भारतीय शेअर बाजारात रेकॉर्ड तेजी! पण गुंतवणूकदारांनो, 'या' धोक्यांकडे लक्ष द्या!

बाजारात तेजी, पण धोक्याची घंटा?

गेल्या आठवड्यात भारतीय शेअर बाजारात एक वेगळे चित्र पाहायला मिळाले. बाजारात एकूणच एक प्रकारची सावधगिरी (Caution) जाणवत होती, परदेशी गुंतवणूकदारांचे (FIIs) पैसे बाजारातून बाहेर पडत होते आणि काही प्रमुख क्षेत्रांमध्ये (Sectors) कमजोरी होती. मात्र, या सगळ्यावर मात करत अनेक कंपन्यांचे शेअर्स जोरदार उसळी घेऊन ५२ आठवड्यांच्या नवीन उच्चांकावर पोहोचले.

या तेजीचे मुख्य कारण होते टेक्निकल ब्रेकआउट्स (Technical Breakouts) आणि सातत्याने सुरू असलेला खरेदीचा जोर (Buying Momentum). याचा अर्थ, कंपन्यांच्या प्रत्यक्ष कामगिरीपेक्षा चार्ट पॅटर्न आणि बाजारातील वेगावर (Momentum) जास्त भर दिला गेला.

कोणकोणते शेअर्स वधारले?

यामध्ये हिमाचल फ्युचरिस्टिक कम्युनिकेशन्स (HFCL), सीएससी (CESC), अदानी पोर्ट्स (Adani Ports), भारत हेवी इलेक्ट्रिकल्स (BHEL) आणि स्टील अथॉरिटी ऑफ इंडिया (SAIL) सारख्या कंपन्यांनी ५२ आठवड्यांचे नवे उच्चांक गाठले. इतकेच नाही, तर वुमनकार्ट (Womancart) कंपनीचे शेअर्स 8% नी वाढले, ट्रान्सवॉरंटी फायनान्स (Transwarranty Finance) 3% नी आणि जैनम फेरो अलॉईज (Jainam Ferro Alloys Ltd.) 5% नी वधारले.

सोमवारी, २७ एप्रिल २०२६ रोजी, बाजाराची सुरुवातही दमदार झाली. निफ्टी (Nifty) 24,000 च्या वर खुला झाला आणि सर्वच सेक्टोरल इंडेक्समध्ये वाढ दिसली. मेटल, आयटी (IT) आणि रिॲल्टी (Realty) शेअर्सनी सुरुवातीला मोठी झेप घेतली.

व्हॅल्युएशनची चिंता कायम

मात्र, या तेजीमागे एक मोठा प्रश्न उभा राहतो तो म्हणजे व्हॅल्युएशनचा (Valuation). कंपन्यांचे शेअर्स त्यांच्या खऱ्या किमतीपेक्षा (Intrinsic Value) जास्त महाग झाले आहेत का? उदाहरणार्थ, एचएफसीएल (HFCL) चा P/E रेशो 250 पेक्षा जास्त आहे, तर रिटर्न ऑन इक्विटी (ROE) केवळ 4.42% आहे. ब्लू जेट हेल्थकेअर (Blue Jet Healthcare) चा ROE सुमारे 30.85% असला तरी, त्याचा P/E 24 च्या आसपास आहे, जो फार्मा सेक्टरसाठी प्रीमियम मानला जातो.

याउलट, मॅंगलोर रिफायनरी अँड पेट्रोकेमिकल्स (MRPL) चा P/E रेशो 15-17 आणि ROE सुमारे 14.2% आहे, जो अधिक संतुलित दिसतो. लहान कंपनी जैनम फेरो अलॉईजचा P/E सुमारे 22 आणि ROE 9% च्या आसपास आहे.

सध्या बाजारात तेजीला (Momentum) जास्त महत्त्व दिले जात आहे. त्यामुळे कंपन्या कितीही चांगल्या असल्या तरी, जर त्यांच्या शेअर्समध्ये वेगाने वाढ होत नसेल, तर गुंतवणूकदार त्याकडे दुर्लक्ष करत आहेत. याउलट, ज्या शेअर्समध्ये वेग आहे, ते जास्त आकर्षित करत आहेत.

