Whalesbook
कंपनीचे व्हॅल्यूएशन हजारो कोटींच्या पार
Skyroot Aerospace ने नुकत्याच झालेल्या एका मोठ्या फंडिंग राऊंडमध्ये $60 मिलियन (सुमारे ₹500 कोटी) चा निधी यशस्वीरित्या उभारला आहे. या यशानंतर कंपनीचे व्हॅल्यूएशन $1.1 बिलियन (सुमारे ₹9,000 कोटी) पर्यंत पोहोचले आहे. यामुळे Skyroot Aerospace ही भारतातील खाजगी अंतराळ क्षेत्रात 'युनिकॉर्न' (Unicorn) क्लबमध्ये सामील होणारी पहिली कंपनी ठरली आहे. Sherpalo Ventures आणि GIC यांसारख्या मोठ्या गुंतवणूकदारांनी या फेरीत सहभाग घेतला, ज्यात BlackRock Funds चाही समावेश आहे.
हा उभारलेला निधी कंपनीच्या उत्पादन क्षमतेत वाढ करण्यासाठी आणि विशेषतः 'विक्रम-2' (Vikram-2) रॉकेटच्या विकासाला गती देण्यासाठी वापरला जाईल. विक्रम-2 हे एक शक्तिशाली रॉकेट असेल, जे 1 टन पर्यंतचे पेलोड वाहून नेऊ शकेल आणि यासाठी प्रगत क्रायोजेनिक तंत्रज्ञानाचा (Cryogenic Technology) वापर केला जाईल.
'स्पेस टॅक्सी' बनण्याची महत्त्वाकांक्षा
Skyroot Aerospace स्वतःला एक व्यावसायिक 'स्पेस टॅक्सी' (Space Taxi) म्हणून सादर करत आहे. पारंपरिक सरकारी अंतराळ मोहिमांपेक्षा वेगळा दृष्टिकोन ठेवून, कंपनीने 'विक्रम-1' (Vikram-1) हे चार-स्टेजचे रॉकेट विकसित केले आहे. हे रॉकेट कार्बन कंपोझिट मटेरियलपासून बनवलेले असून, त्यात 3D-प्रिंटेड इंजिन्सचा वापर करण्यात आला आहे. सध्या हे रॉकेट सतीश धवन अंतराळ केंद्रातून (Satish Dhawan Space Centre) पहिल्या ऑर्बिटल लाँचसाठी तयार केले जात आहे.
मोठ्या रॉकेट्समध्ये अनेक उपग्रह एकत्र पाठवल्यामुळे होणाऱ्या वेळापत्रकाच्या विलंबाला टाळून, Skyroot थेट आणि मागणीनुसार ऑर्बिटल ऍक्सेस देण्यावर भर देत आहे. अंतराळ उद्योगात जिथे लॉन्चची कार्यक्षमता (Launch Efficiency) आणि पुनर्वापर (Reusability) महत्त्वाचे आहे, तिथे हा दृष्टिकोन कंपनीला स्पर्धात्मक बनवेल.
आव्हाने आणि धोके
मोठ्या निधी उभारणीनंतरही, Skyroot Aerospace समोर काही मोठी आव्हाने आहेत. सर्वात मोठे आव्हान म्हणजे सातत्यपूर्ण महसूल (Consistent Revenue) मिळवणे. सध्या व्यावसायिक उत्पन्न 2027 च्या उत्तरार्धापर्यंत अपेक्षित नाही. भारतातील स्पेस-टेक क्षेत्रात खूप मोठी गुंतवणूक लागते आणि विकासाला बराच वेळ जातो. त्यामुळे, तांत्रिक यश मिळवून नफा कमावणे स्टार्टअप्ससाठी सोपे नाही.
याशिवाय, Skyroot ला SpaceX आणि Rocket Lab सारख्या जागतिक स्तरावरील मोठ्या कंपन्यांशी स्पर्धा करावी लागणार आहे. तसेच, भारतात राष्ट्रीय अंतराळ कायद्याचा (National Space Law) अभाव असल्याने, कंपनीच्या कामकाजात नियामक अनिश्चितता (Regulatory Uncertainties) येऊ शकते.
पुढील वाटचाल
Skyroot चे भविष्य हे सब-ऑर्बिटल (Sub-orbital) प्रदर्शनांमधून ऑर्बिटल लॉन्च सेवा (Orbital Launch Services) देण्यापर्यंत यशस्वीपणे पोहोचण्यावर अवलंबून असेल. 'विक्रम-1' चे यशस्वी प्रक्षेपण कंपनीच्या अभियांत्रिकी क्षमतेची खात्री देईल आणि पुढील गुंतवणुकीला आकर्षित करेल. कंपनीला 'विक्रम-2' च्या जलद विकासाचे वेळापत्रक आणि स्पर्धात्मक जागतिक बाजारपेठेत व्यावसायिक लॉन्च करार मिळवणे, या दोन्ही गरजांमध्ये समतोल साधावा लागेल.