डिव्हिडंडची मोठी संधी!
येत्या एप्रिल महिन्यात, विशेषतः 2 तारखेला, अनेक भारतीय कंपन्या आपल्या शेअरधारकांना मोठा लाभांश (Dividend) देणार आहेत. TVS Holdings ₹86 प्रति शेअर इतका अंतरिम लाभांश (Interim Dividend) देणार आहे, ज्याचे उत्पन्न 0.68% च्या आसपास आहे. यानंतर CRISIL ₹28 अंतिम लाभांश (Final Dividend) देणार असून, त्याचे उत्पन्न सुमारे 1.62% आहे.
इतर कंपन्यांची घोषणा पाहिल्यास, चेन्नई पेट्रोलियम कॉर्पोरेशन ₹8 (उत्पन्न 0.47%), सुंदरम-क्लेटन ₹4.50 (उत्पन्न 0.35%), ॲस्टर डीएम हेल्थकेअर ₹3 (उत्पन्न 0.80%) आणि इंडियन रिन्यूएबल एनर्जी डेव्हलपमेंट एजन्सी (Ireda) ₹0.60 (उत्पन्न 0.55%) प्रति शेअर लाभांश जाहीर केला आहे. हे आकडे गुंतवणूकदारांना थेट उत्पन्न मिळवण्याची उत्तम संधी देत आहेत.
डिव्हिडंड गुंतवणुकीची रणनीती
बाजारात अनिश्चितता असताना, स्थिर उत्पन्न मिळवण्यासाठी डिव्हिडंड गुंतवणूक हा अनेकांसाठी एक महत्त्वाचा पर्याय ठरला आहे. कंपन्यांच्या नफ्यातून मिळणारा हा परतावा पोर्टफोलिओला सुरक्षित ठेवतो. सामान्यतः, भारतात चांगला डिव्हिडंड यील्ड 4% ते 7% दरम्यान असतो, मात्र सध्या या कंपन्यांचा यील्ड यापेक्षा कमी दिसत आहे. त्यामुळे, केवळ लाभांश पाहून गुंतवणूक करणे पुरेसे नाही.
गुंतवणूकदारांनी एक्स-डिव्हिडंड तारखेच्या आधी शेअर्स विकत घेतले, तर त्या दिवशी शेअरची किंमत लाभांशाच्या रकमेइतकी कमी होण्याची शक्यता असते. त्यामुळे, कंपनीचा मूळ व्यवसाय किती मजबूत आहे आणि तो भविष्यातही असा लाभांश देऊ शकेल की नाही, हे तपासणे महत्त्वाचे आहे.
लाभांशामागील धोके
अनेकदा कंपन्या तोट्यात असताना किंवा त्यांच्या वाढीसाठी आवश्यक असलेला पैसा नसतानाही मोठा लाभांश जाहीर करतात. जर कंपनीचा पेआउट रेशो (Payout Ratio) 70-80% पेक्षा जास्त असेल, तर ती कंपनी भविष्यातील वाढीसाठी लागणारा निधी वापरू शकत नाही. उदाहरणार्थ, सुंदरम-क्लेटनने चौथ्या तिमाहीत 2025 मध्ये तोटा नोंदवला आहे, ज्यामुळे त्यांच्या लाभांशावर प्रश्नचिन्ह निर्माण झाले आहे. तसेच, Ireda चा TTM यील्ड 0% असल्याचेही समोर आले आहे. ॲस्टर डीएम हेल्थकेअरचा कमी यील्ड कदाचित वाढीला प्राधान्य देत असल्याचे दर्शवू शकतो. त्यामुळे, केवळ डिव्हिडंडच्या आशेवर कमजोर कंपन्यांमध्ये गुंतवणूक करणे धोक्याचे ठरू शकते.
पुढील काय?
लाभांशाचे वाटप झाल्यानंतर, गुंतवणूकदारांचे लक्ष कंपन्यांच्या आगामी कमाई अहवालांवर (Earnings Reports) आणि त्यांच्या भविष्यातील योजनांवर असेल. नफा सातत्याने टिकवून ठेवणे आणि भांडवलाचा योग्य वापर करणे, हे कंपन्यांच्या लाभांश देण्याच्या क्षमतेवर अवलंबून असेल. विश्लेषकांचा सल्ला आहे की, मजबूत ताळेबंद (Balance Sheet), कमी कर्ज आणि इक्विटी (Equity) व भांडवलावर चांगला परतावा (Return on Equity and Capital) असलेल्या कंपन्यांमध्ये दीर्घकालीन गुंतवणूक करावी.