Whalesbook
ASK Investment Managers चे चीफ इन्व्हेस्टमेंट ऑफिसर (CIO) जॉर्ज जोसेफ यांनी Indian IT Stocks मध्ये 'थंपिंग द टेबल बाय' (Thumping the table buy) म्हणजेच जोरदार खरेदी करण्याचा सल्ला दिला आहे. त्यांच्या मते, सध्याच्या घसरणीनंतर कंपन्यांचे व्हॅल्युएशन आकर्षक (Compelling) झाले आहे आणि आर्टिफिशियल इंटेलिजन्स (AI) मुळे होणारी चिंता जास्त वाढवण्यात आली आहे. जोसेफ यांनी म्हटले आहे की, अनेक दर्जेदार IT कंपन्या 13-15 पट P/E रेशोवर (P/E ratio) उपलब्ध आहेत.
मात्र, बाजारातील आकडेवारी याच्या अगदी उलट चित्र दाखवत आहे. Nifty IT इंडेक्सने अलीकडील उच्चांकांवरून सुमारे 26% ची मोठी घसरण अनुभवली आहे. फेब्रुवारी 2026 मध्येच या क्षेत्रातून ₹6.4 लाख कोटींची मार्केट कॅपिटल (Market Capitalization) कमी झाली. ही घसरण गेल्या दोन दशकांतील सर्वात वाईट मासिक कामगिरी ठरली आहे. काही दिवसांत तर इंडेक्समध्ये 5% पेक्षा जास्त घट झाली आणि तो आठ वर्षांतील नीचांकी पातळीवर पोहोचला. अनेक विश्लेषकांना AI मधील प्रगती, विशेषतः Anthropic आणि Palantir सारख्या कंपन्यांकडून येणारे तंत्रज्ञान, हे केवळ अतिशयोक्ती नसून पारंपारिक IT सेवांमधील नफा कमी करणारे आणि प्रोजेक्टची मुदत कमी करणारे मोठे धोके वाटत आहेत.
जोसेफ यांनी सांगितलेल्या 13-15 पट P/E रेशोच्या तुलनेत, सध्या Nifty IT इंडेक्सचा P/E रेशो 21.7x ते 23.2x च्या दरम्यान आहे. हा रेशो जागतिक IT सेवा कंपन्यांच्या तुलनेत खूपच जास्त आहे. उदाहरणार्थ, Accenture चा P/E रेशो सुमारे 16.5-17.8x आहे, तर Cognizant चा 14.3x आहे. इतकेच नाही, तर 2023 पासून भारतीय IT कंपन्यांच्या महसूल वाढीचा (Revenue Growth) त्यांच्या जागतिक क्लायंट्सच्या वाढीशी असलेला संबंध कमकुवत झाला आहे. टॉप पाच भारतीय IT कंपन्यांची वाढ 1-2% राहिली आहे, तर त्यांच्या क्लायंट्सची वाढ 3-5%+ आहे. यामुळे असे दिसून येते की भारतीय IT कंपन्या क्लायंट्सच्या तंत्रज्ञानावरील वाढत्या खर्चाचा पुरेपूर फायदा घेऊ शकत नाहीत, कारण हा खर्च आता पारंपरिक IT सेवांऐवजी AI इन्फ्रास्ट्रक्चर आणि विशेष सोल्यूशन्सकडे वळत आहे.
IT क्षेत्रावर येणाऱ्या या संकटांवर मात करण्यासाठी भारताची व्यापक मॅक्रोइकॉनॉमिक (Macroeconomic) परिस्थिती काही प्रमाणात आधार देऊ शकते. FY26 मध्ये भारताची वास्तविक GDP वाढ 7.4% ते 7.8% राहण्याचा अंदाज आहे, ज्याला सेवा क्षेत्राची (Services Sector) मजबूत कामगिरी आणि GST दरातील बदलांमुळे वाढलेला घरगुती मागणीचा आधार आहे. महागाई (Inflation) नियंत्रणात राहण्याची अपेक्षा आहे, ज्यामुळे FY27 पर्यंत व्याजदर स्थिर राहू शकतात. तथापि, जागतिक भू-राजकीय तणाव (Geopolitical Tensions) आणि व्यापार धोरणांमधील बदल हे धोके कायम आहेत. नियामक (Regulatory) स्तरावर, भारत AI साठी फ्रेमवर्क विकसित करत आहे, ज्यात AI ट्रेनिंगसाठी वापरल्या जाणाऱ्या कॉपीराइटेड कंटेंटवर रॉयल्टी (Royalty) आणि AI व डीपफेक (Deepfake) नियमावली अधिक कडक करण्याच्या सूचनांचा समावेश आहे, ज्यामुळे टेक कंपन्यांच्या कामकाजावर परिणाम होऊ शकतो.
