भारतातील डीप-टेक स्टार्टअप्सनी या वर्षात ६१ डील्सद्वारे तब्बल **$574 मिलियन** (सुमारे ४,८०० कोटी रुपये) उभारले आहेत. या तेजीमुळे पारंपरिक व्हेंचर कॅपिटल कंपन्यांना आता सॉफ्टवेअर मॉडेलऐवजी 'टेक्निकल ड्यु डिलिजन्स'वर भर द्यावा लागत आहे.
भारतीय डीप-टेक स्टार्टअप क्षेत्राने २०२६ मध्ये एक नवीन मैलाचा दगड गाठला आहे. २०१५ पासून या क्षेत्रात आतापर्यंत एकूण $11.4 बिलियन पेक्षा जास्त गुंतवणूक झाली आहे. मात्र, हा वाढता ओघ आता गुंतवणुकीच्या जुन्या पद्धतींना आव्हान देत आहे.
गुंतवणुकीचे नवे निकष
आधीचे इन्व्हेस्टर्स केवळ सॉफ्टवेअर-अॅज-अ-सर्व्हिस किंवा ई-कॉमर्समधील नफा आणि ग्राहकांच्या संख्येवर लक्ष देत असत. पण स्पेस, क्वांटम कम्प्युटिंग आणि बायोटेक सारख्या क्षेत्रांत संशोधनासाठी मोठा वेळ लागतो. त्यामुळे आता व्हेंचर कॅपिटल कंपन्यांनी केवळ फायनान्शिअल ॲनालिस्टवर अवलंबून न राहता, वैज्ञानिक (Scientists) आणि इंजिनिअर्सना कामावर ठेवण्यास सुरुवात केली आहे. Antler, Bertelsmann India Investments आणि Jungle Ventures यांसारख्या कंपन्यांनी आपल्या अंतर्गत टीममध्ये मोठे बदल केले आहेत.
सरकारी आधार आणि आव्हाने
सरकारच्या ₹1 लाख कोटी रुपयांच्या 'रिसर्च, डेव्हलपमेंट अँड इनोव्हेशन' योजनेमुळे सुरुवातीच्या टप्प्यातील संशोधनाला मोठा आधार मिळाला आहे. मात्र, तरीही 'सीरीज बी' (Series B) आणि 'सीरीज सी' (Series C) टप्प्यावर स्टार्टअप्सना भांडवलाची मोठी टंचाई जाणवते, ज्याला 'व्हॅली ऑफ डेथ' असे म्हटले जाते.
यशस्वी स्टार्टअप्सची उदाहरणे
Pixxel ने आपल्या सॅटेलाईट इमेजिंग तंत्रज्ञानासाठी $100 मिलियन तर Skyroot ने $60 मिलियन उभारून या क्षेत्रातील मोठी क्षमता सिद्ध केली आहे. आता हे स्टार्टअप्स लॅबमधील प्रयोगांपासून ते कमर्शियल उत्पादनापर्यंतचा प्रवास कसा करतात, यावरच या क्षेत्राचे भविष्य अवलंबून आहे.