'मिड-स्टेज' फंड्सचा वाढता प्रभाव
सध्याच्या बाजारपेठेतील बदलांमुळे व्हेंचर कॅपिटल (VC) कंपन्यांनी आपली गुंतवणूक रणनीती बदलली आहे. Accel, Peak XV Partners, Elevation Capital, Lightspeed Venture Partners आणि Nexus Venture Partners सारखे मोठे फंड्स आता '$10 मिलियन' ते '$50 मिलियन' या रेंजमधील डील्स वाढवत आहेत. विशेषतः Series A आणि Series B फंडिंग राऊंड्सना अधिक प्राधान्य दिले जात आहे.
Accel ने 2024 मध्ये जिथे 35% गुंतवणूक मिड-स्टेजमध्ये केली होती, ती 2025 मध्ये वाढवून 46% केली आहे. Peak XV Partners चे प्रमाण 33% वरून 44% झाले आहे. Elevation Capital मध्ये हा बदल सर्वात लक्षणीय असून, त्यांची 41% वरून 59% गुंतवणूक मिड-स्टेजमध्ये येत आहे. Lightspeed Venture Partners ने 36% वरून 42% आणि Nexus Venture Partners ने 35% वरून 47% पर्यंत मिड-स्टेज गुंतवणुकीचा हिस्सा वाढवला आहे.
याचा अर्थ असा की, हे फंड्स आता अशा स्टार्टअप्सना पाठिंबा देत आहेत ज्यांनी उत्पादन-बाजारपेठ (product-market fit) सिद्ध केले आहे आणि ज्यांच्या वाढीचा मार्ग स्पष्ट आहे.
लवकर आणि उशिराच्या टप्प्यातील गुंतवणुकीत घट
एकीकडे मिड-स्टेज डील्स वाढत असताना, दुसरीकडे खूप लवकरच्या टप्प्यातील (seed आणि pre-Series A, म्हणजे '$10 मिलियन' पेक्षा कमी) आणि खूप उशिराच्या टप्प्यातील (late-stage, म्हणजे '$100 मिलियन' पेक्षा जास्त) गुंतवणुकीत घट दिसून येत आहे. Accel ने त्यांच्या पोर्टफोलिओमधील लवकरच्या टप्प्यातील गुंतवणूक 61% वरून 43% पर्यंत कमी केली आहे, तर Elevation Capital मध्ये हा आकडा 52% वरून 37% पर्यंत खाली आला आहे.
Late-stage डील्समध्येही घट झाली आहे. Lightspeed Venture Partners च्या गुंतवणुकीचा 18% वरून 13% आणि Nexus Venture Partners चा 12% वरून 7% हिस्सा कमी झाला आहे. या मेगा-राउंड्समधील (mega-rounds) कमी गुंतवणुकीमुळे एकूण स्टार्टअप फंडिंगमध्ये सुमारे 10% वर्षागणिक घट झाली आहे (FY26 मध्ये).
अनिश्चिततेत मिड-स्टेजला महत्त्व
जागतिक अर्थव्यवस्थेतील अनिश्चितता आणि बाजारातील सुधारणा पाहता, VC फंड्स जोखीम कमी करण्यासाठी मिड-स्टेज कंपन्यांवर अधिक लक्ष केंद्रित करत आहेत. या कंपन्यांकडे आधीपासूनच कमाई (revenue) असते आणि नफ्यापर्यंत पोहोचण्याचा मार्ग अधिक स्पष्ट असतो, ज्यामुळे गुंतवणूकदारांना परताव्याची अधिक खात्रीशीर अपेक्षा असते.
धोके आणि भविष्य
मिड-स्टेजवर अधिक लक्ष केंद्रित केल्यास, नवीन आणि क्रांतिकारी कल्पना असलेल्या उदयोन्मुख (early-stage) कंपन्यांना संधी गमावण्याची शक्यता आहे. तसेच, लेट-स्टेज फंडिंग कमी झाल्यामुळे आणि IPOs (Initial Public Offerings) ची संख्या घटल्यामुळे स्टार्टअप्सना पैशांची चणचण भासू शकते. विश्लेषकांच्या मते, ही शिस्तबद्ध गुंतवणूक रणनीती 2026 पर्यंत कायम राहण्याची शक्यता आहे, जिथे स्मार्ट भांडवली वापर आणि स्पष्ट मूल्य निर्मितीला प्राधान्य दिले जाईल.