Whalesbook
AI चा वेगळा धोका: IT कंपन्यांसाठी नव्या युगाची सुरुवात?
कृत्रिम बुद्धिमत्तेचा (Artificial Intelligence - AI) धोका हा गेल्या दशकातील Y2K किंवा क्लाऊड रिव्होल्यूशनसारखा नाही. AI मध्ये भारतीय आयटी कंपन्यांच्या कोअर बिझनेस मॉडेललाच धक्का देण्याची क्षमता आहे. पूर्वी जिथे भारतीय आयटी कंपन्या नवीन तंत्रज्ञानाचा वापर करून बाजारात आपले स्थान निर्माण करत होत्या, तिथे आता AI मुळे या कंपन्या स्वतःच 'इ incumbent' (सध्याच्या स्थितीत असलेल्या) बनल्या आहेत, ज्यांना बदलांचा सामना करावा लागणार आहे. जागतिक स्तरावरही याचा परिणाम दिसतोय, जिथे ServiceNow तब्बल 30% तर Salesforce 27% नी घसरले आहेत.
AI-आधारित प्लॅटफॉर्म्स (Platforms) क्लिष्ट कामे ऑटोमेट (Automate) करू शकतात. Anthropic चे Claude Cowork सारखी नवीन AI टूल्स (Tools) पाहता, भविष्यात आउटसोर्सिंग (Outsourcing) चे काम कमी होण्याची भीती आहे, जी भारतीय आयटी कंपन्यांच्या कमाईचा मुख्य स्रोत आहे.
TCS च्या व्हॅल्युएशनवर दबाव
१२ फेब्रुवारी २०२६ रोजी TCS चे शेअर्स 4.81% नी घसरून ₹2,769.50 वर आले, जे गेल्या ५२ आठवड्यातील नीचांकी पातळी आहे. यामुळे TCS चे मार्केट कॅप सुमारे ₹10.02 लाख कोटी झाले. या घसरणीमुळे TCS आता स्टेट बँक ऑफ इंडिया (SBI) आणि ICICI बँक यांसारख्या बँकिंग कंपन्यांच्या मागे गेले आहेत. SBI चे मार्केट कॅप सुमारे ₹10.92 लाख कोटी आहे.
या दिवशी Nifty IT Index देखील 3.96% नी घसरला, तर वर्षाच्या सुरुवातीपासून (Year-to-Date) हा इंडेक्स 11.4% नी खाली आला आहे. TCS चा P/E रेशो सध्या 21.5-22.7 च्या दरम्यान आहे, जो इंडस्ट्रीच्या सरासरी P/E (सुमारे 25.3%) पेक्षा कमी आहे. HCL Technologies चा P/E रेशो 24.0-25.5 आणि Infosys चा 20.6-22.6 च्या आसपास आहे.
ऐतिहासिक चढ-उतार आणि सेक्टर रोटेशन
डिसेंबर २०२० नंतर प्रथमच TCS चे मार्केट कॅप ₹10 लाख कोटींच्या खाली गेले आहे. गेल्या एका वर्षात TCS च्या शेअरने -29.41% चा नकारात्मक परतावा दिला आहे, तर Sensex मध्ये 10.07% ची वाढ झाली आहे. फेब्रुवारी २०२५ मध्ये TCS चे शेअर्स सुमारे ₹3,932.30 वर होते, तर ५२ आठवड्यांतील उच्चांक ₹4,161 होता. भांडवल आयटी सेक्टरमधून बाहेर पडून बँकिंगसारख्या मजबूत सेक्टर्समध्ये जात असल्याचे हे स्पष्ट संकेत आहेत.
विश्लेषकांचे मत आणि पुढील वाटचाल
सध्याच्या घसरणीनंतरही काही विश्लेषक TCS च्या AI क्षमतेवर आणि मार्जिन वाढीच्या शक्यतेवर सकारात्मक आहेत. जानेवारी २०२६ पर्यंत अनेक विश्लेषकांनी 'बाय' रेटिंग दिली होती, परंतु सध्या (फेब्रुवारी २०२६) अंदाजित प्राईस टार्गेट (Price Target) सुमारे ₹2,850 च्या आसपास आहे. TCS आणि इतर आयटी कंपन्या AI चा वापर वाढीसाठी आणि नफा वाढवण्यासाठी किती प्रभावीपणे करू शकतात, यावरच त्यांचे भविष्य अवलंबून असेल.