AI क्रांतीचे छुपे हिरो!
भारतातील TCS, Infosys आणि Wipro सारख्या दिग्गज IT कंपन्या AI (Artificial Intelligence) बद्दल बोलल्या जात असल्या तरी, आता काही लहान आणि स्पेशालिस्ट कंपन्या या क्षेत्रात महत्वपूर्ण खेळाडू म्हणून उदयास येत आहेत. या कंपन्या AI चा वापर केवळ एक अतिरिक्त सेवा म्हणून न करता, त्यांच्या उत्पन्नाचा मुख्य स्रोत बनवत आहेत.
Netweb Technologies: AI साठी आवश्यक पायाभूत सुविधा
१९९९ मध्ये स्थापन झालेली Netweb Technologies ही AI चालवणारे हार्डवेअर तयार करण्यात महत्त्वाची भूमिका बजावत आहे. दिल्लीस्थित ही कंपनी 'टायरॉन' (Tyrone) ब्रँड अंतर्गत हाय-परफॉर्मन्स कंप्यूटिंग सिस्टीम्स, सुपरकंप्यूटर्स आणि AI सर्व्हर डिझाइन आणि मॅन्युफॅक्चर करते. आर्थिक वर्ष २०२६ मध्ये, AI सिस्टीम्समधून कंपनीला ४३% उत्पन्न मिळाले, तर महसूल ९०% ने वाढून ₹२,१८$ ext{₹2,184} कोटी झाला. ₹४,२७० कोटी च्या मजबूत ऑर्डर पाईपलाईनसह, Netweb 'मेक इन इंडिया' उपक्रमाचा लाभ घेत आहे. स्थानिक GPU-आधारित संगणनाची गरज असलेल्या व्यवसाय आणि सरकारी संस्थांना ही कंपनी सेवा पुरवते. कंपनीने जागतिक 'टॉप ५००' सुपरकंप्यूटर्स रँकिंगमध्येही आपले स्थान मिळवले आहे.
Fractal Analytics: एंटरप्राइज AI मधील एक खास कंपनी
२००० मध्ये स्थापित Fractal Analytics ही एक 'प्युअर-प्ले' एंटरप्राइज AI कंपनी आहे. ही कंपनी पारंपरिक IT सेवांपासून वेगळी आहे. Cogentiq आणि Fractal Alpha सारख्या प्लॅटफॉर्म्स आणि कस्टमाइज्ड मशीन लर्निंग सोल्युशन्स वापरून, ती जगभरातील मोठ्या कॉर्पोरेशन्सना डेटा-आधारित निर्णय घेण्यास मदत करते. Citi, Costco आणि Nestle सारख्या Fortune 500 कंपन्या तिचे ग्राहक आहेत. FY26 मध्ये, कंपनीचा महसूल १९% ने वाढून ₹३,३०० कोटी झाला आणि कंपनी कर्जमुक्त झाली. Morgan Stanley आणि Goldman Sachs सारख्या ब्रोकरेज फर्म्सनी या स्टॉकवर लक्ष केंद्रित केले आहे आणि AI-आधारित वाढीची क्षमता अधोरेखित केली आहे.
Affle India: AI द्वारे जाहिरातींची प्रभावीता वाढवणारी कंपनी
Affle India एक कन्झ्युमर इंटेलिजन्स प्लॅटफॉर्म चालवते, जिथे अत्यंत लक्ष्यित जाहिराती देण्यासाठी AI (Artificial Intelligence) मध्यवर्ती भूमिका बजावते. कंपनीचे बिझनेस मॉडेल असे आहे की, जाहिरातदारांना केवळ यशस्वी रूपांतरणावर (successful conversions) पैसे द्यावे लागतात, ज्यामुळे AI च्या प्रभावीतेचा थेट संबंध महसुलाशी जोडला जातो. FY26 मध्ये, महसूल १९.५% ने वाढून ₹२,७०९ कोटी झाला आणि नेट प्रॉफिट १९% ने वाढून ₹४५४.८ कोटी झाला. कंपनी कर्जमुक्त असून, तिचे प्री-टॅक्स मार्जिन २१% आहे. Q4 FY26 मध्ये वापरकर्त्यांचे रूपांतरण मागील वर्षाच्या तुलनेत १०३ दशलक्षांवरून जवळपास १२० दशलक्ष पर्यंत वाढले आहे.
