AI ची मागणी आणि मेमरी चिप्सचा तुटवडा
AI च्या प्रचंड मागणीमुळे (demand) निर्माण झालेला मेमरी चिप्सचा तुटवडा आता स्मार्टफोन कंपन्यांसाठी चिंतेचा विषय बनला आहे. याचा थेट फटका Arm Holdings आणि Qualcomm या सेमीकंडक्टर कंपन्यांना बसला असून, त्यांचे शेअर्स 4 फेब्रुवारी 2026 रोजीच्या तिमाही निकालानंतर मोठी घसरण दाखवत आहेत. या चिप्सच्या कमतरतेमुळे स्मार्टफोनचे उत्पादन कमी होत आहे, तर डेटा सेंटर्ससाठी (data centers) AI इन्फ्रास्ट्रक्चरची वाढ होत आहे.
Qualcomm ने FY26 च्या पहिल्या तिमाहीत $12.25 अब्ज महसूल (revenue) नोंदवला, जो अपेक्षेपेक्षा थोडा कमी होता. कंपनीने पुढील तिमाहीसाठी $10.2 अब्ज ते $11 अब्ज महसुलाचा अंदाज वर्तवला आहे, ज्यात मेमरी चिप्सच्या पुरवठ्यातील अनिश्चितता आणि स्मार्टफोन उत्पादकांसाठी (OEMs) किंमतीतील चढ-उतार कारणीभूत आहेत. चीनमधील अनेक मोठे उत्पादक (OEMs) या पुरवठा समस्येमुळे त्यांचे उत्पादन नियोजन (build plans) कमी करत आहेत.
Arm Holdings चे शेअर्सही आफ्टर-मार्केट ट्रेडिंगमध्ये सुमारे 8% घसरले. कंपनीने तिसऱ्या तिमाहीत 26% ची वार्षिक वाढ नोंदवून $1.24 अब्ज महसूल मिळवला. मात्र, परवाना (licensing) महसुलात थोडी घट झाली, जो $505 दशलक्ष राहिला. जरी उच्च-एंड स्मार्टफोन्सवरील रॉयल्टी महसूल वाढत असला तरी, व्यवस्थापनाने (management) म्हटले आहे की मेमरी चिप्सच्या पुरवठ्यातील अडचणींमुळे जुन्या जनरेशनच्या चिप्सवरील रॉयल्टीवर परिणाम होऊ शकतो.
मूल्यांकनावर दबाव आणि भविष्यातील शक्यता
या अडचणी असूनही, फोन उत्पादक कंपन्या प्रामुख्याने प्रीमियम, महागड्या उपकरणांवर लक्ष केंद्रित करत आहेत, ज्यामुळे Qualcomm आणि Arm सारख्या कंपन्यांसाठी उच्च-एंड चिप्सची विक्री काही प्रमाणात टिकून आहे.
Arm Holdings चे मूल्यांकन (valuation) सध्या खूप जास्त आहे, P/E रेशो 134-138 च्या दरम्यान आहे आणि मार्केट कॅप सुमारे $111 अब्ज आहे. गेल्या वर्षभरात शेअरमध्ये मोठी अस्थिरता दिसून आली आहे, जो ऑक्टोबर 2025 मधील $183.16 च्या उच्चांकावरून घसरला आहे. तज्ञांचे मत संमिश्र आहे, 'Moderate Buy' रेटिंग असूनही अनेक 'Hold' पर्यंत डाउनग्रेड झाले आहेत.
Qualcomm चे मार्केट कॅप $157 अब्ज आहे. Zacks Rank नुसार कंपनीला #4 (Sell) रेटिंग मिळाली आहे, जी अंदाजित खराब कामगिरी दर्शवते. पहिल्या तिमाहीतील निकालांवर अपेक्षा पूर्ण झाल्या असल्या तरी, मेमरी पुरवठ्याच्या समस्येमुळे कंपनीने दिलेल्या सावध सूचनांमुळे (cautious guidance) शेअरची किंमत घसरली.
AI डेटा सेंटरमधील वाढ आणि दीर्घकालीन योजना
या तात्काळ आव्हानांवर मात करून, दोन्ही कंपन्या AI डेटा सेंटर मार्केटमध्ये दीर्घकालीन वाढीसाठी (long-term growth) सज्ज होत आहेत. Arm ला अपेक्षा आहे की त्यांचे डेटा सेंटर व्यवसाय अखेरीस मोबाईल व्यवसायाला मागे टाकेल, कारण हायपरस्केलर चिप्समुळे या सेगमेंटमध्ये मोठी वाढ अपेक्षित आहे.
हा मेमरी चिप्सचा तुटवडा AI पायाभूत सुविधांच्या (infrastructure) विकासामुळे (build-out) झाला आहे, ज्यामुळे उत्पादित क्षमतेचा (manufacturing capacity) मोठा भाग ग्राहक इलेक्ट्रॉनिक्सऐवजी AI सर्व्हरकडे वळवला जात आहे. Samsung, SK Hynix, Micron सारख्या कंपन्या HBM (High-Bandwidth Memory) उत्पादनाला प्राधान्य देत आहेत. Intel चे CEO लिप-बू टॅन यांच्या मते, हा तुटवडा 2028 पर्यंत टिकू शकतो. जागतिक सेमीकंडक्टर मार्केट 2030 पर्यंत $1 ट्रिलियन पेक्षा जास्त होण्याचा अंदाज आहे, तर मेमरी सेगमेंट 2026 पर्यंत $127.3 अब्ज पर्यंत पोहोचण्याची अपेक्षा आहे. नवीन फॅक्टरी उभारण्यासाठी आणि उपकरणे बसवण्यासाठी 1 वर्षापेक्षा जास्त कालावधी लागत असल्याने, हा पुरवठा (supply) मुद्दा लवकर सुटण्याची शक्यता कमी आहे.