मागील वर्षापेक्षा वेगळी परिस्थिती

मागील वर्षी, एप्रिल २०२५ मध्ये, परदेशी गुंतवणूकदारांच्या (FII) भरघोस गुंतवणुकीमुळे आणि देशांतर्गत आशावादामुळे बाजारात मोठी वाढ झाली होती. मात्र, एप्रिल २०२६ मध्ये चित्र वेगळे आहे. परदेशी गुंतवणूकदारांनी पैसे काढले आहेत, कच्च्या तेलाच्या (Crude Oil) किमती वाढत आहेत आणि रुपया कमकुवत होत आहे. या नकारात्मक घटकांमुळे बाजारात चिंतेचे वातावरण आहे. सध्या निफ्टी (Nifty) त्याच्या ५२ आठवड्यांच्या उच्चांकापेक्षा सुमारे 9.4% खाली आहे.

जोखीम आणि भविष्य

नवीन उच्चांक गाठणारे काही शेअर्स मात्र आर्थिकदृष्ट्या अडचणीत आहेत. सिग्मा ॲडव्हान्स्ड सिस्टिम्स (Sigma Advanced Systems) सारखी कंपनी आर्थिकदृष्ट्या अस्थिर आहे, तिचा अल्टमॅन Z-स्कोअर (Altman Z-score) शून्य आहे, जो उच्च आर्थिक संकटाचा (Financial Distress) धोका दर्शवतो. गेल्या वर्षात 173.98% ची वाढ असूनही, कंपनीची आर्थिक स्थिती मात्र डळमळीत आहे. कोहॅन्स लाइफसायन्सेस (Cohance Lifesciences) ला मात्र अमेरिकेच्या FDA कडून इशारा पत्र (Warning Letter) मिळाले आहे, ज्यामुळे कंपनीच्या शेअर्समध्ये 58.83% ची घसरण झाली आहे.

केवळ टेक्निकल चार्ट्स आणि किमतींवर आधारित ही तेजी, परदेशी गुंतवणूकदारांचे कमी झालेले प्रवाह आणि अनिश्चित जागतिक परिस्थितीमुळे बाजारात सट्टेबाजीचे (Speculative Bubbles) प्रमाण वाढले आहे. काही शेअर्समध्ये खरी मागणी असली तरी, अनेकांमध्ये कृत्रिम वाढ दिसत आहे. आयटी (IT) सेक्टरमध्ये मोठी विक्री आणि बाजारातील एकूण घसरण हे दर्शवते की बाजारात एक प्रकारची मजबुरी आहे.

ही टेक्निकल तेजी कधीही कोलमडू शकते, जर कंपन्यांच्या निकालांनी (Earnings) निराशा केली किंवा जागतिक स्तरावर अडचणी वाढल्या. अनेकदा अशाच तेजीमुळे गुंतवणूकदारांनी मोठा तोटा सहन केला आहे, जेव्हा मूलभूत तत्त्वे (Fundamentals) फुगलेल्या किमतींना आधार देऊ शकली नाहीत.

सध्या बाजाराकडे पाहण्याचा दृष्टिकोन सावध पण आशावादी आहे. गुंतवणूकदार Q4 च्या निकालांची आणि जागतिक घडामोडींची वाट पाहत आहेत. आयटी (IT) क्षेत्रातील विक्री आणि परदेशी गुंतवणूकदारांचे कमी होणारे प्रवाह हे बाजारात अस्थिरता (Volatility) कायम राहण्याचे संकेत देत आहेत. त्यामुळे, मोठ्या कंपन्यांमध्ये स्थिरता शोधणे आणि त्याच वेळी डोमेस्टिक सायक्लिकल्स (Domestic Cyclicals) आणि डिफेन्सिव्ह सेक्टर्स (Defensive Sectors) जसे की हेल्थकेअर (Healthcare) मध्ये गुंतवणूक करणे, हा सध्या योग्य मार्ग ठरू शकतो. बाजारातील ही विभागणी (Bifurcated Market) संधी निर्माण करते, पण त्यासाठी जोखीम व्यवस्थापन (Risk Management) आणि कंपन्यांच्या खऱ्या आर्थिक आरोग्यावर लक्ष केंद्रित करणे आवश्यक आहे.