Pearson चा भारतात मोठा डाव! AI मुळे वाढणार नोकऱ्या, 'स्किल एक्सपोर्ट'चे मोठे लक्ष्य

नोकऱ्या वाढवणारा AI: Pearson ची वेगळी भूमिका

Pearson चे इंडिया चेअरमन आणि प्रेसिडेंट Vishaal Gupta यांच्या मते, Artificial Intelligence (AI) हे नोकऱ्या घालवणारे तंत्रज्ञान नसून, ते नोकऱ्या वाढवणारे आहे. विशेषतः भारतासारख्या देशात, जिथे तरुण वर्ग मोठा आहे, AI चा वापर करून कामांना अधिक सोपे करता येईल आणि नवीन रोजगार संधी निर्माण करता येतील. Pearson च्या संशोधनानुसार, योग्य कौशल्य विकासामुळे रोजगारात वाढ होते. यामुळे भारत AI नवकल्पना आणि सेवांसाठी एक महत्त्वाचे जागतिक केंद्र बनू शकेल. AI ला धोक्याऐवजी करिअरच्या वाढीसाठी एक संधी म्हणून पाहिले जात आहे. सध्या जागतिक एडटेक (EdTech) मार्केट वेगाने वाढत असून, पुढील 5 वर्षांत AI कौशल्यांची गरज 20% पेक्षा जास्त CAGR (Compound Annual Growth Rate) दराने वाढण्याची अपेक्षा आहे.

जागतिक स्तरावर 'स्किल एक्सपोर्ट'साठी तयारी

भारतातील मोठ्या संख्येने दरवर्षी पदवीधर होणाऱ्या विद्यार्थ्यांसाठी, आता केवळ पुस्तकी ज्ञानाऐवजी प्रत्यक्ष कामात येणाऱ्या कौशल्यांवर (Applied Skills) लक्ष केंद्रित करणे आवश्यक आहे. Vishaal Gupta यांनी शिक्षण सामग्री रोजगारासाठी अधिक उपयुक्त कशी बनवता येईल, यावर भर दिला आहे. AI चा वापर करून वैयक्तिकृत (Personalized) शिक्षणावरही जोर दिला जात आहे. पारंपरिक पदव्यांऐवजी, झटपट बदलणाऱ्या तंत्रज्ञानाच्या जगात टिकून राहण्यासाठी 'स्टॅकेबल क्रेडेंशियल्स' (Stackable Credentials) महत्त्वाचे ठरतील. Pearson 5,000 हून अधिक शैक्षणिक संस्थांसोबत काम करते, जेणेकरून विद्यापीठांचे अभ्यासक्रम कंपन्यांच्या गरजांशी जुळतील. तसेच, आरोग्य सेवा (Healthcare) सारख्या क्षेत्रांमध्ये, जिथे AI-आधारित निदान (Diagnostics) आणि पर्सनलाइज्ड मेडिसिनसाठी जगभरात मागणी वाढत आहे, तिथे भारत आपली AI कौशल्ये निर्यात करू शकतो. यूके, युरोपियन युनियन आणि अमेरिकेसोबत झालेल्या व्यापार करारामुळे, भारत आपल्या कुशल मनुष्यबळाचा वापर करून विविध उद्योगांना विशेष सेवा देऊ शकतो. या सर्व गोष्टींमुळे, कौशल्य विकास हा राष्ट्रीय आर्थिक प्राधान्याचा विषय बनला आहे.

AI दरी आणि बाजारपेठेतील स्पर्धा

भारतात शहरी आणि ग्रामीण भागांतील 'AI डिव्हाईड' (AI Divide) हे एक मोठे आव्हान आहे, ज्यामुळे शिक्षणाच्या समान संधींवर परिणाम होऊ शकतो. Pearson, Microsoft सारख्या भागीदारांसोबत मिळून मोठ्या शहरांच्या बाहेरही AI प्रशिक्षण देण्याचे काम करत आहे, जेणेकरून इंटरनेटची मर्यादित उपलब्धता असलेल्या लहान शहरांतील आणि गावातील लोकांनाही याचा लाभ घेता येईल. एडटेक मार्केटमध्ये Pearson ला Coursera आणि edX सारख्या जागतिक कंपन्यांशी तसेच upGrad आणि Simplilearn सारख्या भारतीय कंपन्यांशी स्पर्धा करावी लागत आहे. Pearson PLC चे मार्केट कॅप सुमारे £6 अब्ज आहे आणि P/E ratio साधारण 18 आहे. भारतातील या गुंतागुंतीच्या बाजारपेठेत सरकार, विद्यापीठे आणि कंपन्या यांच्यात समन्वय साधणे आवश्यक आहे.

भविष्यातील नोकऱ्या: सतत शिकणे आणि मानवी कौशल्ये

तंत्रज्ञानाची कौशल्ये वेगाने कालबाह्य होत असल्याने, कर्मचाऱ्यांसाठी सर्वात महत्त्वाचे कौशल्य म्हणजे 'शिकण्याची क्षमता' (Learning to Learn) असणे. यासोबतच, गंभीर विचार (Critical Thinking), भावनिक बुद्धिमत्ता (Emotional Intelligence) आणि संवाद कौशल्ये (Communication) यांसारखी मानवी कौशल्ये दीर्घकालीन नोकरीच्या संधींसाठी निर्णायक ठरतील. Pearson आपल्या प्लॅटफॉर्ममध्ये न्यूरोसायन्स आणि कॉग्निटिव्ह रिसर्चचा समावेश करत आहे, जेणेकरून सतत बदलत्या परिस्थितीशी जुळवून घेता येईल. भारत Pearson साठी एक मोठा वाढीचा बाजारपेठ आणि तंत्रज्ञान व उत्पादन अभियांत्रिकीचे (Product Engineering) एक महत्त्वाचे केंद्र म्हणून उदयास येत आहे. कौशल्यांच्या अर्थव्यवस्थेत (Skills Economy) एक जागतिक केंद्र म्हणून भारताची वाढ Pearson च्या जागतिक धोरणासाठी अत्यंत महत्त्वाची आहे.