भारतीय कंपन्या AI उपयोजन वाढवत आहेत, पण बजेटबाबत सावध - EY-CII अभ्यासात उघड

भारतीय कंपन्या आर्टिफिशियल इंटेलिजेंस (AI) चा वापर प्रयोगांच्या टप्प्यातून बाहेर पडून दैनंदिन कामकाजात वेगाने अंगीकारत आहेत. EY आणि कॉन्फेडरेशन ऑफ इंडियन इंडस्ट्री (CII) यांच्या संयुक्त अभ्यासात, "The AIdea of India: Outlook 2026", असे दिसून आले आहे की 47% कंपन्या आता त्यांच्या मुख्य वर्कफ्लोमध्ये एकाधिक जनरेटिव्ह AI ऍप्लिकेशन्स चालवत आहेत. गेल्या वर्षीच्या पायलट-केंद्रित दृष्टिकोनपासून ही लक्षणीय वाढ आहे.

तथापि, या जलद तैनातीसह खर्चाबाबत सावधगिरी बाळगली जात आहे. यापैकी 95% पेक्षा जास्त कंपन्या त्यांच्या माहिती तंत्रज्ञान (IT) बजेटचा पाचवा हिस्सा (20%) देखील AI आणि मशीन लर्निंग (ML) साठी वाटप करत नाहीत. हे त्यांच्या महत्वाकांक्षी AI उद्दिष्टांमधील आणि प्रत्यक्ष आर्थिक गुंतवणुकीमधील स्पष्ट दरी दर्शवते.

परिणाम:
ही बातमी भारतीय शेअर बाजारासाठी अत्यंत महत्त्वाची आहे. अहवाल भारतीय व्यवसाय कसे कार्य करतात आणि भविष्यासाठी कसे नियोजन करतात याबद्दल तपशीलवार माहिती देतो. ज्या कंपन्या AI चा प्रभावीपणे कार्यक्षमता, ग्राहक सेवा आणि विपणन यासाठी वापर करू शकतील, त्यांना सुधारित आर्थिक कामगिरी दिसू शकते, ज्यामुळे स्टॉकच्या किमती वाढू शकतात. याउलट, ज्या कंपन्या AI स्वीकारण्यात धीमे आहेत किंवा प्रतिभेच्या कमतरतेचा सामना करत आहेत, त्या मागे पडू शकतात. AI स्वीकारण्याचा एकूण कल भारतातील कॉर्पोरेट लँडस्केपमध्ये दीर्घकालीन बदलाचे संकेत देतो, जो विविध क्षेत्रांमधील स्पर्धात्मकता आणि गुंतवणूकदारांच्या भावनांवर परिणाम करेल.
परिणाम रेटिंग: 7/10

व्यवसायांसाठी याचा अर्थ काय:
व्यवसाय नेते आशावादी आहेत; 76% जनरेटिव्ह AI त्यांच्या कंपन्यांना महत्त्वपूर्णपणे बदलेल अशी अपेक्षा करतात आणि 63% लोक त्याचा लाभ घेण्यासाठी तयार असल्याची भावना व्यक्त करतात. कंपन्या अनेकदा लांब इन-हाउस विकासाऐवजी जलद अंमलबजावणीला प्राधान्य देतात. भविष्यातील गुंतवणूक थेट कामगिरीशी संबंधित असलेल्या मुख्य व्यवसाय कार्यांमध्ये, जसे की ऑपरेशन्स, ग्राहक सेवा आणि मार्केटिंगमध्ये केंद्रित आहे.

AI साठी यशाची व्याख्या देखील विकसित होत आहे. गुंतवणुकीवरील परतावा (ROI) केवळ खर्च कमी करण्यापुरता मर्यादित नाही; यात कार्यक्षमतेत वाढ, वेळेचे ऑप्टिमायझेशन, व्यावसायिक फायदे मिळवणे, स्पर्धात्मक धार निर्माण करणे आणि दीर्घकालीन लवचिकता निर्माण करणे यांचा समावेश आहे.

सहयोग आणि मनुष्यबळ बदल:
भारतीय कंपन्या नाविन्यासाठी बाह्य स्रोतांचा अधिक वापर करत आहेत. सुमारे 60% कंपन्या स्टार्टअप्स किंवा ओरिजिनल इक्विपमेंट मॅन्युफॅक्चरर्स (OEMs) सह AI सोल्यूशन्सवर सह-विकास करत आहेत, जे पूर्णपणे अंतर्गत प्रयत्नांपेक्षा वेगळे आहे. बहुसंख्य (78%) हायब्रिड मॉडेल्स वापरतात, ज्यात अंतर्गत टीम्स बाह्य तज्ञांशी एकत्र येऊन विकास आणि अंमलबजावणीला गती देतात.

