भारतीय IT क्षेत्राची नवी भरारी: $315 अब्ज महसुलाचे लक्ष्य
जागतिक अर्थव्यवस्थेत मंदीचे सावट असतानाही, भारताचा IT सेक्टर (IT Sector) FY26 पर्यंत $315 अब्ज महसूल गाठण्याच्या दिशेने वाटचाल करत आहे. इंडस्ट्री बॉडी Nasscom च्या अहवालानुसार, या क्षेत्रात 6.1% ची वार्षिक वाढ अपेक्षित आहे. हा आकडा भारतीय IT कंपन्यांची लवचिकता आणि नवीन तंत्रज्ञानाचा स्वीकार करण्याची क्षमता दर्शवतो.
AI ठरणार कमाईचा नवा स्रोत
Nasscom ने FY25 साठी महसुलाचा अंदाज वाढवून $297 अब्ज केला आहे. या वाढीमागे नवीन युगातील तंत्रज्ञान, विशेषतः आर्टिफिशियल इंटेलिजन्स (AI) चा मोठा हातभार आहे. AI मुळे यावर्षी $10 ते $12 अब्ज पर्यंतचा महसूल मिळण्याची शक्यता आहे. हे आकडे पारंपारिक सेवांकडून उच्च-मूल्यवर्धित, नवोपक्रमी उपायांकडे होणारे स्थित्यंतर दाखवतात. जरी जागतिक आर्थिक वाढीचा वेग मंदावला असला तरी, भारताची देशांतर्गत अर्थव्यवस्था सुमारे 6.8% दराने वाढत आहे, जी IT क्षेत्रासाठी एक मजबूत आधार तयार करते. FY26 पर्यंत रोजगारातही 2.3% वाढ होऊन ती 5.95 दशलक्ष पर्यंत पोहोचण्याची अपेक्षा आहे.
जागतिक बाजाराशी तुलना आणि ऐतिहासिक संदर्भ
FY26 साठी 6.1% ची वाढ दराची तुलना जागतिक IT खर्चाशी केली असता, ती कमी भासते. कारण 2026 मध्ये जागतिक IT खर्च 10.8% वाढून $6.15 ट्रिलियन पर्यंत पोहोचण्याची शक्यता आहे, ज्यामध्ये AI इन्फ्रास्ट्रक्चर आणि डेटा सेंटर सिस्टीम्सचा मोठा वाटा असेल. याचा अर्थ, भारतीय IT क्षेत्र वाढत असले तरी, AI हार्डवेअरसारख्या काही जागतिक IT मार्केटमधील वाढीचा वेग अधिक आहे. भूतकाळात, अमेरिकेतील आर्थिक मंदीमुळे भारतीय IT क्षेत्राच्या महसुलात आणि रोजगारातही घट झाली होती, त्यामुळे Nasscom ने नमूद केलेल्या 'हेडविंड्स' (headwinds) वर मात करणे महत्त्वाचे आहे.
चिंताजनक बाबी आणि 'बेअर केस'
सकारात्मक आकडेवारी असूनही, काही विश्लेषकांनी FY26 साठी 'मर्यादित दृष्टिकोन' (muted outlook) व्यक्त केला आहे. ग्राहक खर्च कमी करण्यावर भर देत असल्याने आणि निर्णय प्रक्रियेला अधिक वेळ लागत असल्याने FY27 मध्ये सुधारणा अपेक्षित आहे. मोठ्या, टियर-1 IT कंपन्यांसाठी महसुलात 3-5% तर टियर-2 कंपन्यांसाठी 2-10% पर्यंत कपात होण्याची शक्यता वर्तवली जात आहे. भू-राजकीय अस्थिरता आणि बदलत्या व्यापार धोरणांमुळे मागणीवर परिणाम होऊ शकतो. AI नवीन महसूल मिळवून देत असले तरी, पारंपरिक IT नोकऱ्यांवरील त्याचा परिणाम चर्चेचा विषय आहे.
भविष्यातील वाटचाल
Nasscom च्या मते, भारतीय IT क्षेत्र आता केवळ वाढीवर लक्ष केंद्रित न करता, मूल्य आणि नवोपक्रमावर (innovation) अधिक भर देत आहे. AI चे औद्योगिकीकरण (industrialization) आणि 'आउटकम-बेस्ड' (outcome-based) महसूल मॉडेल अधिक महत्त्वपूर्ण ठरतील. ग्लोबल कॅपॅबिलिटी सेंटर्स (GCCs) चा विस्तार आणि विशेष क्षेत्रांमधील वाढ ही भारताची भविष्यातील भूमिका अधिक मजबूत करेल.