भारतीय शेअर बाजारात भूकंपासारखी घसरण, तरीही 'पॅसिव्ह' फंड्समध्ये रेकॉर्डब्रेक गुंतवणूक!

बाजारात भूकंप, तरीही पैशांचा ओघ थांबला नाही!

मार्च 2026 मध्ये भारतीय शेअर बाजारात भूकंपासारखी घसरण झाली. भू-राजकीय तणाव, विशेषतः पश्चिम आशियातील घडामोडींमुळे बाजारात मोठी करेक्शन (Correction) पाहायला मिळाली. या काळात देशाची मार्केट कॅपिटल (Market Capitalization) वर्षाअखेरीस $533 बिलियन पेक्षा जास्त कमी झाली, जी मागील 15 वर्षांतील सर्वात मोठी घसरण आहे. मात्र, या सर्व अस्थिरतेतही, पॅसिव्ह इक्विटी फंड्स (ETFs आणि Index Funds) मध्ये ₹30,235 कोटींचा विक्रमी नेट इनफ्लो (Net Inflow) झाला. केवळ डोमेस्टिक इक्विटी ETFs मध्ये ₹23,820 कोटी आले, जे फेब्रुवारीच्या तुलनेत जवळपास सहा पट जास्त आहे. इंडेक्स फंड्समध्येही ₹6,415 कोटींची वाढ झाली. याचा अर्थ, बाजारात घसरण होत असतानाही गुंतवणूकदार सक्रियपणे खरेदी करत होते.

गुंतवणूकदारांची बदलती रणनीती आणि जागतिक कल

बाजारातील घसरणीचा फायदा दीर्घकालीन गुंतवणुकीसाठी (Long-term Investment) उचलण्याची ही रणनीती दर्शवते की गुंतवणूकदार अधिक परिपक्व होत आहेत. जरी ऍक्टिव्ह फंडांमध्येही (Active Funds) मार्चमध्ये ₹40,450 कोटींची गुंतवणूक झाली असली, तरी डोमेस्टिक इक्विटी ETF फोलिओमध्ये 6 लाख नवीन गुंतवणूकदार जोडले जाणे, पॅसिव्ह पर्यायांकडे वाढता कल दाखवते. जागतिक ETF बाजारातही मार्चमध्ये एकूण $174.42 बिलियन आणि इक्विटी ETFs मध्ये $54.12 बिलियन इतका इनफ्लो दिसून आला. भारतात जरी इन्स्टिट्यूशनल गुंतवणूकदार (Institutional Investors) पॅसिव्ह फंड्सचा प्रवाह चालवत असले, तरी रिटेल फोलिओमधील वाढ व्यापक स्वीकृती दर्शवते. तसेच, Nifty 50 चा PE रेशो 20-21 च्या आसपास आणि MSCI इंडिया इंडेक्सचा PE रेशो मार्चमध्ये 22.34 होता, जो पूर्वीच्या तुलनेत बाजार कमी महाग असल्याचे सूचित करतो.

मात्र, जोखमीचे सावट कायम

पॅसिव्ह फंडांमध्ये मोठी गुंतवणूक झाली असली आणि अनेकांना वाटत असेल की वाईट काळ आता संपला आहे, तरीही अनेक गंभीर जोखमी कायम आहेत. पश्चिम आशियातील वाढता भू-राजकीय संघर्ष हा एक मोठा चिंतेचा विषय आहे, ज्यामुळे जागतिक बाजारात आणखी अस्थिरता येऊ शकते आणि क्रूड ऑइलच्या (Crude Oil) किमती वाढू शकतात. याचा थेट परिणाम भारताच्या आयात खर्चावर, महागाईवर आणि व्यापार संतुलनावर होईल. मार्च महिन्यात फॉरेन इन्स्टिट्यूशनल इन्व्हेस्टर्सनी (FIIs) ₹1.14 लाख कोटी भारतीय इक्विटीमधून काढले. हा निधी जगातील धोका टाळण्याच्या प्रवृत्तीमुळे (Risk Aversion) आणि रुपयाच्या घसरणीमुळे बाहेर गेला. या आउटफ्लोमुळे आधीच $533 बिलियन गमावलेल्या बाजारावर अधिक दबाव आला आहे.

आशावादी, पण सावध कल

विश्लेषकांचा एप्रिल महिन्यासाठी बाजाराबाबत सावध आशावाद (Cautiously Optimistic) आहे. भारताची स्थिर अर्थव्यवस्था आणि सरकारच्या धोरणात्मक कृती याला बळ देत आहेत. मार्चमध्ये SIP (Systematic Investment Plan) द्वारे झालेली ₹32,087 कोटींची विक्रमी गुंतवणूक रिटेल गुंतवणूकदारांची बांधिलकी दर्शवते. कमी खर्च आणि पारदर्शकतेमुळे पॅसिव्ह गुंतवणुकीकडे कल वाढतच राहील अशी अपेक्षा आहे. मात्र, भू-राजकीय घटना, जागतिक व्याजदर धोरणे आणि देशांतर्गत आर्थिक आकडेवारी बाजारातील भावना (Market Sentiment) आणि या इनफ्लोची टिकाऊपणा ठरवेल.