भारतात आरोग्य क्षेत्रात AI चा मोठा दबदबा! 85% नागरिक वापरत आहेत AI टूल्स

AI चा आरोग्य क्षेत्रात भारतीय ग्राहकांचा जलवा

बोस्टन कन्सल्टिंग ग्रुप (BCG) च्या अहवालानुसार, भारतात ग्राहक वैयक्तिक आरोग्य साधनांसाठी आर्टिफिशियल इंटेलिजन्स (AI) चा वापर प्रचंड वेगाने करत आहेत. 85% चा हा वापरदर जागतिक स्तरावर भारताला आघाडीवर नेतो. हे प्रमाण युनायटेड स्टेट्समधील 50%, युनायटेड किंग्डममधील 43% आणि जपानमधील 34% च्या तुलनेत खूप जास्त आहे.

तरुण पिढीचा मोठा सहभाग

या वाढीमागे तरुण पिढीचा मोठा हात आहे. Gen Z मधील 78% आणि Millennials मधील 71% लोक AI ला त्यांच्या आरोग्य दिनचर्येचा भाग बनवत आहेत. भारतासारख्या देशात, जिथे आरोग्य सेवा प्रणाली खंडित आणि महाग असू शकते, तिथे AI एक 'अ‍ॅक्सेस एक्स्टेंडर' (access extender) म्हणून काम करत आहे.

भविष्यातील अपेक्षा: Agentic AI

सध्या AI चॅटबॉट्स आणि वेअरेबल डिव्हाइसेसचा वापर अधिक होत असला तरी, ग्राहक आता 'एजेटिक AI' (agentic AI) सारख्या प्रगत क्षमतांची मागणी करत आहेत. यामध्ये अपॉइंटमेंट मॅनेज करणे, डॉक्टरांकडे रेफर करणे आणि औषधांच्या संभाव्य इंटरॅक्शन्सबद्दल सूचना देणे यांसारख्या कामांचा समावेश आहे.

हायब्रीड मॉडेलला प्राधान्य

AI डॉक्टरांची जागा घेईल, या भीतीला छेद देत, अभ्यासात स्पष्टपणे हायब्रीड मॉडेलला पसंती दर्शविली आहे. ग्राहक अशा सहकार्याची अपेक्षा करतात जिथे AI टूल्स डॉक्टरांना रिपोर्टचा अर्थ लावणे किंवा जुनाट आजारांचे व्यवस्थापन करणे यासारख्या कामांमध्ये मदत करतील. यामुळे कार्यक्षमता वाढेल आणि रुग्णांच्या परिणामांमध्ये सुधारणा होण्याची शक्यता आहे.

विश्वासाचे प्रश्न आणि पुढील वाटचाल

जरी AI चा वापर मोठ्या प्रमाणावर होत असला, तरी डेटा प्रायव्हसी ( 62% ग्राहकांची चिंता) आणि AI-आधारित वैद्यकीय सल्ल्याच्या विश्वासार्हतेबद्दल ( 59% ग्राहक चिंतेत) महत्त्वपूर्ण प्रश्न उरले आहेत. BCG नुसार, या विश्वासातील तफावत दूर करणे AI चे एकत्रीकरण जबाबदारीने वाढवण्यासाठी आवश्यक आहे. आरोग्य क्षेत्रातील नेत्यांनी प्रयोग करण्यापलीकडे जाऊन AI ला सुरक्षित डेटा फ्रेमवर्क आणि डिजिटल हेल्थ प्लॅटफॉर्ममध्ये समाकलित करण्यावर लक्ष केंद्रित करावे. भारताची डिजिटलदृष्ट्या सक्रिय लोकसंख्या पारंपरिक आरोग्य सेवा मॉडेलला मागे टाकण्याची एक अनोखी संधी देते, जर प्रशासन, विश्वास आणि नवोपक्रम योग्यरित्या जुळले तर.