Whalesbook
MobiKwik ची नफ्यात घरवापसी
MobiKwik कंपनी नुकत्याच संपलेल्या तिमाहीत फायदेशीर झाली आहे, जी मागील काही काळातील तोट्यानंतर एक मोठी पुनरागमन ठरली आहे. कंपनीने 5% चे EBITDA मार्जिन आणि 1.5% चे प्रॉफिट आफ्टर टॅक्स (PAT) मार्जिन मिळवले आहे. कंपनीच्या CFO आणि सह-संस्थापक उपासना टाकू यांच्या मते, ऑपरेटिंग लिव्हरेजमधील (Operating Leverage) वाढ आणि व्यवसायाच्या विस्तारावर लक्ष केंद्रित केल्यामुळे हे शक्य झाले आहे. मागील काही तिमाहीत कंज्यूमर क्रेडिटमधील (Consumer Credit) समस्यांमुळे नफ्यात घट झाली होती, पण आता पुन्हा पॉझिटिव्ह EBITDA पातळी गाठली आहे. व्यवस्थापनाला आशा आहे की नफा कायम राहील, जरी मार्जिन व्यवसायाच्या चक्रानुसार थोडे बदलू शकतात.
बाजारात मोठा झेप घेण्याची आक्रमक योजना
डिजिटल पेमेंट क्षेत्रातील ही कंपनी आपल्या बाजारातील स्थिती मजबूत करण्यासाठी महत्त्वाकांक्षी योजना आखत आहे. डिजिटल वॉलेट्समध्ये 18-20% बाजारपेठ हिस्सा मिळवणारी MobiKwik आता UPI पेमेंट ऍप्लिकेशन्समध्ये सध्याच्या १२ व्या स्थानावरून टॉप १० मध्ये येण्याचे ध्येय ठेवत आहे. तसेच, बिल पेमेंट्स क्षेत्रातही सातव्या क्रमांकावरून वर जाण्याचा त्यांचा मानस आहे. या बहुआयामी वाढीच्या धोरणामुळे क्रॉस-सेलिंग संधींचा फायदा घेणे आणि फायनान्शियल सर्व्हिसेस व इतर पेमेंट व्हर्टिकल्समध्ये आपली पोहोच वाढवणे शक्य होईल. कंपनीचा एकूण पेमेंट GMV सलग १२ तिमाहीपासून वाढत आहे.
UPI मर्चंट फी (MDR) आवश्यक का?
उपासना टाकू यांनी पर्सन-टू-मर्चंट (Person-to-Merchant) UPI व्यवहारांवर, विशेषतः मोठ्या व्यापाऱ्यांसाठी, मर्चंट डिस्काउंट रेट (MDR) लागू करण्याची जोरदार मागणी केली आहे. त्यांच्या मते, जे व्यवसाय दरमहा ₹1 कोटींहून अधिक उलाढाल करतात किंवा क्रेडिट कार्ड आणि नेट बँकिंग व्यवहारांसाठी शुल्क देतात, त्यांनीही UPI सेवांच्या खर्चात योगदान द्यायला हवे. सध्याच्या मॉडेलमध्ये, पेमेंट कंपन्या आणि बँ UPI पायाभूत सुविधा राखण्यासाठी मोठा खर्च करतात, पण त्यांना थेट व्यापारी महसूल मिळत नाही, जे टिकाऊ नाही. टाकू यांनी सुचवले आहे की, दरमहा ₹40 लाख ते ₹1 कोटींहून अधिक उत्पन्न असलेल्या व्यापाऱ्यांसाठी किंवा ₹2,000 ते ₹5,000 पेक्षा जास्त रकमेच्या व्यवहारांसाठी MDR लागू करावा, तर लहान व्यवहार शुल्कमुक्त ठेवावेत.
