Momentum Investing: बाजारात मोठी उलथापालथ! गुंतवणूकदारांनी काय लक्षात घ्यावे?

शेअर बाजारातील मोमेंटम इन्व्हेस्टिंग (Momentum Investing) सध्या एका मोठ्या संकटातून जात आहे. गेल्या **21 वर्षांतील** सर्वात मोठी घसरण या धोरणात दिसून येत असून, निफ्टी 50 च्या तुलनेत मोमेंटमवर आधारित पोर्टफोलिओ खूपच मागे पडले आहेत. या परिस्थितीमुळे तज्ञांमध्ये धोरण बदलावे की नाही यावर चर्चा सुरू आहे.

काय घडले?

मोमेंटम इन्व्हेस्टिंग, म्हणजे ज्या शेअर्समध्ये आधीपासूनच जोरदार तेजी आहे, ते खरेदी करण्याची रणनीती, सध्या भारतात अवघड काळातून जात आहे. मार्केट डेटानुसार, गेल्या 21 वर्षांतील सर्वात मोठी घसरण या स्ट्रॅटेजीमध्ये दिसून येत आहे. या काळात, मोमेंटमवर अधिक लक्ष केंद्रित करणाऱ्या पोर्टफोलिओने निफ्टी 50 इंडेक्सच्या तुलनेत लक्षणीयरीत्या कमी कामगिरी केली आहे. या कमी कामगिरीमुळे फंड मॅनेजर्समध्ये मोमेंटम स्ट्रॅटेजीला चिकटून राहावे की व्हॅल्यू (Value) किंवा कमी अस्थिरता (Low-volatility) असलेल्या इतर पर्यायांकडे वळावे यावर वादविवाद सुरू आहेत.

गुंतवणूकदारांसाठी याचे महत्त्व काय?

अनेक रिटेल गुंतवणूकदार आणि म्युच्युअल फंड मोमेंटम स्ट्रॅटेजीवर अवलंबून असतात, कारण तेजीच्या काळात यातून बाजारापेक्षा जास्त परतावा मिळण्याची अपेक्षा असते. जेव्हा ही स्ट्रॅटेजी निफ्टी 50 च्या मागे पडते, तेव्हा अशा फंडांमध्ये किंवा शेअर्समध्ये गुंतवणूक करणाऱ्यांसाठी आव्हान निर्माण होते. यामुळे गुंतवणूकदारांना विचार करावा लागतो की त्यांचे सध्याचे पोर्टफोलिओ एकाच स्ट्रॅटेजीवर जास्त अवलंबून आहे का, जी केवळ विशिष्ट मार्केट सायकलमध्येच चांगली कामगिरी करते. सध्याची कामगिरी पाहता, बाजाराने मागील रॅलीला पुढे नेणारे शेअर्स मागे सोडले असावेत, ज्यामुळे गुंतवणूकदार अधिक स्थिर परताव्याच्या शोधात आहेत.

जागतिक बाजाराशी जुळत नाहीये?

बाजारातील तज्ञांमध्ये चर्चेचा एक महत्त्वाचा मुद्दा म्हणजे भारताचा जागतिक 'AI ट्रेड' मध्ये सहभाग नसणे. आंतरराष्ट्रीय बाजारात, आर्टिफिशियल इंटेलिजन्स (Artificial Intelligence) आणि संबंधित हार्डवेअरमधील वाढत्या प्रकरणामुळे शेअर्समध्ये मोठी वाढ झाली आहे. भारतीय मार्केटमध्ये या जागतिक टेक कंपन्यांचे मोठे प्रतिनिधित्व नसल्यामुळे, स्थानिक मोमेंटम स्ट्रॅटेजीला आंतरराष्ट्रीय पोर्टफोलिओला मिळालेला फायदा मिळालेला नाही. यामुळे काही फंड मॅनेजर्सना असे वाटते की, जर असा 'सेक्टर लीडर' नसेल जो मोमेंटमला चालना देईल, तर केवळ या स्ट्रॅटेजीवर अवलंबून राहिल्यास जागतिक टेक ट्रेंडशी अधिक जोडलेल्या मार्केटच्या तुलनेत परतावा कमी मिळू शकतो.

