Whalesbook
सध्या आर्टिफिशियल इंटेलिजन्स (AI) बद्दल जगात मोठी चर्चा सुरू आहे. मात्र, Jefferies चे ग्लोबल इक्विटी स्ट्रॅटेजीचे प्रमुख ख्रिस वुड यांनी यावर एक वेगळा दृष्टिकोन मांडला आहे. त्यांच्या मते, ग्राहक स्तरावरील AI ऍप्लिकेशन्समध्ये (Consumer AI) नफा मिळवण्याचे मार्ग अजून स्पष्ट झालेले नाहीत. याउलट, कंपन्यांसाठी (Enterprise) AI चा वापर हा फायदेशीर ठरू शकतो आणि यातच भारतीय IT सेवा कंपन्यांसाठी मोठ्या संधी दडलेल्या आहेत.
AI मधून नफा मिळवण्याचे आव्हान
ख्रिस वुड यांच्या मते, ग्राहक AI ऍप्लिकेशन्स, जसे की चॅटबॉट्स, पैशांचे रूपांतरण कसे करतील हे अद्याप स्पष्ट झालेले नाही. पण कंपन्यांमध्ये (Enterprise) AI चा वापर वाढतोय, जिथे भारतीय IT कंपन्या महत्त्वाचा रोल बजावू शकतात. या कंपन्या आपल्या क्लायंट्सना कस्टम AI सोल्युशन्स (Custom AI Solutions) देण्यासाठी सज्ज आहेत. AI मुळे IT सेवा देणाऱ्या कंपन्यांचे काम कमी होण्याऐवजी वाढण्याची शक्यता आहे, जसे पूर्वी ऑफशोअरिंग (Offshoring) किंवा क्लाउड (Cloud) मुळे झाले होते. आता AI संबंधित सेवा नवीन डील्सचा (Deals) मोठा भाग बनत आहेत आणि भारतीय IT कंपन्या यात मोठी गुंतवणूक करत आहेत. भारतीय एन्टर्प्राइज AI मार्केटमध्ये 44.9% वार्षिक दराने वाढ अपेक्षित आहे.
अमेरिकेतील क्रेडिट मार्केटमधील धोका
दुसरीकडे, अमेरिकेतील प्रायव्हेट इक्विटी (Private Equity) आणि क्रेडिट मार्केटमध्ये एक 'बबल' (Bubble) तयार झाल्याचे वुड यांनी म्हटले आहे. गेल्या 5-6 वर्षांमध्ये, मोठ्या प्रमाणात कर्ज घेऊन (Leveraged Buyouts) सॉफ्टवेअर कंपन्यांमध्ये गुंतवणूक करण्यात आली आहे. जर कंपन्यांचा नफा कमी झाला, तर हे जास्त कर्ज (High Leverage) संपूर्ण आर्थिक व्यवस्थेवर दबाव आणू शकते. अंदाजे $1.7 ट्रिलियन (Trillion) असलेल्या प्रायव्हेट क्रेडिट मार्केटमध्ये सॉफ्टवेअर कंपन्यांचा मोठा वाटा आहे. यामुळे सॉफ्टवेअर कंपन्यांचे व्हॅल्युएशन (Valuation) कमी झाले आहे आणि डिफॉल्ट्स (Defaults) वाढण्याची शक्यता आहे. काही अंदाजानुसार, सॉफ्टवेअर सेक्टरमध्ये डिफॉल्ट दर 15% पर्यंत जाऊ शकतो.
भारताची मजबूत अंतर्गत बाजारपेठ
या जागतिक चिंतेच्या वातावरणातही, ख्रिस वुड भारतीय बाजाराबद्दल सकारात्मक आहेत. ते भारतीय मार्केटला एक 'लाँग-टर्म स्टोरी' (Long-term Story) मानतात. मागील 18 महिन्यांपासून भारतीय मार्केटमध्ये एक चांगली कन्सॉलिडेशन (Consolidation) पाहायला मिळत आहे, ज्यामुळे व्हॅल्युएशन्स (Valuations) अर्निंंग्स वाढीशी (Earnings Growth) जुळवून घेत आहेत. याची एक प्रमुख खूण म्हणजे सिस्टिमॅटिक इन्व्हेस्टमेंट प्लॅन (SIP) द्वारे होणारी नियमित गुंतवणूक. दर महिन्याला सुमारे $50 (सुमारे ₹4,000) ची ही गुंतवणूक भारतीय अर्थव्यवस्थेवरील विश्वास दर्शवते आणि परदेशी गुंतवणूकदारांच्या (FPIs) विक्रीचा दबाव कमी करते.
सापेक्ष कामगिरीची अपेक्षा
अमेरिकेतील क्रेडिट मार्केटमधील धोके आणि AI मुळे सॉफ्टवेअर सेक्टरमध्ये येणारे बदल पाहता, भारताची अंतर्गत अर्थव्यवस्था (Domestic Economy) चांगली कामगिरी करू शकते. जर AI सायकलचा शिखर किंवा क्रेडिट क्रंचमुळे (Credit Crunch) जागतिक बाजारात मोठी घसरण झाली, तर भारताची मजबूत डोमेस्टिक इन्व्हेस्टर बेस (Domestic Investor Base) आणि संतुलित आर्थिक रचना त्याला इतरांपेक्षा चांगली स्थिती देऊ शकते. गोल्डमन सॅक्स (Goldman Sachs) सारख्या संस्थांनी पुढील दशकात इमर्जिंग मार्केट्समध्ये (Emerging Markets) भारत आणि चीन आघाडीवर राहतील असा अंदाज व्यक्त केला आहे.
सॉफ्टवेअर आणि PE साठी आव्हाने
AI च्या वेगवान प्रगतीमुळे सॉफ्टवेअर कंपन्यांच्या बिझनेस मॉडेल्सना (Business Models) आव्हान मिळत आहे. जनरेटिव्ह AI (Generative AI) अनेक कामे करू शकते, ज्यामुळे सॉफ्टवेअर कंपन्यांची किंमत ठरवण्याची क्षमता कमी होऊ शकते. याचा फटका खासकरून प्रायव्हेट इक्विटीमार्फत (Private Equity) कर्ज घेऊन चालवल्या जाणाऱ्या कंपन्यांना बसू शकतो. काही विश्लेषकांच्या मते, भारतीय IT कंपन्यांच्या ऍप्लिकेशन सर्व्हिसेस (Application Services) सेगमेंटला AI मुळे धोका निर्माण होऊ शकतो.
भविष्यातील वाटचाल आणि तज्ञांचे मत
भारतीय IT क्षेत्राचे भविष्य काय असेल यावर चर्चा सुरू आहे. काही विश्लेषक मोठ्या बदलांची शक्यता वर्तवत आहेत, तर अनेकजण IT कंपन्यांसाठी AI कन्सल्टिंग (Consulting) आणि इंटिग्रेशनमध्ये (Integration) संधी पाहत आहेत. Infosys आणि TCS सारख्या कंपन्या AI-फर्स्ट स्ट्रॅटेजी (AI-first Strategy) अवलंबत आहेत. Jefferies मात्र सावध करत आहे की AI चा फायदा आता केवळ एका विशिष्ट क्षेत्राला न होता, कंपोनंट सप्लायर्स (Component Suppliers) आणि स्पष्ट नफा देणाऱ्या कंपन्यांकडे वळू शकतो.