लागतात.
Amazon कडे $300 दशलक्ष ची गुंतवणूक करण्याची क्षमता असली तरी, या विस्ताराची दीर्घकालीन व्यवहार्यता स्पर्धकांनी आधीच ऑप्टिमाइझ केलेल्या कार्यक्षम डिलिव्हरी नेटवर्क्सची (efficient delivery networks) नक्कल करण्यावर अवलंबून असेल.
गुंतवणूकदारांनी काय पाहावे?
या क्षेत्रावर लक्ष ठेवणारे गुंतवणूकदार खालील गोष्टींवर लक्ष देतील:
- Amazon किती वेगाने आणि गुणवत्तेसह सेवा वाढवू शकते.
- Prime सब्सक्रायबर टिकवून ठेवण्यावर याचा काय परिणाम होतो.
- Amazon या स्पर्धेत किती मार्केट शेअर मिळवू शकते किंवा क्विक-कॉमर्समधील ग्राहक मिळवण्याचा जास्त खर्च हे दीर्घकालीन आव्हान ठरेल का.
याव्यतिरिक्त, युनिट इकोनॉमिक्समधील बदल - विशेषतः डिलिव्हरीचा वेग, ऑपरेशनल खर्च आणि ऑर्डरचा सरासरी आकार (basket size) - या सेगमेंटच्या भविष्यातील कामगिरीचे प्रमुख निर्देशक असतील.