Whalesbook
AI मुळे IBM शेअरला मोठा धक्का
International Business Machines (IBM) चा शेअर 23 फेब्रुवारी 2026 रोजी तब्बल 13.15% नी कोसळला. या घसरणीमुळे कंपनीचे मार्केट कॅपिटलायझेशन $31 अब्ज पेक्षा जास्त कमी झाले. 12 मार्च 2020 नंतरची ही सर्वात मोठी एका दिवसाची घसरण होती. यामागे AI रिसर्च फर्म Anthropic ने जाहीर केलेले 'Claude Code' नावाचे टूल कारणीभूत ठरले. हे टूल COBOL सारख्या जुन्या प्रोग्रामिंग लँग्वेजला आधुनिक (modernize) करण्याचे काम ऑटोमेट (automate) करते. IBM चा मुख्य व्यवसाय या लॅगसी सिस्टीमवर आधारित असल्याने, या AI टूलमुळे कंपनीच्या सल्लागार (consulting) आणि इन्फ्रास्ट्रक्चर व्यवसायाला मोठा धोका निर्माण झाला आहे. वर्षानुवर्षे IBM याच सिस्टीम देखभालीतून मोठी कमाई करत आहे.
आर्थिक आकडेवारीने दिला दिलासा
बाजारातील या पडझडीच्या उलट, IBM चे अलीकडील आर्थिक निकाल (financial results) खूपच सकारात्मक आहेत. डिसेंबर 2025 मध्ये संपलेल्या तिमाहीत कंपनीचा महसूल (revenue) 12% नी वाढून $19.7 अब्ज झाला. सॉफ्टवेअर महसूल 14%, कन्सल्टिंग महसूल 3%, आणि इन्फ्रास्ट्रक्चर महसूल 21% नी वाढला. कंपनीचा ग्रॉस प्रॉफिट मार्जिन 60.6% पर्यंत पोहोचला. संपूर्ण 2025 या आर्थिक वर्षात (FY25) कंपनीने $67.5 अब्ज महसूल मिळवला, तर ऑपरेटिंग ऍक्टिव्हिटीजमधून $13.2 अब्ज आणि फ्री कॅश फ्लो $14.7 अब्ज नोंदवला गेला.
गुंतवणूकदारांसाठी द्विधा मनस्थिती: व्हॅल्युएशन आणि विश्लेषकांचे मत
सध्या IBM चा Price-to-Earnings (P/E) रेशो 23.06 आहे, जो गेल्या 12 महिन्यांच्या सरासरी (37.20) पेक्षा खूपच कमी आहे. हा 3 वर्षांच्या सरासरी (38.87) पेक्षाही कमी आहे, ज्यामुळे शेअर स्वस्त वाटू शकतो. काही विश्लेषकांनुसार, PEG रेशो 0.31 इतका कमी दिसतो. 20 विश्लेषकांपैकी 11 जणांनी 'Buy' रेटिंग दिले आहे, तर फक्त 1 जणाने 'Sell' रेटिंग दिले आहे. सरासरी टार्गेट प्राईस $330 च्या आसपास आहे, जी सध्याच्या किमतीपेक्षा खूप जास्त आहे.
IBM ची स्वतःची AI रणनीती
COBOL लँग्वेज अजूनही अनेक मोठ्या बँका, एअरलाइन्स आणि सरकारी सिस्टीममध्ये वापरली जाते, जी मुख्यत्वे IBM च्या मेनफ्रेमवर चालतात. या लॅगसी सिस्टीम्सचे आधुनिकीकरण करणे IBM साठी नेहमीच फायदेशीर ठरले आहे. मात्र, IBM आता स्वतः 'watsonx Code Assistant for Z' नावाचे AI टूल वापरून COBOL ला Java मध्ये रूपांतरित करण्याचे काम करत आहे. IBM च्या मते, मेनफ्रेम हे एंटरप्राइज AI स्ट्रॅटेजीसाठी (enterprise AI strategy) महत्त्वाचे आहेत. Microsoft सारख्या कंपन्यांशी भागीदारी करून मेनफ्रेम डेटा AI ऍप्लिकेशन्ससाठी उपलब्ध केला जात आहे.
संपूर्ण IT Sector वर पसरलेला परिणाम
IBM च्या या घसरणीचा फटका केवळ कंपनीपुरता मर्यादित राहिला नाही, तर त्याचा परिणाम जागतिक IT Sector वरही दिसला. विशेषतः भारतातील IT Sector मध्ये परदेशी संस्थात्मक गुंतवणूकदारांनी (FIIs) फेब्रुवारी 2026 च्या पहिल्या पंधरवड्यात सुमारे ₹11,000 कोटी काढून घेतले. Nifty IT Index मध्ये या महिन्यात 15% पेक्षा जास्त घट झाली. Infosys आणि TCS सारख्या मोठ्या कंपन्यांच्या शेअर्समध्येही मोठी घसरण झाली.
सध्याची स्थिती आणि भविष्यातील अंदाज
AI टूल COBOL मॉडर्नायझेशनचा खर्च आणि वेळ कमी करू शकतात, हे IBM च्या व्यवसायासाठी एक मोठे आव्हान आहे. AWS Mainframe Modernization सारखे स्पर्धकही बाजारात आहेत, जे दबाव वाढवतात. मात्र, IBM हायब्रिड क्लाउड (hybrid cloud) आणि AI वर लक्ष केंद्रित करून आपला महसूल वाढवण्याचा प्रयत्न करत आहे. कंपनी FY26 मध्ये महसूल 5% पेक्षा जास्त वाढण्याची अपेक्षा करत आहे. AI IBM साठी धोका बनेल की त्याचाच एक भाग बनेल, हा प्रश्न अजून अनुत्तरित आहे. गुंतवणूकदार आता IBM च्या AI क्षमता आणि भविष्यातील रणनीतीकडे लक्ष ठेवून आहेत.