Whalesbook
'भारतातून, जगासाठी' तंत्रज्ञान निर्मितीचे ध्येय
Uber आणि Adani Group यांच्यातील ही भागीदारी केवळ पायाभूत सुविधा निर्माण करण्यापुरती मर्यादित नाही, तर ती जागतिक नवकल्पनांसाठी (Global Innovation) भारताच्या तंत्रज्ञान क्षेत्राचा वापर करण्याच्या उद्देशाने केली जात आहे. Uber चे CEO Dara Khosrowshahi यांनी सांगितले की, 'मोठ्या प्रमाणावर निर्मिती करणे - भारतातून, जगासाठी' हे आमचे ध्येय आहे. भारताची वाढती प्रतिभा आणि कार्यक्षम पायाभूत सुविधांचा वापर करून, विशेषतः AI आणि मशीन लर्निंगसारख्या प्रगत तंत्रज्ञानाची चाचणी (Testing) आणि तैनाती (Deployment) वेगाने करता येईल.
Uber चे शेअर्स या बातमीनंतर किंचित वाढले आणि $75-$77 च्या आसपास व्यवहार करत होते. कंपनीचे मार्केट कॅपिटलायझेशन (Market Capitalization) सुमारे $155 अब्ज आहे आणि P/E गुणोत्तर 18-19 आहे, जे मजबूत वाढीच्या अपेक्षा दर्शवते.
Adani Group कडून AI डेटा सेंटर्समध्ये प्रचंड गुंतवणूक
Adani Group देखील भारताच्या डिजिटल पायाभूत सुविधांमध्ये मोठी गुंतवणूक करत आहे. कंपनीने 2035 पर्यंत AI-सज्ज (AI-ready) डेटा सेंटर्ससाठी $100 अब्ज डॉलर्सची गुंतवणूक करण्याची घोषणा केली आहे. यातून भारताला AI इन्फ्रास्ट्रक्चरमध्ये जागतिक स्तरावर आणण्याचा मानस आहे. Adani सध्या Google सोबत विशाखापट्टणममध्ये AI डेटा सेंटरवर काम करत आहे, तसेच Microsoft सोबत हैद्राबाद आणि पुणे येथेही अशाच प्रकारच्या प्रकल्पांवर काम सुरू आहे.
भारतातील क्लाउड, AI आणि डेटा प्रोसेसिंगची प्रचंड मागणी पाहता, Google $15 अब्ज, Microsoft $17.5 अब्ज आणि Amazon $35 अब्ज पर्यंत गुंतवणूक करत आहेत. भारतीय डेटा सेंटर मार्केट 2025 मध्ये अंदाजे $10.48 अब्ज डॉलर्सवरून 2033 पर्यंत $45 अब्ज डॉलर्सपर्यंत पोहोचण्याची शक्यता आहे.
स्पर्धा आणि नियामक वातावरण (Regulatory Environment)
भारतीय डेटा सेंटर मार्केटमध्ये NTT, STT GDC India, Nxtra, Equinix, Sify, CtrlS आणि AdaniConneX सारखे अनेक मोठे खेळाडू आहेत. Uber ने थेट Adani सोबत भागीदारी करण्याचा निर्णय घेतला आहे, जो त्यांच्या विशिष्ट गरजा पूर्ण करणारी कस्टम इन्फ्रास्ट्रक्चर (Custom Infrastructure) तयार करण्याच्या धोरणाचे संकेत देतो.
दुसरीकडे, Ola सारखे प्रतिस्पर्धी देखील बाह्य प्रदात्यांवरील अवलंबित्व कमी करण्यासाठी स्वतःच्या डेटा ॲनालिटिक्स आणि क्लाउड तंत्रज्ञानामध्ये गुंतवणूक करत आहेत. भारत सरकार 'डिजिटल सेल्फ-रिलायन्स' (Digital Self-reliance) आणि डेटा संरक्षणावर जोर देत आहे. 2023 च्या 'डिजिटल पर्सनल डेटा प्रोटेक्शन ॲक्ट' (DPDP Act) नुसार, डेटाचे स्थानिकीकरण (Data Localization) बंधनकारक नसले तरी, सरकार डेटा हस्तांतरणावर मर्यादा घालू शकते, ज्यामुळे परदेशी कंपन्यांना स्थानिक डेटा स्टोरेज आणि प्रोसेसिंगसाठी प्रोत्साहन मिळते.
कंपन्यांसमोरील धोके आणि आव्हाने
या मोठ्या गुंतवणुकीदरम्यान Uber आणि Adani या दोन्ही कंपन्यांना काही धोक्यांचा सामना करावा लागू शकतो. Adani Group चे मोठे प्रकल्प मोठ्या प्रमाणात कर्जावर (Debt) अवलंबून आहेत, जी विश्लेषकांची चिंता आहे. Uber च्या मूल्यांकनानुसार (Valuation) भविष्यात मोठी वाढ अपेक्षित आहे, परंतु P/E गुणोत्तर 18-19 असल्याने कंपनीला सातत्यपूर्ण कामगिरी राखणे आवश्यक आहे. Uber ने IPO नंतर ऐतिहासिकदृष्ट्या मोठे एकत्रित तोटे (Cumulative Losses) नोंदवले आहेत आणि शेअरमध्ये अस्थिरता दिसून आली आहे. तसेच, भारतात कुशल तंत्रज्ञान कर्मचाऱ्यांसाठी वाढती स्पर्धा दोन्ही कंपन्यांसाठी खर्च वाढवू शकते. DPDP ॲक्टसारखे बदलणारे डेटा गोपनीयता नियम (Data Privacy Rules) आणि भविष्यात डेटा लोकलायझेशनची संभाव्य आवश्यकता यामुळे सतत अनुपालन (Compliance) आव्हाने आणि खर्च वाढू शकतो.
जागतिक तंत्रज्ञानात भारताची वाढती भूमिका
Uber च्या जागतिक गरजा आणि Adani च्या भारतातील इन्फ्रास्ट्रक्चर उभारणीचे एकत्रित प्रयत्न भारताच्या डिजिटल परिवर्तनाला गती देतील. जशा जागतिक तंत्रज्ञान कंपन्या भारतातील AI आणि क्लाउडच्या वाढीसाठी अब्जावधींची गुंतवणूक करत आहेत, हा करार एक नवीन ट्रेंड दर्शवतो - केवळ खर्चासाठीच नव्हे, तर नवीन तंत्रज्ञान विकसित करण्यासाठी उदयोन्मुख बाजारपेठांचा (Emerging Markets) वापर करणे. डेटा सेंटर्समध्ये सतत होणारी गुंतवणूक आणि सरकारची सहायक धोरणे यामुळे जागतिक डिजिटल अर्थव्यवस्थेत भारताचे भविष्य उज्ज्वल दिसत आहे.