Whalesbook
Razorpay आणि NPCI (National Payments Corporation of India) यांनी UPI पेमेंट्ससाठी सादर केलेला AI Chat इंटरफेस डिजिटल व्यवहारांमध्ये एक नवीन क्रांती घडवणारा ठरू शकतो.
Claude सारख्या संवादात्मक (conversational) प्लॅटफॉर्मचा वापर करून, हा पायलट ग्राहकांना Zomato, Swiggy आणि Zepto सारख्या सेवांमधून वस्तू निवडण्याची, ऑर्डर करण्याची आणि चॅटमध्येच पेमेंट पूर्ण करण्याची सुविधा देतो. UPI Reserve Pay च्या एकत्रीकरणामुळे (integration) वारंवार पिन टाकण्याची गरज कमी होते, ज्यामुळे ग्राहकांची प्रक्रिया अधिक सोपी होते. 'एजंटिक कॉमर्स' (Agentic Commerce) च्या युगात हे एक महत्त्वाचे पाऊल आहे, जिथे AI एजंट्स (agents) ग्राहकांच्या वतीने व्यवहार करू शकतात.
भारतातील डिजिटल पेमेंट मार्केटवर UPI चे वर्चस्व आहे, जे दर महिन्याला अब्जावधी (billions) व्यवहार हाताळते. PhonePe आणि Google Pay एकत्रितपणे UPI मार्केटमधील 80% पेक्षा जास्त हिस्सेदारी (market share) टिकवून आहेत, तर Paytm देखील एक प्रमुख खेळाडू आहे. Razorpay पेमेंट गेटवे मार्केटमध्ये 55% मार्केट शेअरसह आघाडीवर असली, तरी आता ते या AI एकत्रीकरणाद्वारे थेट ग्राहक UPI क्षेत्रात प्रवेश करत आहेत. प्रतिस्पर्धक कंपन्या जसे की PhonePe जनरेटिव्ह AI (generative AI) आणि ChatGPT वापरत आहेत, तर Paytm सुद्धा AI कंपन्यांसोबत काम करत आहे. Razorpay आणि NPCI चे हे नवीन पाऊल इतर पेमेंट प्लॅटफॉर्म्सना AI चा वापर वाढवण्यासाठी आणि स्वायत्त व्यवहार (autonomous transaction execution) करण्याच्या दिशेने वेगाने पाऊल उचलण्यास भाग पाडेल.
ऑनलाइन फूड डिलिव्हरी आणि किराणा मालाची मागणी वेगाने वाढत आहे. फूड डिलिव्हरी सेक्टर 2034 पर्यंत $269.77 अब्ज आणि ऑनलाइन किराणा सेक्टर $101.99 अब्ज पर्यंत पोहोचण्याचा अंदाज आहे. अशा मोठ्या ग्राहक वर्गासाठी 'एजंटिक कॉमर्स' अत्यंत उपयुक्त ठरू शकते, जिथे AI-आधारित ऑर्डर्स आणि पेमेंट्स वापरकर्त्याचा अनुभव सुधारू शकतात. भारतात संवादात्मक AI (conversational AI) ची वाढ 26.3% CAGR (2025-2030) दराने अपेक्षित आहे. 50% पेक्षा जास्त भारतीय ग्राहक व्यवहारांसाठी चॅट-आधारित संवाद पसंत करतात, जे या एकात्मिक अनुभवांची (integrated experiences) मागणी दर्शवते.
भारतातील नियामक (regulators), जसे की रिझर्व्ह सर्व्हिस ऑफ इंडिया (RBI) आणि NPCI, नवीन तंत्रज्ञानाला प्रोत्साहन देत आहेत, परंतु AI च्या वाढत्या वापरामुळे डेटा गोपनीयता (data privacy), AI ची जबाबदारी (accountability) आणि पारदर्शकता (transparency) यांसारख्या चिंता कायम आहेत. मानवी व्यवहारांसाठी तयार केलेले नियम AI एजंट्ससाठी अनुकूलित करावे लागतील.
या नवीन तंत्रज्ञानासमोर काही आव्हाने देखील आहेत. AI एजंट्सनी चुकीचे व्यवहार केल्यास सुरक्षेचा धोका (security risk) निर्माण होऊ शकतो. डेटा लीक होण्याची किंवा AI ट्रेनिंगसाठी ग्राहकांच्या डेटाचा वापर होण्याची शक्यता आहे. तसेच, ग्राहकांचा AI-आधारित आर्थिक सेवांवरचा विश्वास अजून पूर्णपणे तयार झालेला नाही. PhonePe आणि Google Pay सारख्या कंपन्यांशी स्पर्धा करणे, ज्यांच्याकडे मोठा ग्राहकवर्ग आहे, हे Razorpay साठी एक मोठे आव्हान असेल.
AI चा दैनंदिन आर्थिक व्यवहारांमधील वापर वाढणार आहे. हे पायलट प्रोजेक्ट AI-चालित कॉमर्सचे (AI-driven commerce) भविष्य दर्शवते, ज्याचा उद्देश भारतातील डिजिटल अर्थव्यवस्थेत सोयीसुविधा आणि कार्यक्षमता (efficiency) वाढवणे आहे. नियामक गुंतागुंत, सुरक्षितता प्रोटोकॉल आणि ग्राहक विश्वास यांवर यशस्वीता अवलंबून असेल.