E2E Networks: भारतातील स्वतःचा GPU क्लाउड प्रदाता
E2E Networks भारतातील वाढत्या AI कंप्यूटिंग मार्केटमध्ये स्वतःचे स्थान निर्माण करत आहे. विशेषतः कमी लेटेंसी (latency), डेटा रेसिडेन्सी अनुपालन (data residency compliance) आणि खर्च बचत शोधणाऱ्या एंटरप्रायझेस आणि स्टार्टअप्ससाठी ही कंपनी स्थानिक क्लाउड इन्फ्रास्ट्रक्चर (cloud infrastructure) पुरवते. FY26 मध्ये, महसूल ४९.८% ने वाढून ₹२४५.६ कोटी झाला. मार्च २०२६ मध्ये संपणाऱ्या वर्षात कंपनीचा मंथली रेव्हेन्यू रन रेट तिप्पट झाला. इन्फ्रास्ट्रक्चर गुंतवणुकीमुळे सध्या कंपनी तोट्यात असली तरी, E2E ने एका अमेरिकन AI प्रदात्यासोबत GPU क्लाउड सेवांसाठी USD ७.७ दशलक्ष चा महत्त्वपूर्ण करार केला आहे.
Latent View Analytics: सखोल डेटा इनसाइट्स देणारी कंपनी
चेन्नईस्थित Latent View Analytics ही ग्राहक वस्तू, रिटेल, तंत्रज्ञान आणि मीडिया यांसारख्या विविध क्षेत्रांसाठी डेटा ॲनालिटिक्स आणि AI मध्ये स्पेशलाइज्ड आहे. ही कंपनी अमेरिका, यूके आणि सिंगापूरमधील ग्राहकांना सेवा देते. ही कंपनी स्टँडर्ड आउटसोर्स डेव्हलपमेंटऐवजी (outsourced development) तिच्या ॲनालिटिकल कौशल्यासाठी ओळखली जाते. यामध्ये मार्केटिंग ॲनालिटिक्स (marketing analytics) आणि AI/ML अंमलबजावणीसारख्या सेवांचा समावेश आहे. शेअरच्या अलीकडील खराब कामगिरीनंतरही, अमेरिकेतील टेक आणि FMCG कंपन्यांशी असलेले तिचे मजबूत संबंध IT सेवांमधील सामान्य किंमत दबावाला (pricing pressures) तोंड देण्यासाठी एक बफर प्रदान करतात. विश्लेषकांना सध्याच्या ट्रेडिंग लेव्हल्सवरून महत्त्वपूर्ण वाढ अपेक्षित आहे.
Happiest Minds Technologies: AI-फर्स्ट डिजिटल दृष्टिकोन
२०११ मध्ये स्थापन झालेल्या Happiest Minds Technologies ने सुरुवातीपासूनच स्वतःला 'AI-फर्स्ट' कंपनी म्हणून स्थान दिले आहे. कंपनी आपल्या डिजिटल बिझनेस सोल्युशन्स आणि इन्फ्रास्ट्रक्चर मॅनेजमेंट सेवांमध्ये AI एकत्रित करते. गेल्या एका वर्षात शेअर सुमारे ३५% ने घसरला असला तरी, त्याचा मूळ व्यवसाय मजबूत आहे. FY26 मध्ये महसूल ₹२,१६२ कोटी आणि नेट प्रॉफिट ₹१८४.७ कोटी नोंदवला गेला. UnifyApps सोबतच्या अलीकडील भागीदारीमुळे एंटरप्राइज AI चा अवलंब वेगाने वाढवण्याचे उद्दिष्ट आहे. SBI म्युच्युअल फंडाने या कंपनीतील आपला हिस्सा वाढवला आहे.
