Whalesbook
मिशन दृष्टी: पृथ्वी निरीक्षणासाठी नवीन युगाची सुरुवात
GalaxEye चे 'मिशन दृष्टी' हे खऱ्या अर्थाने मैलाचा दगड ठरले आहे. ३ मे २०२६ रोजी झालेल्या या यशस्वी प्रक्षेपणानंतर, हे जगातील पहिले कार्यान्वित OptoSAR (ऑप्टिकल आणि सिंथेटिक अपर्चर रडार) सॅटेलाइट बनले आहे. १९० किलो वजनाचे हे सॅटेलाइट भारतातील आतापर्यंतचे सर्वात मोठे खाजगी अवकाश यान आहे. जिथे पारंपरिक सॅटेलाइट्स फक्त ऑप्टिकल किंवा SAR सेन्सर्स वापरतात, तिथे 'दृष्टी' एकाच वेळी दोन्ही प्रकारच्या डेटा कॅप्चर करते. यामुळे ढगाळ वातावरण किंवा अंधारातही स्पष्ट चित्रे मिळवणे शक्य होते, जी SAR डेटासाठी एक आव्हान होते.
ऑप्टिकल आणि रडारचे एकत्रीकरण: उत्कृष्ट इमेजिंगची हमी
OptoSAR तंत्रज्ञानामुळे १.२ ते ३.६ मीटर पर्यंतचे रिझोल्यूशन (Spatial Resolution) मिळते. यामुळे विशेषतः भारतासारख्या पावसावर अवलंबून असलेल्या प्रदेशांसाठी सॅटेलाइट इमेजिंगमधील अनेक अडचणी दूर होतील. हे तंत्रज्ञान दिवस-रात्र आणि सर्व हवामानात काम करते, जे संरक्षण, सागरी पाळत ठेवणे, आपत्ती निवारण, शेती आणि पायाभूत सुविधा नियोजनासाठी अत्यंत महत्त्वाचे आहे. 'AI-on-the-edge' प्रोसेसिंगमुळे डेटाचे विश्लेषण वेगाने होते आणि वेळेवर निर्णय घेण्यासाठी मदत मिळते.
भारताची वाढती स्पेस इकॉनॉमी
भारताची अवकाश अर्थव्यवस्था सध्या ८.४ बिलियन डॉलर्स आहे आणि २०३३ पर्यंत ती ४४ बिलियन डॉलर्स पर्यंत पोहोचण्याचा अंदाज आहे. भारतात ४०० हून अधिक स्पेस स्टार्टअप्स सक्रिय असून, गेल्या पाच वर्षांत त्यांना ६०० मिलियन डॉलर्स पेक्षा जास्त खाजगी गुंतवणूक मिळाली आहे. GalaxEye ने विविध फंडिंग फेऱ्यांमध्ये १८.८ मिलियन डॉलर्स उभारले आहेत. ISRO चे स्वतःचे पृथ्वी निरीक्षण सॅटेलाइट असले तरी, GalaxEye चे हे यश खाजगी क्षेत्रातील नाविन्यता दाखवते.
स्पर्धा आणि पुढील वाटचाल
GalaxEye ला Maxar Technologies, Planet Labs, ICEYE आणि Capella Space सारख्या जागतिक कंपन्यांकडून स्पर्धा आहे. OptoSAR तंत्रज्ञान जरी अद्वितीय असले तरी, ऑप्टिकल आणि रडार डेटाचे एकत्रीकरण हे एक आव्हान आहे. २०३० पर्यंत १० सॅटेलाइट्सची एक मोठी नक्षत्र (Constellation) तयार करण्याची त्यांची योजना आहे, ज्यासाठी मोठे भांडवल आणि यशस्वी अंमलबजावणी आवश्यक आहे. GalaxEye ची आतापर्यंतची १८.८ मिलियन डॉलर्सची फंडिंग भारतीय स्टार्टअपसाठी चांगली असली तरी, आंतरराष्ट्रीय प्रतिस्पर्धकांच्या तुलनेत ती कमी आहे. SpaceX सारख्या बाह्य प्रदात्यांवर अवलंबून राहणे देखील एक मर्यादा ठरू शकते.
भविष्यातील योजना आणि बाजारपेठेचा विस्तार
GalaxEye चे ध्येय २०३० पर्यंत १० सॅटेलाइट्सचे नक्षत्र तयार करून जागतिक स्तरावर हाय-फ्रिक्वेन्सी पृथ्वी निरीक्षण डेटा प्रदान करणे आहे. हे संरक्षण, शेती, आपत्ती व्यवस्थापन आणि हवामान निरीक्षण यांसारख्या क्षेत्रांमध्ये नवीन संधी निर्माण करेल. 'मिशन दृष्टी'चे यश भारताच्या खाजगी स्पेस क्षेत्राची क्षमता आणि जागतिक बाजारपेठेत प्रवेश करण्याची तयारी दर्शवते.