भारतातील गुंतवणूकदारांची चिंता वाढली! AI आणि तेलाच्या धक्क्याने परकीय गुंतवणूकदार बाहेर

AI च्या शर्यतीत भारत मागे? परकीय गुंतवणूकदारांची माघार

सध्या भारतीय शेअर बाजारातून परकीय गुंतवणूकदार मोठ्या प्रमाणात पैसे काढून घेत आहेत. यावर्षी आतापर्यंत त्यांनी सुमारे ₹1.75 लाख कोटी (सुमारे $21 अब्ज डॉलर्स) इतकी गुंतवणूक काढून घेतली आहे, तर केवळ एप्रिल महिन्यात ₹43,967 कोटी (सुमारे $5.3 अब्ज डॉलर्स) बाहेर गेले आहेत.

यामागे मुख्य कारण म्हणजे कृत्रिम बुद्धिमत्तेच्या (AI) पायाभूत सुविधांवरील जागतिक स्तरावरचा भर. परदेशी गुंतवणूकदारांचा असा विश्वास आहे की भारत या महत्त्वाच्या क्षेत्रात खूप मागे पडत आहे.

जागतिक स्तरावर AI पायाभूत सुविधांवरील खर्च 2029 पर्यंत $900 अब्ज डॉलर्स पेक्षा जास्त अपेक्षित आहे, पण भारताची सध्याची स्थिती कमकुवत मानली जात आहे.

R&D मधील अंतर आणि जागतिक स्पर्धा

भारताच्या संशोधन आणि विकास (R&D) वरील खर्चाचे प्रमाण केवळ 1.2% सकल राष्ट्रीय उत्पादनाच्या (GDP) इतके आहे. याउलट, दक्षिण कोरिया (GDP च्या 5% पेक्षा जास्त) आणि तैवान (GDP च्या 4% पेक्षा जास्त) यांसारखे देश AI क्षेत्रात आघाडीवर आहेत. R&D मधील हे मोठे अंतर आणि अमेरिकेतील वाढलेले व्याजदर, मजबूत डॉलर यांसारख्या जागतिक आर्थिक घटकांमुळे परदेशी गुंतवणूकदारांचा रस कमी होत आहे.

शेअर बाजारात मोठी घसरण, IT सेक्टरवर परिणाम

या पार्श्वभूमीवर, भारतीय शेअर बाजारात मोठी घसरण दिसून येत आहे. निफ्टी IT इंडेक्स वर्षाच्या सुरुवातीपासून आतापर्यंत सुमारे 23% घसरला आहे, ज्यामुळे प्रमुख सहा IT कंपन्यांचे बाजार भांडवल सुमारे ₹7 लाख कोटी (सुमारे $84 अब्ज डॉलर्स) कमी झाले आहे.

भारताचे बाजारातील प्रदर्शन जागतिक बाजारांच्या तुलनेत कमी राहिले आहे. 2025 च्या सुरुवातीपासून 2026 च्या सुरुवातीपर्यंत, निफ्टी 50 ने सुमारे 11% परतावा दिला, तर दक्षिण कोरियाचा KOSPI 84% आणि जपानचा Nikkei 30% वाढला.

तेलाच्या वाढत्या किमतींचा अर्थव्यवस्थेला धक्का

जागतिक तणावामुळे कच्च्या तेलाच्या किमतीतही मोठी वाढ झाली आहे. ब्रेंट क्रूडची किंमत 2026 मध्ये सरासरी $86 प्रति बॅरल राहण्याची शक्यता आहे, चौथ्या तिमाहीत ती $90 च्या जवळ जाऊ शकते. तेलाच्या वाढत्या किमतींमुळे भारतासारख्या तेल आयात करणाऱ्या देशासाठी मोठा धोका निर्माण झाला आहे. अंदाजानुसार, कच्च्या तेलाच्या किमतीत प्रत्येक $10 ची वाढ झाल्यास, भारताच्या चालू खात्यातील तूट 0.4% सकल राष्ट्रीय उत्पादनाने (GDP) वाढू शकते आणि आर्थिक वाढ 0.15% ने मंदावू शकते.

IT सेक्टरपुढील आव्हानं

भारताचा IT सेक्टर सध्या मोठ्या दबावाखाली आहे. AI मुळे महसूल घटण्याची भीती आणि सामान्य आर्थिक अनिश्चितता याला कारणीभूत आहे. मार्च अखेरपर्यंत निफ्टी IT इंडेक्समध्ये सुमारे 25% ची घसरण झाली आहे. जरी AI मुळे पारंपरिक IT सेवा कंपन्यांना तात्पुरता फटका बसू शकतो, तरी 2030 पर्यंत AI स्वीकारल्याने $300-400 अब्ज डॉलर्स ची नवीन बाजारपेठ उघडण्याची अपेक्षा आहे.

मुख्य धोके: R&D मधील तूट आणि बाह्य दबाव

भारताच्या बाजारासाठी मुख्य धोका म्हणजे R&D मधील संरचनात्मक तूट, ज्यामुळे परदेशी गुंतवणूकदार भारताला AI विकासासाठी कमी आकर्षक मानत आहेत. यासोबतच, ऊर्जा संकट आणि मध्य पूर्वेतील तणाव यांमुळे चालू खात्यातील तूट वाढणे, महागाई वाढणे आणि सरकारी तिजोरीवर ताण येणे असे धोके आहेत.

सावध आशावाद

या आव्हानांनंतरही, काही विश्लेषक भारतीय शेअर्सबद्दल आशावादी आहेत. ते आकर्षक व्हॅल्युएशन, नफ्यात सुधारणा आणि देशांतर्गत गुंतवणूक याकडे लक्ष वेधतात. रुचि शर्मा यांच्या मते, ज्या गुंतवणूकदारांना जास्त परतावा हवा आहे, त्यांच्यासाठी हा काळ योग्य ठरू शकतो.