उभरत्या बाजारांचे सम्राट मार्क मोबियस काळाच्या पडद्याआड, ८९ व्या वर्षी घेतला अखेरचा श्वास

गेली 40 वर्षांहून अधिक काळ उभरत्या बाजारांतील गुंतवणुकीत (Emerging Markets Investing) एक प्रमुख आवाज असलेले मार्क मोबियस यांच्या निधनाने जागतिक अर्थविश्वातील एक महत्त्वाचा अध्याय संपला आहे. मोबियस यांनी आशिया, आफ्रिका, पूर्व युरोप आणि लॅटिन अमेरिकेतील विकसनशील अर्थव्यवस्थांमध्ये (Developing Economies) वाढीच्या संधी शोधून एक मजबूत प्रतिष्ठा निर्माण केली होती.

मोबियस त्यांच्या प्रत्यक्ष कामावर भर देण्याच्या दृष्टिकोनसाठी (Firsthand Research) ओळखले जात असत. ते नेहमी गुंतवणूकदारांना 'कारखान्यांना आणि वितरकांना स्वतः भेट द्या' असे सांगायचे. हा प्रत्यक्ष भेटींचा दृष्टिकोन, जो सततच्या प्रवासामुळे शक्य झाला, त्यातून त्यांना अशा गोष्टींची माहिती मिळत असे जी केवळ ऑफिसमध्ये बसून काम करणाऱ्या विश्लेषकांना मिळत नसे. त्यांनी 1987 मध्ये फ्रँकलिन टेम्पलटन इन्व्हेस्टमेंट्स (Franklin Templeton Investments) मध्ये प्रवेश केला आणि वेगाने विकसित होणाऱ्या बाजारांच्या क्षमतेचे ते खंदे समर्थक बनले. 2016 पर्यंत त्यांनी टेम्पलटन इमर्जिंग मार्केट्स ग्रुपचे (Templeton Emerging Markets Group) नेतृत्व केले.

फ्रँकलिन टेम्पलटनमध्ये 30 वर्षांहून अधिक काळ काम करताना, त्यांनी व्यवस्थापित केलेल्या फंडांनी लक्षणीय यश मिळवले. 1989 ते 2015 या काळात, टेम्पलटन इमर्जिंग मार्केट्स इन्व्हेस्टमेंट ट्रस्टने सरासरी 13.4% वार्षिक परतावा दिला, जो 2001 पासून MSCI इमर्जिंग मार्केट्स इंडेक्सपेक्षा 1.9% अधिक होता. मोबियस यांनी 2009 च्या तेजीच्या बाजाराचा (Bull Market) अचूक अंदाज वर्तवला आणि 1997 च्या आशियाई आर्थिक संकट (Asian Financial Crisis) तसेच 1998 च्या रशियन गोंधळातून (Russian Panic) संधी शोधून काढल्या. ते आफ्रिकेला एक फ्रन्टियर मार्केट (Frontier Market) म्हणून ओळखणारे पहिले गुंतवणूकदार होते, ज्यासाठी त्यांनी 2012 मध्ये टेम्पलटन आफ्रिका फंड (Templeton Africa Fund) सुरू केला.

2018 मध्ये फ्रँकलिन टेम्पलटन सोडल्यानंतरही, मोबियस अर्थविश्वात सक्रिय राहिले. त्यांनी 2018 मध्ये मोबियस कॅपिटल पार्टनर्स (Mobius Capital Partners) ची स्थापना केली आणि नंतर दुबईत आणखी एक व्यवसाय सुरू केला. त्यांचा प्रभाव केवळ फंड व्यवस्थापनापुरता मर्यादित नव्हता; त्यांनी अनेक पुस्तके लिहिली आणि जबाबदार गुंतवणुकीचे (Responsible Investing) खंदे पुरस्कर्ते होते. त्यांची खास शैली आणि बाजाराचे सखोल ज्ञान यामुळे त्यांना मोठी प्रसिद्धी मिळाली आणि 'बाल्ड ईगल' (Bald Eagle) हे टोपणनाव मिळाले, ज्यामुळे ते गुंतवणूक समुदायातील एक आदरणीय प्रतीक बनले.