सॉफ्टवेअर सेक्टर: AI च्या त्सुनामीने शेअर बाजार हादरला!

AI चा धोका आणि सॉफ्टवेअर कंपन्यांची घबराट

या अभूतपूर्व घसरणीचे मुख्य कारण म्हणजे कृत्रिम बुद्धिमत्तेच्या (AI) वाढत्या सामर्थ्याने प्रस्थापित सॉफ्टवेअर कंपन्यांच्या व्यवसाय मॉडेल्सना असलेला धोका. AI स्टार्टअप Anthropic ने सादर केलेल्या नवीन कायदेशीर उत्पादकता साधनाने (legal productivity tool) बाजारात आधीपासूनच सुरू असलेल्या चिंतेला अधिक तीव्र केले. यामुळे केवळ एका दिवसात अनेक मोठ्या सॉफ्टवेअर कंपन्यांचे मार्केट कॅपिटलायझेशन अब्जावधींनी कमी झाले. फेब्रुवारी च्या ४ तारखेला, Thomson Reuters Corp., CS Disco Inc., Legalzoom.com Inc., आणि Gartner Inc. यांसारख्या कंपन्यांचे शेअर्स २५% पर्यंत खाली आले. मागील आठवड्यात Alphabet च्या Project Genie या AI टूलमुळे व्हिडिओ गेम स्टॉक्समध्ये झालेल्या घसरणीसारखीच ही घटना होती. रातोरात, Infosys आणि Wipro च्या इंडियन IT ADRs मध्येही ७% पर्यंत घट झाली. Gartner चे शेअर्स २१% घसरून $१६०.१६ वर बंद झाले, Adobe ७.३% घसरून $२७१.९३ झाले, तर Salesforce ६.८% घसरून $१९६.३८ वर आले. Wipro ADRs ४.८% घसरून $२.५६ तर Infosys ADRs ५.६% घसरून $१७.३२ वर बंद झाले.

'SaaSpocalypse' आणि व्हॅल्युएशनमध्ये मोठी घट

सॉफ्टवेअर स्टॉक्समधील सध्याची परिस्थिती अत्यंत निराशाजनक आहे. Jefferies सारख्या ब्रोकरेज कंपन्या याला 'SaaSpocalypse' म्हणत आहेत आणि बाजारातील विक्रीचा कल 'get me out' (आता बाहेर पडा) असा झाला आहे. या नकारात्मकतेमुळे सॉफ्टवेअर स्टॉक्स अंदाजित कमाईच्या २३ पट दराने व्यवहार करत आहेत, जे गेल्या सुमारे तीन वर्षांतील सर्वात कमी मूल्यांकन आहे. तांत्रिक निर्देशकांच्या (Technical Indicators) बाबतीत, १४ दिवसांचा RSI (Relative Strength Index) 'ओव्हरसोल्ड' (oversold) क्षेत्रात प्रवेश केला आहे. BTIG चे चीफ मार्केट टेक्निशियन, Jonathan Krinsky यांच्या मते, सॉफ्टवेअर सेक्टरमधील कमकुवतता चौथ्या तिमाहीत वेगाने वाढली होती आणि या स्टॉक्सना पुन्हा एकदा मजबूत होण्यासाठी बराच वेळ लागेल. जानेवारी महिन्यात S&P North American Software इंडेक्स १५% घसरला, जो २००८ नंतरचा सर्वात मोठा मासिक घसरण आहे.

प्रायव्हेट इक्विटीचे पुनरावलोकन आणि ॲसेट ॲलोकेशनमध्ये बदल

AI च्या संभाव्य धोक्याची चिंता केवळ सार्वजनिक बाजारापुरती मर्यादित राहिलेली नाही, तर खाजगी इक्विटी (Private Equity) फर्म्सवरही याचा परिणाम झाला आहे. Arcmont AMC आणि Hayfin Capital Management सारख्या कंपन्या सल्लागारांकडून त्यांच्या पोर्टफोलिओचे पुनरावलोकन करत आहेत, ज्यात AI मुळे 'धोक्यात' असलेल्या व्यवसायांची ओळख पटवली जात आहे. या सावध दृष्टिकोनमुळे मालमत्ता वाटपात (asset allocation) बदल दिसून येत आहेत. उदाहरणार्थ, Apollo ने २०२५ मध्ये सॉफ्टवेअरमधील थेट कर्ज (direct lending) फंडांचा वाटा जवळपास अर्ध्याने कमी केला, जो वर्षाच्या सुरुवातीला सुमारे २०% होता, तो आता सुमारे १०% पर्यंत आला आहे.

ॲनालिस्ट्सचे डाउनग्रेड्स आणि कंपनी P/E गुणोत्तर

AI च्या प्रभावामुळे विश्लेषकांनी (Analysts) अनेक सॉफ्टवेअर कंपन्यांचे रेटिंग कमी केले आहेत. Piper Sandler ने Adobe Inc., Freshworks Inc., आणि Vertex Inc. यांसारख्या कंपन्यांना AI संबंधित चिंता आणि दीर्घकालीन समस्यांमुळे डाउनग्रेड केले आहे. Adobe चे P/E गुणोत्तर सुमारे ३२x आणि Salesforce चे ४५x आहे, जे त्यांच्या अलीकडील उच्चांकापेक्षा कमी असले तरी, इतर संकटग्रस्त क्षेत्रांपेक्षा अजूनही जास्त आहेत.