Whalesbook
'स्किल काउंट' धोरणाचा उदय
Tesco India चे मुख्य कार्यकारी अधिकारी (CEO) सुमित मित्रा यांनी कंपनीच्या कर्मचाऱ्यांच्या व्यवस्थापनात एक मोठा बदल जाहीर केला आहे. यापुढे कर्मचाऱ्यांची केवळ संख्या (Headcount) मोजण्याऐवजी, त्यांच्याकडे असलेल्या कौशल्यांना (Skill Count) अधिक महत्त्व दिले जाईल. आर्टिफिशियल इंटेलिजन्स (AI) चा कंपनीच्या विविध बिझनेस सोल्युशन्समध्ये मोठ्या प्रमाणावर वापर हे या बदलामागील मुख्य कारण आहे. मित्रांच्या मते, भविष्यातील कामाचे स्वरूप हे मनुष्य आणि मशीन यांच्यातील सहकार्यावर आधारित असेल. 'आता हेडकाउंटचा काळ राहिला नाही, तर स्किल काउंटचा काळ आहे. योग्य प्रतिभेला, योग्य खर्चात, योग्य ठिकाणी, योग्य वेळी कामावर घेणे, जेणेकरून अपेक्षित परिणाम साधता येईल,' असे त्यांनी स्पष्ट केले.
कंपनीच्या भारतातील ऑपरेशन्समध्ये सुमारे 5,500 ते 6,000 कर्मचारी काम करतात. AI च्या वाढत्या वापरामुळे नोकऱ्या जाण्याची भीती नसून, कर्मचाऱ्यांच्या भूमिकांमध्ये बदल अपेक्षित आहे. मनुष्यबळ आता AI ने दिलेल्या माहितीची पडताळणी करणारे 'अश्युरर' (Assurer) म्हणून काम करेल, ज्यामुळे डेटाची अचूकता आणि विश्वासार्हता सुनिश्चित होईल.
भारत - जागतिक ऑपरेशन्सचा कणा
Tesco India ची ऑपरेशन्स ही कंपनीच्या जागतिक रिटेल नेटवर्कसाठी एक मजबूत आधारस्तंभ म्हणून काम करतात. 2003 मध्ये स्थापन झालेल्या Tesco Business Solutions आणि Tesco Technology द्वारे, कंपनी जगभरातील कामांना सपोर्ट करते. यात स्टोअर डिझाइनपासून ते दरवर्षी सुमारे 60 नवीन स्टोअर्स सुरू करण्यापर्यंतच्या प्रक्रियेचा समावेश आहे. कंपनीने थर्ड-पार्टी आऊटसोर्सिंग टाळून स्वतःच्या मालकीचे मॉडेल विकसित केले आहे, ज्यात बंगळुरूमधील 15 एकरचा मोठा कॅम्पस समाविष्ट आहे. या नवीन कार्यबल धोरणाअंतर्गत, एकूण कर्मचाऱ्यांची संख्या स्थिर ठेवत, 300 ते 400 नवीन भूमिका (roles) निर्माण करण्याची योजना आहे. AI मुळे रिकॉन्सिलिएशन (Reconciliation) आणि सप्लायर पेमेंट (Supplier Payment) सारखी नियमित आणि वेळखाऊ कामे स्वयंचलित (Automate) होतील, ज्यामुळे मनुष्यबळ अधिक गुंतागुंतीच्या आणि महत्त्वाच्या कामांवर लक्ष केंद्रित करू शकेल.
बाजार आणि क्षेत्रातील बदल
जगभरातील रिटेल कंपन्या कार्यक्षमतेत वाढ करण्यासाठी AI चा वापर करत आहेत. Microsoft आणि Google सारख्या कंपन्या रिटेल क्षेत्राला AI सोल्युशन्स पुरवण्यात आघाडीवर आहेत. काही सॉफ्टवेअर कंपन्या AI मुळे धोक्यात येत असल्याच्या पार्श्वभूमीवर, Tesco सारख्या रिटेल कंपन्या AI चा उपयोग करून आपली लॉजिस्टिक्स सुधारू शकतात, ग्राहकांच्या डेटाचे विश्लेषण करू शकतात आणि खर्च कमी करू शकतात. यामुळे त्यांना AI चा फायदा होण्याची शक्यता आहे. या सकारात्मक दृष्टिकोनमुळे, फेब्रुवारी 2026 च्या काही आठवड्यांपूर्वी Tesco च्या शेअरच्या किमतीत सुमारे 10% ची वाढ दिसून आली. दरम्यान, भारतीय IT क्षेत्रातही AI सेवांमुळे सुधारणा दिसत असून, 2026 मध्ये IT सेवांवरील खर्च 11.1% ने वाढण्याचा अंदाज आहे. मात्र, जागतिक आर्थिक अनिश्चितता आणि थेट परकीय गुंतवणुकीतील (FDI) घट यांसारखी आव्हानेही आहेत.
विश्लेषकांचे मत आणि संभाव्य धोके
Tesco च्या शेअरबाबत विश्लेषकांकडून संमिश्र प्रतिसाद मिळत आहे. काही जण 'मॉडरेट बाय' (Moderate Buy) रेटिंग देत आहेत, तर Zacks सारख्या एका रिसर्च फर्मने 'स्ट्रॉंग सेल' (Strong Sell) रेटिंग दिली आहे. 'स्किल काउंट'सारखे धोरण हे बाजारातील इतर कंपन्यांच्या नोकरकपातीच्या पार्श्वभूमीवर एक बचावात्मक पवित्रा असू शकतो, अशीही चर्चा आहे. Tesco ने यूकेमध्ये सलग 28 महिन्यांपासून आपले मार्केट शेअर टिकवून ठेवले आहे. कंपनीचा P/E रेशो सध्या सुमारे 19.0x ते 19.66x (TTM) च्या आसपास आहे, जो भविष्यातील वाढीची अपेक्षा दर्शवतो. AI मध्ये मोठी गुंतवणूक करणे फायदेशीर असले तरी, यामुळे ऑपरेटिंग खर्च वाढण्याचा आणि कर्मचाऱ्यांमधील कौशल्यांची सतत अद्ययावत (upskilling) ठेवण्याचे आव्हान कायम आहे. विशेषतः भारतातील टॅलेंट मार्केटवरील अवलंबित्व काही प्रमाणात अस्थिरता निर्माण करू शकते.
पुढील वाटचाल
विश्लेषकांनी Tesco चे पुढील एका वर्षासाठीचे अंदाजित शेअर मूल्य सुमारे 478 पेन्स (pence) ठेवले आहे. याचा अर्थ सध्याच्या किमतीवरून सुमारे 12.5% ची वाढ अपेक्षित आहे. AI-आधारित कार्यक्षमता वाढवणे आणि भारतातील मजबूत ऑपरेशन्स टिकवून ठेवणे हे Tesco च्या जागतिक स्तरावर टिकून राहण्यासाठी महत्त्वाचे ठरणार आहेत. या धोरणाद्वारे कंपनी बाजारातील आपले स्थान टिकवून ठेवण्यास आणि स्पर्धेत पुढे राहण्यास सज्ज असल्याचे दिसत आहे.