टिकून राहणे वि. विविधीकरण (Diversification) यावर चर्चा

बाजारातील तज्ञ या परिस्थितीकडे कसे पाहत आहेत यात स्पष्ट मतभेद आहेत. एका गटाचा विश्वास मोमेंटम स्ट्रॅटेजीवर आहे, जे सांगतात की ऐतिहासिक डेटानुसार मोमेंटम स्टॉक्सना अंदाजे 21% वार्षिक परतावा मिळतो, जो निफ्टी 50 च्या सरासरी 15% पेक्षा जास्त आहे. या मताचे समर्थक म्हणतात की आजचे व्हॅल्यू स्टॉक्स उद्याचे मोमेंटम विजेते बनू शकतात, ज्यामुळे संयम ठेवणाऱ्या गुंतवणूकदारांना दीर्घकाळात फायदा होऊ शकतो.

याउलट, इतर तज्ञांचे मत आहे की एकाच घटकावर अवलंबून राहणे धोकादायक आहे. फंड मॅनेजर्स वाढत्या प्रमाणात 'मल्टी-फॅक्टर' (Multi-factor) दृष्टिकोन स्वीकारत आहेत, ज्यात मोमेंटमसोबत व्हॅल्यू आणि क्वालिटी स्टॉक्सचा समावेश आहे. त्यांचे म्हणणे आहे की यामुळे अस्थिरता कमी होते, विशेषतः कारण मोमेंटम स्टॉक्स रासायनिक (Chemicals), धातू (Metals) आणि फार्मास्युटिकल्स (Pharmaceuticals) सारख्या चक्रीय क्षेत्रांमध्ये (Cyclical sectors) केंद्रित असतात. जेव्हा या क्षेत्रांची गती कमी होते, तेव्हा मोमेंटम-केंद्रित पोर्टफोलिओवर त्याचा मोठा आणि जलद परिणाम होऊ शकतो.

धोके आणि बाजाराचा संदर्भ

गुंतवणूकदारांनी हे लक्षात घ्यावे की मोमेंटम स्टॉक्स मुळात चक्रीय असतात आणि त्यात जलद उलथापालथ होण्याची शक्यता असते. जेव्हा बाजाराची भावना बदलते, तेव्हा सर्वात वेगाने वाढलेल्या शेअर्समध्ये किंमतीतील सुधारणा प्रथम दिसून येते. याव्यतिरिक्त, जरी काही ॲक्टिव्ह फंडांनी मागील वर्षात MTAR, Sterlite आणि GE Vernova सारख्या विशिष्ट स्टॉक्समधून उच्च परतावा मिळवला असला तरी, हे नफे केवळ फंड मॅनेजरच्या निवडीवर आधारित आहेत आणि व्यापक मोमेंटम इंडेक्समध्ये याची हमी नाही. याशिवाय, गेल्या पाच वर्षांत सोन्याने (Gold) कामगिरीच्या बाबतीत एक महत्त्वपूर्ण स्पर्धक म्हणून आपले स्थान निर्माण केले आहे, जे उच्च-अस्थिरता असलेल्या स्टॉक स्ट्रॅटेजीपासून दूर पैसा हलवू इच्छिणाऱ्यांसाठी संभाव्य हेज (Hedge) म्हणून काम करते.

गुंतवणूकदारांनी काय ट्रॅक करावे?

पुढे जाताना, गुंतवणूकदार Nifty 200 Momentum 30 सारख्या फॅक्टर-आधारित इंडेक्सच्या (Factor-based indices) कामगिरीकडे व्यापक निर्देशांकांच्या तुलनेत लक्ष देऊ शकतात. केवळ शेअरची किंमत नव्हे, तर त्यामागील क्षेत्राचे नेतृत्व (Sector leadership) पाहणे महत्त्वाचे ठरेल. जर बाजार 'व्हॅल्यू' पेक्षा 'ग्रोथ' (Growth) ला प्राधान्य देणे सुरू ठेवेल, तर मोमेंटम स्ट्रॅटेजीवर दबाव कायम राहू शकतो. गुंतवणूकदार बाजारातील घसरणीच्या काळात संभाव्य धोके व्यवस्थापित करण्यासाठी, केवळ एका गुंतवणूक शैलीवर अवलंबून न राहता, स्वतःच्या होल्डिंगमधील पोर्टफोलिओ विविधीकरणाचे (Portfolio diversification) संकेत शोधू शकतात.