AI च्या भीतीमुळे बाजारात आलेली घसरण ही केवळ एक चक्रीय (Cyclical) सुधारणा नसून, ती Indian IT Services उद्योगासाठी एक संरचनात्मक (Structural) बदल असू शकते. मागील तांत्रिक बदलांच्या वेळी भारतीय IT कंपन्या अनेकदा बदलांचे नेतृत्व करत होत्या, परंतु आता त्या स्वतःच AI च्या स्वयंचलित (Autonomous) क्षमतांमुळे बदलांना सामोरे जात आहेत. Jefferies आणि Antique Stock Broking सारख्या विश्लेषकांनी TCS आणि HCL Technologies सारख्या मोठ्या IT कंपन्यांना AI मधील बदल आणि हायपरस्केलर (Hyperscaler) कंपन्यांच्या भांडवली खर्चातील (Capital Expenditure) बदलांमुळे डाउनग्रेड केले आहे. एक मोठा चिंतेचा मुद्दा हा आहे की AI मुळे ऍप्लिकेशन सर्व्हिसेसमधील (Application Services) अनेक प्रमुख कामे स्वयंचलित होऊ शकतात, जी उद्योगाच्या महसुलाचा मोठा भाग आहेत. अंदाजानुसार, पुढील चार वर्षांत AI-आधारित ऑटोमेशनमुळे उद्योगाच्या 9-12% महसुलावर परिणाम होऊ शकतो. लेबर आर्बिट्रेज (Labour Arbitrage) आणि बिल करण्यायोग्य तासांवर (Billable Hour) आधारित मॉडेलवर अवलंबून असल्याने, हे क्षेत्र AI-नेटिव्ह (AI-Native) स्पर्धकांमुळे अधिक असुरक्षित बनले आहे. विशेष म्हणजे, ASK Investment Managers स्वतः मोठ्या कंपन्यांमध्ये (Large Caps) स्थिरतेसाठी आणि मध्यम व लहान कंपन्यांबद्दल (Mid- and Small-caps) सावधगिरी बाळगण्यासाठी 'बार्बेल दृष्टिकोन' (Barbell Approach) वापरतात, जे या व्यापक बाजारातील वाढलेले धोके दर्शवते.
जरी TCS आणि HCLTech सारख्या निवडक मोठ्या IT कंपन्यांसाठी काही विश्लेषकांनी सकारात्मक रेटिंग आणि प्राईस टार्गेट (Price Target) कायम ठेवले असले, तरी एकूण बाजाराचा दृष्टिकोन सावध (Cautious) आहे. ब्रोकरेज कंपन्यांनी डाउनग्रेड जारी केले आहेत आणि पुढील एक ते दोन वर्षांत AI मुळे महसूल वाढ (Revenue Growth) आणि नफ्यावर (Margins) होणाऱ्या परिणामांबद्दल चिंता कायम आहे. FY26 साठी IT क्षेत्राची अंदाजित वाढ सकारात्मक असली तरी, ती जागतिक IT खर्चाच्या वाढीपेक्षा कमी असू शकते. Indian IT चे भविष्य मोठ्या प्रमाणावर पारंपरिक सेवा वितरणावरून (Traditional Service Delivery) उच्च-मूल्याच्या, AI-सक्षम सोल्यूशन्सकडे (AI-enabled Solutions) वळण्याच्या क्षमतेवर अवलंबून असेल. या बदलासाठी कर्मचाऱ्यांचे री-स्किलिंग (Reskilling), नवीनता (Innovation) आणि ऑटोमेटेड जगात क्लायंट्सना मूल्य प्रस्ताव (Value Proposition) पुन्हा परिभाषित करण्याची गरज भासेल.