कर्जाच्या व्यवसायात दमदार वाढ
मुख्य पेमेंट सेवांव्यतिरिक्त, MobiKwik ची वित्तीय सेवा शाखा पर्सनल लोन (Personal Loan) वितरणात लक्षणीय वाढ दाखवत आहे. 'बाय नाऊ पे लेटर' (BNPL) उत्पादन बंद केल्यानंतर, FY26 च्या तिसऱ्या तिमाहीत पर्सनल लोन वितरणाची रक्कम ₹900 कोटींवर पोहोचली, जी मागील वर्षाच्या याच तिमाहीतील ₹400 कोटींहून खूप जास्त आहे. कंपनी या विभागात दुहेरी अंकी वार्षिक वाढीचा अंदाज व्यक्त करत आहे, ज्यासाठी चार मोठ्या नॉन-बँकिंग फायनान्शियल कंपन्या (NBFCs) आणि सहा लहान कर्जदारांचे नेटवर्क आहे.
स्पर्धात्मक आणि नियामक आव्हान
MobiKwik भारतातील अत्यंत स्पर्धात्मक डिजिटल पेमेंट मार्केटमध्ये कार्यरत आहे, जिथे PhonePe आणि Google Pay सारखे मोठे खेळाडू UPI व्यवहारांमध्ये मोठा हिस्सा व्यापतात. MobiKwik वॉलेट्समध्ये आघाडीवर असले तरी, UPI मध्ये त्याचे १२ वे स्थान स्थापित प्रतिस्पर्ध्यांविरुद्ध टिकून राहण्यासाठी एक आव्हान दर्शवते. UPI वर MDR लागू करण्याचा प्रस्ताव, MobiKwik सारख्या कंपन्यांनी टिकाऊपणासाठी आवश्यक असल्याचे म्हटले असले तरी, एका जटिल नियामक वातावरणाचा सामना करत आहे. भारतीय रिझर्व्ह बँक (RBI) UPI MDR च्या व्यवहार्यतेचे मूल्यांकन करत आहे, जेणेकरून पायाभूत सुविधांची व्यवहार्यता आणि UPI ला सार्वजनिक वस्तू म्हणून राखण्याच्या उद्देशात समतोल साधता येईल. कोणत्याही अंमलबजावणीमुळे स्पर्धेच्या समीकरणात बदल होऊ शकतो, ज्यामुळे मोठ्या प्रतिस्पर्धकांच्या तुलनेत लहान खेळाडूंना फटका बसू शकतो. याव्यतिरिक्त, भारतातील व्यापक फिनटेक क्षेत्र, विशेषतः कर्ज देण्याच्या बाबतीत, वाढत्या नियामक तपासणीखाली आहे, ज्यासाठी मजबूत अनुपालन आणि जोखीम व्यवस्थापन फ्रेमवर्क आवश्यक आहेत.
पुढील वाटचाल आणि टिकाऊपणा
बाजारातील हिस्सेदारी वाढवणे आणि कर्जाद्वारे महसूल वाढवणे या MobiKwik च्या दुहेरी धोरणामुळे भविष्यातील कामगिरीला चालना मिळण्याची अपेक्षा आहे. कंपनीचा ऑपरेटिंग लिव्हरेजवर (Operating Leverage) भर देण्याचा उद्देश सातत्यपूर्ण नफ्याकडे नेणारा मार्ग दर्शवितो, जो व्यवसायाच्या वाढीवर अवलंबून असेल. तथापि, UPI मर्चंट फीवरील चर्चा एक महत्त्वपूर्ण घटक आहे, ज्यामुळे नवीन महसूल स्रोत मिळू शकतो किंवा व्यापारी आणि नियामकांशी तणाव निर्माण होऊ शकतो. टिकाऊ वाढीसाठी कंपनीला तीव्र स्पर्धात्मक वातावरणात टिकून राहावे लागेल आणि भारतातील गतिशील डिजिटल पेमेंट इकोसिस्टममधील विकसित होणाऱ्या नियामक आवश्यकतांशी जुळवून घ्यावे लागेल.