FIIs ची भारतात दमदार एंट्री! फेब्रुवारी २०२६ मध्ये ₹४,९०० कोटींची गुंतवणूक, पण...

परदेशी पैशांचा परत ओघ!

भारतीय शेअर बाजारात परदेशी संस्थात्मक गुंतवणूकदारांनी (FIIs) पुन्हा एकदा पैशांचा ओघ सुरू केला आहे. फेब्रुवारी २०२६ मध्ये आतापर्यंत FIIs ने ₹४,९००.१७ कोटींची निव्वळ खरेदी केली आहे. हा आकडा गुंतवणूकदारांसाठी दिलासादायक आहे, कारण २०२५ या वर्षात FIIs ने बाजारातून ₹१.६६ लाख कोटी रुपये बाहेर काढले होते. यापूर्वी, ऑक्टोबर २०२१ ते मार्च २०२३ या काळात FIIs ने ₹२.४ लाख कोटींहून अधिकची विक्री केली होती.

सध्याच्या वाढलेल्या गुंतवणुकीमागे भारत आणि अमेरिका यांच्यातील व्यापार कराराला अंतिम स्वरूप मिळणे हे एक महत्त्वाचे कारण मानले जात आहे. या करारामुळे भू-राजकीय अनिश्चितता कमी झाली आहे आणि संभाव्यतः व्यापार शुल्कातही घट झाली आहे. यामुळे यापूर्वी बाजारात 'बाय चायना, सेल इंडिया' (Buy China, Sell India) अशी भावना निर्माण झाली होती, त्यात आता बदल होण्याची चिन्हे आहेत.

विशेष म्हणजे, भारतीय देशांतर्गत संस्थात्मक गुंतवणूकदारांनी (DIIs) २०२५ मध्ये ₹३ लाख कोटींपेक्षा अधिक गुंतवणूक करून बाजाराला आधार दिला आहे. सध्या FIIs ची खरेदी ही व्यापक बाजारातील सकारात्मक बदलाऐवजी निवडक क्षेत्रांवर अधिक केंद्रित दिसत आहे.

क्षेत्रांनुसार चित्र: आव्हाने आणि संधी

बाजारात एकूणच सकारात्मक वातावरण असले तरी, काही क्षेत्रांमध्ये संमिश्र परिस्थिती पाहायला मिळत आहे.

बँकिंग (Banking): मूडीज रेटिंगने भारताच्या मजबूत आर्थिक वाढीचा आणि बँकिंग क्षेत्राच्या स्थिरतेचा अंदाज वर्तवला आहे. FY27 मध्ये बँकांच्या कर्जाची वाढ ११-१३% पर्यंत पोहोचण्याची अपेक्षा आहे. मात्र, ठेवी मिळवण्यासाठी बँकांमध्ये चढाओढ वाढण्याची शक्यता आहे.
माहिती तंत्रज्ञान (IT): भारतीय आयटी कंपन्या त्यांच्या कमी खर्चांमुळे आणि स्पर्धात्मक किमतींमुळे जागतिक स्तरावर टिकून आहेत. त्यांचे व्हॅल्युएशन (Valuation) आंतरराष्ट्रीय कंपन्यांच्या तुलनेत आकर्षक आहेत. परंतु, आर्टिफिशियल इंटेलिजन्स (AI) च्या वाढत्या प्रभावामुळे आणि डीप-टेक R&D मध्ये निधीची कमतरता यांसारख्या कारणांमुळे या क्षेत्रावर दबाव येऊ शकतो. तसेच, अनेक कुशल व्यावसायिक परदेशात संधी शोधत आहेत.
फार्मास्युटिकल्स (Pharmaceuticals): देशांतर्गत मागणी आणि युरोपमधील मजबूत निर्यातीमुळे FY26 मध्ये या क्षेत्राची वाढ ७-९% राहण्याचा अंदाज आहे. मात्र, अमेरिकेतून येणाऱ्या वाढीचा वेग मंदावण्याची शक्यता आहे (FY25 मध्ये सुमारे १०% च्या तुलनेत FY26 मध्ये ३-५%). अमेरिकेत किमतींवर येणारे दबाव, नियामक तपासणी आणि संभाव्य व्यापार शुल्कामुळे हे घडत आहे. त्यामुळे कंपन्या उच्च-मूल्य असलेल्या उत्पादनांकडे आणि जागतिक भागीदारीकडे लक्ष देत आहेत.

