Whalesbook
Lenovo च्या 2026 साठीच्या CIO Playbook नुसार, भारतात एआय (AI) तंत्रज्ञानाचा स्वीकार वेगाने वाढत आहे. कंपन्यांचे बजेट वर्षाला सरासरी 19% नी वाढण्याची शक्यता आहे, जी आशिया-पॅसिफिकमधील 15% च्या सरासरीपेक्षा अधिक आहे. आता कंपन्या केवळ प्रयोग करण्याऐवजी, स्पष्ट आर्थिक परिणाम (ROI) मिळवण्यावर लक्ष केंद्रित करत आहेत. तंत्रज्ञान प्रमुखांसाठी (CIOs) महसूल (Revenue) आणि नफा (Profit) वाढवणे हे सर्वाधिक महत्त्वाचे प्राधान्य बनले आहे. कंपन्या एआय गुंतवणुकीवर 2.8 पट परतावा (ROI) मिळवण्याचे लक्ष्य ठेवत आहेत.
मात्र, इतक्या मोठ्या गुंतवणुकीच्या गतीनंतरही, भारताला एआय (AI) क्षमता वाढवण्यासाठी अनेक संरचनात्मक आव्हानांचा सामना करावा लागत आहे. यात डेटा सेंटरची क्षमता आणि हाय-एंड ग्राफिक्स प्रोसेसिंग युनिट्स (GPUs) ची उपलब्धता यांसारख्या महत्त्वाच्या पायाभूत सुविधांचा समावेश आहे. विशेषतः, अनेक जीपीयू (GPU) ची कमतरता जाणवत आहे, जी जटिल एआय मॉडेल्सना प्रशिक्षण देण्यासाठी आणि चालवण्यासाठी आवश्यक आहेत. स्टार्टअप्स आणि छोट्या कंपन्यांसाठी ही एक मोठी अडचण आहे.
Lenovo च्या अहवालात नमूद केले आहे की, NVIDIA सारख्या परदेशी कंपन्यांकडून मिळणाऱ्या जीपीयू (GPUs) वरील अवलंबित्व हे एक मोठे आव्हान आहे. हे पुरवठा साखळीतील (Supply Chain) धोके वाढवते. जागतिक स्तरावर एआय (AI) वरील खर्च 2026 पर्यंत $2.52 ट्रिलियन पर्यंत पोहोचण्याची शक्यता आहे, पण यात अमेरिका-आधारित कंपन्यांचे वर्चस्व आहे. जरी भारतात 80,000 पेक्षा जास्त जीपीयू (GPUs) वापरले जात असले तरी, जागतिक पातळीवर कम्प्युट पॉवरमध्ये भारत अजूनही मागे आहे.
या आव्हानांबरोबरच, भारतात एआय (AI) मध्ये एक मोठी ताकद आहे ती म्हणजे येथील कुशल मनुष्यबळ आणि वेगाने वाढणारी डिजिटल कनेक्टिव्हिटी. आधार (Aadhaar) आणि यूपीआय (UPI) सारख्या डिजिटल सार्वजनिक पायाभूत सुविधा (DPI) एआय-आधारित सेवा मोठ्या प्रमाणावर विकसित करण्यासाठी एक मजबूत पाया देतात. यामुळे नाविन्यपूर्ण कंपन्यांसाठी समान स्पर्धा वाढण्यास मदत होत आहे.
या सर्व आव्हानांनंतरही, भारतीय एआय (AI) मार्केटमध्ये भविष्यात मोठी वाढ अपेक्षित आहे. 2032 पर्यंत हे मार्केट १३१ अब्ज डॉलर्सपर्यंत पोहोचू शकते, ज्याचा वार्षिक सरासरी वाढीचा दर (CAGR) जवळपास 42.2% असेल. 2026 पर्यंत IT क्षेत्रातील एकूण खर्च १७६.३ अब्ज डॉलर्सपर्यंत जाण्याची शक्यता आहे. भारत सरकारच्या 'इंडियाएआय मिशन' (IndiaAI Mission) सारख्या योजना आणि डिजिटल सार्वजनिक पायाभूत सुविधांवर (DPI) दिला जाणारा भर यामुळे सर्वसमावेशक नवोपक्रमाला चालना मिळेल, ज्यामुळे भारताची एआय (AI) क्षेत्रातील वाटचाल वेगाने होईल.