AI चा धक्का: Nasdaq मध्ये मोठी पडझड
एन्थ्रॉपिकने (Anthropic) बाजारात आणलेल्या प्रगत AI प्रॉडक्टिव्हिटी टूल्समुळे (Productivity Tools) गुरुवारी, 4 फेब्रुवारी 2026 रोजी, Nasdaq मध्ये तब्बल $300 बिलियन ची घसरण झाली. तंत्रज्ञान क्षेत्रावर आधारित Nasdaq Composite निर्देशांक 1.4% घसरून 23,255.19 अंकांवर बंद झाला, तर Nasdaq 100 मध्ये 1.55% ची मोठी घट दिसून आली. यामागे एक प्रमुख कारण म्हणजे, AI टूल्स केवळ उत्पादकता वाढवणारे नसून, कायदेशीर कागदपत्रे आणि कोडिंगसारखी व्यावसायिक कामे स्वयंचलित (Automate) करून सॉफ्टवेअर कंपन्यांच्या बिझनेस मॉडेलसाठी धोका निर्माण करू शकतात, ही भीती गुंतवणूकदारांमध्ये पसरली आहे. या भीतीमुळे Advanced Micro Devices (AMD) चे शेअर्स 17.31%, Intuit चे 10.89% आणि Salesforce चे 6.85% कोसळले.
डॉट-कॉम बबलची आठवण आणि व्हॅल्यूची कहाणी
सध्याची बाजारातील ही उलथापालथ 1990 च्या दशकातील डॉट-कॉम बबलची (Dot-com Bubble) आठवण करून देते. त्यावेळी कंपन्यांच्या व्हॅल्युएशनमध्ये (Valuation) प्रचंड वाढ झाली होती, जी नंतर मोठ्या घसरणीत परावर्तित झाली. Nasdaq Composite निर्देशांक मार्च 2000 च्या शिखरावरून जवळजवळ 77% कोसळला होता आणि पुन्हा ते स्तर गाठायला 15 वर्षे लागली. फेब्रुवारी 2026 च्या सुरुवातीला Nasdaq PE रेशो सुमारे 25.20 ते 34.45 च्या दरम्यान आहे. AI च्या वाढत्या धोक्यामुळे, गुंतवणूकदार आता ग्रोथ आणि मोमेंटम (Momentum) स्ट्रॅटेजी (Strategy) सोडून व्हॅल्यू आणि डिफेन्सिव्ह स्टॉक्समध्ये पैसे गुंतवत आहेत. भारतीय बाजारातही याचा परिणाम दिसून येत आहे, जिथे Nifty 50 चा फॉरवर्ड PE रेशो 21 च्या आसपास आहे, जो त्याच्या दीर्घकालीन सरासरीपेक्षा थोडा जास्त आहे [cite:news1]. सॉफ्टवेअर कंपन्यांचा सरासरी फॉरवर्ड अर्निंग्स मल्टिपल (Forward Earnings Multiple) अलीकडील काळात सुमारे 39x वरून 21x पर्यंत कोसळला आहे.
सेक्टर रोटेशन आणि तज्ञांचे विश्लेषण
या मोठ्या घसरणीचा फटका Nvidia, Microsoft आणि Alphabet सारख्या मोठ्या टेक कंपन्यांनाही बसला आहे. AI चिप्समध्ये आघाडीवर असलेल्या Nvidia च्या शेअरमध्येही घट झाली आहे. सॉफ्टवेअर कंपन्या, ज्यांना पूर्वी त्यांच्या स्थिर कमाईमुळे (Recurring Revenues) प्राधान्य दिले जात होते, आता AI मुळे कमी खर्चात जास्त कामे होऊ लागल्याने त्यांच्या बिझनेस मॉडेलच्या टिकाऊपणावर प्रश्नचिन्ह निर्माण झाले आहे. यामुळे तंत्रज्ञान क्षेत्राकडून भांडवल (Capital) कमोडिटीज (Commodities) जसे की सोने, चांदी, ऊर्जा आणि खाण क्षेत्रातील कंपन्यांकडे वळत आहे. विश्लेषक (Analysts) देखील AI च्या भविष्यावर पुनर्विचार करत आहेत. काही जण स्वस्त दरात उपलब्ध असलेल्या चांगल्या सॉफ्टवेअर स्टॉक्समध्ये संधी शोधत आहेत, तर काहीजण वाढत्या अस्थिरतेमुळे (Volatility) जोखीम व्यवस्थापनावर (Risk Management) भर देत आहेत. AI चा 'हनीमून फेज' (Honeymoon Phase) संपल्याचे दिसत असून, कंपन्यांच्या नफा मार्जिनवर (Profit Margins) होणाऱ्या परिणामांची आता गंभीरपणे दखल घेतली जात आहे.