भारतातील डायरेक्ट-टू-कंझ्युमर (D2C) कंपन्यांमध्ये पुन्हा एकदा भांडवल उभारणीचा जोर वाढला आहे. होम-क्लीनिंग स्टार्टअप Scrubsy ने V3 Ventures कडून ₹27 कोटींचा निधी मिळवला आहे, तर The Souled Store आणि Nat Habit सारखे ब्रँड्स देखील नवीन भांडवलाच्या शोधात आहेत. गुंतवणूकदार आता वेगाने विस्तार करण्याऐवजी नफाक्षमता आणि टिकाऊ वाढीवर अधिक लक्ष केंद्रित करत आहेत.
D2C क्षेत्रात नवीन आशा?
भारतातील डायरेक्ट-टू-कंझ्युमर (D2C) मार्केटमध्ये पुन्हा एकदा गुंतवणुकीचा ओघ वाढताना दिसत आहे. पूर्वी जिथे कंपन्या वेगाने विस्तार करण्यावर भर देत होत्या, तिथे आता नफाक्षमता आणि मजबूत युनिट इकॉनॉमिक्स (Unit Economics) असलेल्या कंपन्यांना प्राधान्य मिळत आहे.
Scrubsy ची यशस्वी उभारणी
या ट्रेंडचे उदाहरण म्हणजे होम-क्लीनिंग स्टार्टअप Scrubsy. या कंपनीने V3 Ventures च्या नेतृत्वाखालील फेरीत ₹27 कोटींचा निधी यशस्वीरित्या उभारला आहे. हा पैसा कंपनीच्या इन-हाउस मॅन्युफॅक्चरिंग (In-house Manufacturing) क्षमता वाढवण्यासाठी वापरला जाणार आहे, ज्यामुळे कंपनी स्वतःच्या सप्लाय चेनवर अधिक नियंत्रण ठेवू शकेल.
इतर कंपन्यांचे प्लान्स
दरम्यान, पॉप-कल्चर अपॅरल ब्रँड The Souled Store ₹300-400 कोटींच्या प्री-IPO फंडिंग (Pre-IPO Funding) राउंडवर चर्चा करत आहे. मात्र, कंपनीचे व्यवस्थापन स्पष्ट करते की ते सध्या कॅश फ्लो पॉझिटिव्ह (Cash Flow Positive) आहेत आणि IPO साठी पुढील 12-18 महिन्यांचा कालावधी लक्ष्य करत आहेत.
याशिवाय, Haus & Kinder (बेबी आणि होम एसेंशियल्स) सुमारे ₹150 कोटी आणि स्किनकेअर ब्रँड Nat Habit ₹150 कोटी उभारण्याच्या तयारीत आहेत. या कंपन्या अशा मार्केटमध्ये आहेत जिथे ग्राहक टिकवून ठेवण्याची क्षमता (Customer Retention) आणि कार्यक्षम ग्राहक संपादन खर्च (Customer Acquisition Cost) याला महत्त्व दिले जात आहे.
आव्हाने आणि धोके
D2C क्षेत्राचा विकास जरी चांगला असला, तरी आव्हानेही कमी नाहीत. या कंपन्यांना मोठ्या FMCG कंपन्यांशी स्पर्धा करावी लागते, ज्यांच्याकडे अधिक भांडवल आणि मोठे वितरण नेटवर्क आहे. मार्केटिंग आणि इन्व्हेंटरीसाठी लागणारा जास्त खर्च, तसेच वेगाने विस्तार करण्याचा दबाव कंपन्यांच्या रोख राखीव क्षमतेवर ताण आणू शकतो. डिजिटल प्लॅटफॉर्मवरील अवलंबित्व जाहिरात खर्चातील बदलांसाठीही संवेदनशील आहे.
पुढील तिमाहीत, या स्टार्टअप्स वाढ आणि नफाक्षमता यांच्यातील संतुलन कसे साधतात हे पाहणे महत्त्वाचे ठरेल.