AI मध्ये गुंतवणुकीचा महापूर
भारताने आर्टिफिशियल इंटेलिजन्स (AI) क्षेत्रात आतापर्यंत सुमारे $70 अब्ज डॉलर्सची गुंतवणूक मिळवली आहे. विशेष म्हणजे, फेब्रुवारी 2026 मध्ये होणाऱ्या India AI Impact Summit पर्यंत हा आकडा दुप्पट होण्याची अपेक्षा आहे. नवी दिल्लीत 16 ते 20 फेब्रुवारी 2026 दरम्यान होणारे हे समिट AI क्षेत्रातील जगातील सर्वात मोठे प्रदर्शन ठरणार आहे.
केंद्रीय इलेक्ट्रॉनिक्स आणि माहिती तंत्रज्ञान मंत्री अश्विनी वैष्णव यांनी सांगितले की, ही गुंतवणूक AI पायाभूत सुविधा आणि विकासावर केंद्रित आहे, जेणेकरून देशात एक स्वयंपूर्ण AI भविष्य घडवता येईल.
IT क्षेत्राचे मोठे परिवर्तन
भारतीय माहिती तंत्रज्ञान (IT) क्षेत्र आता केवळ पारंपरिक सॉफ्टवेअर डेव्हलपमेंटपुरते मर्यादित राहिलेले नाही. कंपन्या आता AI-आधारित सेवा आणि उपायांकडे अधिक वेगाने वळत आहेत. TCS, Wipro आणि HCLTech सारख्या प्रमुख IT कंपन्या या बदलाच्या आघाडीवर आहेत. हा बदल कंपन्यांना नवीन विकासाच्या संधी शोधण्यात आणि उत्पादकता वाढविण्यात मदत करेल.
स्वतःची AI क्षमता आणि हरित ऊर्जा
India AI Impact Summit मध्ये भारताच्या स्वतःच्या (Sovereign) AI मॉडेल्सचे अनावरण होण्याची शक्यता आहे. पंतप्रधान नरेंद्र मोदींनी यासंदर्भात विकास संघांशी चर्चा केली आहे, ज्यामुळे देशाची AI क्षमता वाढवण्याचा संकल्प दिसून येतो. या तंत्रज्ञानासाठी आवश्यक असलेल्या ऊर्जा गरजा पूर्ण करण्यासाठी भारताची हरित ऊर्जा पायाभूत सुविधाही महत्त्वाची ठरत आहे. देशाच्या एकूण ऊर्जा निर्मिती क्षमतेपैकी सुमारे 50% आता नूतनीकरणक्षम (Renewable) स्त्रोतांकडून येत आहे. हे AI साठी आवश्यक असलेल्या ऊर्जा-केंद्रित डेटा सेंटर्ससाठी फायदेशीर ठरू शकते.
कुशल मनुष्यबळ आणि परिसंस्थेचा विकास
AI मधील महत्त्वाकांक्षी उद्दिष्ट्ये साध्य करण्यासाठी भारत मनुष्यबळ विकासावरही मोठा भर देत आहे. आतापर्यंत 5 लाखांहून अधिक विद्यार्थ्यांनी AI संबंधित कौशल्ये आत्मसात केली आहेत. 500 विद्यापीठांमध्ये AI पायाभूत सुविधा आणि अभ्यासक्रमांना पाठिंबा देण्याची योजना आहे. 2026 पर्यंत भारताला सुमारे 10 लाख AI व्यावसायिकांची गरज भासू शकते, असा अंदाज आहे.
उद्योग क्षेत्रातील मोठे खेळाडू
या AI परिसंस्थेच्या विकासात भारतीय IT कंपन्यांचा मोठा वाटा आहे. जानेवारी 2026 पर्यंत TCS चा Price-to-Earnings (P/E) रेशो अंदाजे 22.1-24.0 होता, तर मार्केट कॅप अंदाजे ₹11.3 लाख कोटी होती. HCL Technologies चा P/E रेशो 24.3-28.5 च्या दरम्यान होता आणि मार्केट कॅप अंदाजे ₹4.6 लाख कोटी होती. खाजगी क्षेत्रातील Zoho Corporation चे मूल्य 2025 च्या सुरुवातीला ₹1 लाख कोटी (अंदाजे $12.5 अब्ज डॉलर्स) पेक्षा जास्त होते. Adani Group आणि EdgeConneX यांच्या संयुक्त विद्यमाने AdaniConneX डेटा सेंटर उभारण्याचे काम करत आहे.
पुढील वाटचाल
AI मध्ये मोठ्या गुंतवणुकीसह, AI-आधारित उपायांकडे होणारे स्पष्ट धोरणात्मक स्थानांतरण, मजबूत पायाभूत सुविधा विकास आणि कौशल्य वाढीवर लक्ष केंद्रित केल्यामुळे, भारत जागतिक AI क्षेत्रात एक प्रमुख खेळाडू म्हणून उदयास येत आहे.