उदयोन्मुख बाजारांमधील स्थान आणि जागतिक संदर्भ

२०२६ मध्ये उदयोन्मुख बाजारपेठा (Emerging Markets - EMs) जागतिक आर्थिक वाढीचे नेतृत्व करतील, असा अंदाज आहे. EMs मध्ये अंदाजे ४% वाढ अपेक्षित आहे, तर विकसित अर्थव्यवस्था १.५% पर्यंत मर्यादित राहतील. भारत आपल्या डिजिटल परिसंस्थेचा (Digital Ecosystem) विस्तार करून याचा फायदा घेण्यासाठी सज्ज आहे.

जागतिक अर्थव्यवस्थेत २.७% वाढीचा अंदाज असताना, EMs मध्ये अधिक मजबूत आर्थिक धोरणे आणि नियंत्रणात असलेली महागाई दिसून येते. मात्र, जागतिक व्यापार तणाव, आर्थिक अडचणी आणि अनिश्चितता या धोक्यांकडे दुर्लक्ष करता येणार नाही. भारतातील शेअर बाजाराचे मूल्यांकन (BSE Sensex P/E २३.१ आणि Nifty 50 P/E सुमारे २२.८) सूचित करते की हे प्रीमियम टिकवण्यासाठी सातत्यपूर्ण कमाई वाढणे आवश्यक आहे.

संभाव्य धोके (Forensic Bear Case)

FIIs च्या परत येण्याबाबत सावध आशावाद असला तरी, काही धोके विचारात घेणे आवश्यक आहे. FIIs ची खरेदी निवडक क्षेत्रांमध्ये असल्याने, भावना बदलल्यास बाजारात अस्थिरता येऊ शकते. फार्मा क्षेत्राचे अमेरिकेवरील अवलंबित्व आयात शुल्क आणि नियामक आव्हानांमुळे धोकादायक ठरू शकते. IT क्षेत्रात AI क्रांती आणि उत्पादन नवोपक्रमापेक्षा सेवांवर अधिक लक्ष केंद्रित केल्याने जागतिक स्तरावर स्पर्धात्मकता कमी होऊ शकते.

बँकिंग क्षेत्र स्थिर असले तरी, ठेवी मिळवण्यासाठी तीव्र स्पर्धेमुळे नफ्यावर परिणाम होऊ शकतो. याशिवाय, भूतकाळातील FIIs च्या मोठ्या निर्गुंतवणुकीतून (उदा. ऑक्टोबर २०२४ मध्ये सुमारे $१० अब्ज डॉलर्सचा तोटा) असे दिसून येते की भारतीय बाजारपेठ जागतिक तरलतेतील बदल आणि वाढत्या व्याजदरांसाठी संवेदनशील आहे. चीनसारख्या इतर देशांच्या तुलनेत भारताचे मूल्यांकन जास्त असल्याची चिंता देखील यापूर्वी दिसून आली होती.

पुढील वाटचाल

FY27 मध्ये भारताची GDP वाढ ६.४% राहण्याचा अंदाज आहे, जी G20 राष्ट्रांमध्ये सर्वाधिक असेल. EMs मध्ये २०२६ मध्ये अंदाजे १४% कमाई वाढ अपेक्षित आहे. जरी काही क्षेत्रांमध्ये आव्हाने असली आणि जागतिक अनिश्चितता कायम असली, तरी देशांतर्गत मजबूत वाढ, परदेशी गुंतवणूकदारांचा वाढलेला रस आणि संरचनात्मक फायद्यांमुळे भारतीय बाजारपेठ लवचिक राहण्याची शक्यता आहे. दीर्घकालीन दृष्टिकोन ठेवून, कमाई-आधारित संधींवर लक्ष केंद्रित करणे आणि धोक्यांचे योग्य मूल्यांकन करणे हे गुंतवणूकदारांसाठी महत्त्वाचे ठरेल.