Neosapien चे CEO धनंजय यादव यांनी भारतीय स्टार्टअप इकोसिस्टिममधील एका मोठ्या समस्येकडे लक्ष वेधले आहे. भारतीय व्हेंचर कॅपिटल कंपन्या 'डीपटेक'पेक्षा 'कन्झ्युमर ॲप्स'ला प्राधान्य का देत आहेत, यावरून आता मोठी चर्चा रंगली आहे.
भारतीय व्हेंचर कॅपिटल (VC) विश्वात सध्या एका महत्त्वाच्या विषयावर चर्चा सुरू आहे, जी Neosapien चे CEO धनंजय यादव यांनी उपस्थित केली आहे. कन्झ्युमर-आधारित स्टार्टअप्स आणि डीपटेक (Deeptech) स्टार्टअप्स यांच्यातील गुंतवणुकीचा कल पूर्णपणे विसंगत असल्याचे समोर आले आहे.\n\n### गुंतवणुकीचा 'शॉर्टकट' का?
बहुतेक गुंतवणूकदार हे अशा स्टार्टअप्सच्या शोधात असतात जिथे ५ ते ७ वर्षांच्या आत एक्झिट (Exit) मिळेल. कन्झ्युमर ॲप्समध्ये युझर ग्रोथ झपाट्याने दाखवता येते, ज्यामुळे गुंतवणूकदारांना अल्पावधीत चांगले रिटर्न्स मिळण्याची आशा असते. मात्र, डीपटेक स्टार्टअप्स—जसे की आर्टिफिशिअल इंटेलिजन्स (AI) आणि रोबोटिक्स—यांना उत्पादनापर्यंत पोहोचण्यासाठी अनेकदा १० वर्षांपर्यंतचा कालावधी लागू शकतो. या 'स्लो-बर्न' स्वरूपामुळे दीर्घकालीन संशोधनाकडे दुर्लक्ष होत आहे.\n\n### भारताच्या भविष्यावर परिणाम?
जेव्हा भांडवल केवळ ॲप मॉडेल्समध्ये गुंतवले जाते, तेव्हा भारताच्या अंतर्गत तंत्रज्ञान विकासाला (Indigenous Tech) खीळ बसण्याची भीती आहे. डीपटेक कंपन्यांमध्ये कर्मचाऱ्यांमागे मिळणारा महसूल (Revenue-per-employee) जास्त असतो आणि कचराही कमी असतो, तरीही त्यांना भांडवलासाठी संघर्ष करावा लागतो.\n\n### पुढे काय?
या फंडिंग गॅपला भरून काढण्यासाठी भारतीय कॉर्पोरेट कंपन्या आणि त्यांच्या 'व्हेंचर आर्म्स'ची भूमिका महत्त्वाची ठरू शकते. ज्यांना त्वरित परताव्याची घाई नसते, असे 'पेशंट कॅपिटल' (Patient Capital) पुरवणारे गुंतवणूकदार जर पुढे आले, तरच भारत जागतिक तंत्रज्ञान हब बनू शकेल. सरकारी धोरणे आणि विशेष डीपटेक फंडांची स्थापना यावर आता उद्योगाचे लक्ष केंद्रित झाले आहे.