Whalesbook
AI मुळे सुरू झाली मेमरी चिप्सची 'सुपरसायकल'
सध्याच्या तंत्रज्ञान जगात AI (Artificial Intelligence) च्या वाढत्या मागणीमुळे मेमरी चिप्सची किंमत प्रचंड वाढली आहे. यालाच 'मेमरी सुपरसायकल' म्हटले जात आहे. या सुपरसायकलचा परिणाम म्हणून, AI इन्फ्रास्ट्रक्चरसाठी (AI Infrastructure) लागणाऱ्या चिप्सच्या निर्मितीवर जास्त लक्ष केंद्रित केले जात आहे. यामुळे हाय बँडविड्थ मेमरी (HBM) सारख्या AI-विशिष्ट चिप्सची मागणी वाढली आहे. परिणामी, ग्राहक इलेक्ट्रॉनिक्समध्ये (Consumer Electronics) वापरल्या जाणाऱ्या पारंपरिक DRAM आणि NAND चिप्सचा पुरवठा कमी होत आहे.
बाजारात दोन गट
या परिस्थितीमुळे तंत्रज्ञान बाजारात मोठी विभागणी दिसून येत आहे. एका बाजूला, मेमरी चिप्सचे उत्पादक (Memory Producers) जसे की Samsung Electronics आणि SK Hynix हे प्रचंड नफा कमावत आहेत. Samsung Electronics चे मार्केट कॅप अंदाजे €610 अब्ज [8] आहे, तर SK Hynix च्या शेअर्समध्ये 150% पेक्षा जास्त वाढ झाली आहे [44, 45]. Kioxia Holdings आणि Nanya Technology सारख्या कंपन्यांनाही चांगला फायदा होत आहे.
दुसरीकडे, Qualcomm, Nintendo, Logitech, BYD आणि Xiaomi सारख्या कंपन्यांना मात्र आव्हानांचा सामना करावा लागत आहे. Qualcomm चे शेअर्स 8% पेक्षा जास्त घसरले, कारण मेमरीच्या तुटवड्यामुळे उत्पादन मर्यादित राहण्याची शक्यता आहे [28, 45]. Nintendo ला नफ्यावर दबाव येण्याची चिन्हे दिसत आहेत, ज्यामुळे त्यांचे शेअर्स 18 महिन्यांत सर्वात वेगाने घसरले [28, 45]. Logitech International SA चे शेअर्स 30% नी घसरले आहेत, कारण चिप्सच्या वाढत्या किमतींमुळे PC ची मागणी कमी होण्याची भीती आहे [28, 45]. BYD आणि Xiaomi सारख्या चिनी कंपन्यांच्या शेअर्समध्येही कमजोरी दिसून येत आहे [28, 45].
पुरवठ्याच्या कालावधीचा धोका (Duration Risk)
गुंतवणूकदारांसाठी सर्वात मोठी चिंता म्हणजे हा पुरवठ्याचा तुटवडा किती काळ टिकेल. अनेक विश्लेषकांचे मत आहे की बाजारात सध्याची तेजी ही तात्पुरती नसून, ती 2027 किंवा 2028 पर्यंत टिकू शकते [5, 43]. Fidelity International च्या Vivian Pai यांच्या मते, सध्याच्या व्हॅल्युएशनमध्ये (Valuations) पुरवठा लवकरच सामान्य होईल असे गृहीत धरले जात आहे, जे खूपच आशावादी आहे [44, 45]. DRAM च्या स्पॉट किमतींमध्ये 600% पेक्षा जास्त वाढ झाली आहे [44, 45], ज्यामुळे चिप्स ग्राहकांसाठी एक अवघड परिस्थिती निर्माण झाली आहे.
कंपन्यांसमोरील आव्हाने
Qualcomm सध्या 28 च्या P/E रेशोवर ट्रेड करत आहे [4, 22], Nintendo 20-26 [2, 39], Logitech 18-20 [6, 10], BYD 17-43 [1, 23], तर Xiaomi 18-20 [3, 13] च्या P/E रेशोवर आहे. या व्हॅल्युएशनमध्ये पुरवठ्याच्या दीर्घकालीन समस्येचा पुरेसा विचार केलेला नाही, असा अंदाज आहे.
भविष्यातील शक्यता
जागतिक सेमीकंडक्टर उद्योगाची विक्री 2026 पर्यंत $975 अब्ज पर्यंत पोहोचण्याची अपेक्षा आहे [11]. मात्र, AI मागणी अपेक्षेपेक्षा लवकर मंदावली, किंवा उत्पादकांनी अचानक क्षमता वाढवली, तर चिप्सच्या किमतीत मोठी घसरण होऊ शकते. यामुळे Qualcomm, Nintendo, BYD आणि Xiaomi सारख्या कंपन्यांना अधिक अडचणींचा सामना करावा लागू शकतो. विश्लेषकांच्या मते, 2026 च्या सुरुवातीलाही मेमरी चिप्सच्या किमती वाढलेल्या राहतील [15], त्यामुळे तंत्रज्ञान कंपन्यांना पुरवठा साखळीतील अस्थिरता आणि वाढत्या किमती व्यवस्थापित करण्यासाठी नवीन धोरणे आखावी लागतील.