AI च्या वाढीमुळे नोकऱ्यांमध्येही बदल होत आहेत. 64% कंपन्या नियमित (standardized) कामांच्या भूमिकांमध्ये बदल झाल्याची नोंद करतात, तर 59% नेते AI-सज्ज व्यावसायिकांच्या कमतरतेमुळे प्रतिभेच्या तुटवड्याबद्दल चिंता व्यक्त करतात. कंपन्या त्यांच्या रचनांना AI-प्रथम भविष्यासाठी नव्याने डिझाइन करत असल्याने, मिड-ऑफिस आणि इनोव्हेशन विभागांमध्ये नवीन भूमिका उदयास येत आहेत.

बजेटच्या मर्यादा असूनही, AI स्वीकारण्याचा कल मजबूत आहे. ज्या कंपन्यांनी लवकर सुरुवात केली होती, त्या आता त्यांच्या विभागांमध्ये AI चा विस्तार करत आहेत, ज्यामुळे भारतात एंटरप्राइझ AI साठी एक "परफॉर्मन्स-लेड फेज" (performance-led phase) सुरू झाला आहे.

कठिन शब्दांचे स्पष्टीकरण:

• जनरेटिव्ह AI (Generative AI): हा कृत्रिम बुद्धिमत्तेचा एक प्रकार आहे जो प्रशिक्षित डेटावर आधारित नवीन मजकूर, प्रतिमा, संगीत किंवा कोड तयार करू शकतो.
• AI/ML: आर्टिफिशियल इंटेलिजन्स (AI) ही यंत्रांनी सामान्यतः मानवी बुद्धिमत्ता आवश्यक असलेली कामे करण्याची एक व्यापक संकल्पना आहे. मशीन लर्निंग (ML) हे AI चे उपसंच आहे जे सिस्टीमला स्पष्ट प्रोग्रामिंगशिवाय डेटावरून शिकण्याची परवानगी देते.
• IT बजेट (IT Budgets): हे कंपन्यांनी त्यांच्या माहिती तंत्रज्ञान संसाधनांसाठी, हार्डवेअर, सॉफ्टवेअर, सेवा आणि कर्मचारी यांच्यासह, वाटप केलेल्या आर्थिक योजना आहेत.
• ROI (Return on Investment): गुंतवणुकीवरील परतावा. हे गुंतवणुकीची कार्यक्षमता मोजण्यासाठी वापरले जाणारे एक कामगिरी मापन आहे. याची गणना गुंतवणुकीच्या खर्चाने निव्वळ नफ्याला भागून केली जाते.
• OEMs (Original Equipment Manufacturers): मूळ उपकरण उत्पादक. या अशा कंपन्या आहेत ज्या भाग आणि उपकरणे तयार करतात जे दुसऱ्या उत्पादकाद्वारे विकले जाऊ शकतात. या संदर्भात, हे AI घटक किंवा प्लॅटफॉर्म तयार करणाऱ्या कंपन्यांना सूचित करते.
• PSUs (Public Sector Undertakings): सार्वजनिक क्षेत्रातील उपक्रम. या भारतातील सरकारी मालकीच्या कंपन्या आहेत.
• हायब्रिड मॉडेल्स (Hybrid Models): या संदर्भात, हे विकास आणि अंमलबजावणीसाठी अंतर्गत कंपनी संसाधने बाह्य कौशल्ये किंवा उपायांसह एकत्र करण्याची एक रणनीती आहे.
• मनुष्यबळ संरचना (Workforce Structures): कंपनीतील नोकऱ्या आणि कर्मचाऱ्यांची रचना आणि व्यवस्था.
• प्रतिभेचा तुटवडा (Talent Crunch): आवश्यक कामे पूर्ण करण्यासाठी पुरेसे कुशल कामगार उपलब्ध नसलेली परिस्थिती.
• परफॉर्मन्स-लेड फेज (Performance-led Phase): हा AI अवलंबण्याचा एक टप्पा आहे जिथे प्राथमिक चालक केवळ अन्वेषण किंवा प्रारंभिक अंमलबजावणीऐवजी ठोस व्यावसायिक परिणाम आणि मोजता येण्याजोगे सुधारणा साध्य करणे आहे.