भारतातील अनेक AI स्टार्टअप्स सध्या मोठ्या गुंतवणूकदारांशी निधी उभारणीसाठी बोलणी करत आहेत. डेटा मूल्यांकन (Data Evaluation) पासून ते ग्राहक-केंद्रित (Consumer-focused) कोचिंग प्लॅटफॉर्मपर्यंत, AI तंत्रज्ञानात गुंतवणूकदारांची मोठी आवड दिसून येत आहे.
AI स्टार्टअप्सकडे गुंतवणूकदारांचा ओढा
भारतात आर्टिफिशियल इंटेलिजन्स (Artificial Intelligence) म्हणजेच AI आता व्हेंचर कॅपिटल (Venture Capital) कंपन्यांसाठी चर्चेचा मुख्य विषय बनला आहे. अनेक स्टार्टअप्स सध्या नवीन भांडवल (Fresh Capital) उभारण्यासाठी बोलणी करत आहेत. यामागे AI तंत्रज्ञानामध्ये गुंतवणूकदारांची वाढती आवड हे एक प्रमुख कारण आहे. यामध्ये एन्टर्प्राइज-ग्रेड सोल्यूशन्स (Enterprise-grade solutions) आणि ग्राहक-केंद्रित ॲप्लिकेशन्स (Consumer-facing applications) दोन्हीसाठी गुंतवणूक केली जात आहे.
मोठ्या निधीच्या चर्चेत Deccan AI
AI मॉडेलचे मूल्यांकन (AI model evaluation) करणाऱ्या Deccan AI या कंपनीने क्लेपॉन्ड कॅपिटल (Claypond Capital) कडून 5 ते 7 दशलक्ष डॉलर्स (5 to 7 Million Dollars) निधी उभारण्यासाठी चर्चा सुरू केली आहे. विशेष म्हणजे, या कंपनीने अवघ्या तीन महिन्यांपूर्वीच 25 दशलक्ष डॉलर्स (25 Million Dollars) चा सीरिज बी (Series B) राऊंड पूर्ण केला आहे. इतक्या लवकर पुन्हा निधी उभारणीचा निर्णय हा AI कंपन्यांमधील गुंतवणुकीची प्रचंड मागणी दर्शवतो.
ग्राहक-केंद्रित AI प्लॅटफॉर्म्सनाही मागणी
ग्राहक-केंद्रित (Consumer-focused) AI प्लॅटफॉर्म्समध्येही मोठी गुंतवणूक होत आहे. AI-आधारित प्रोफेशनल कोचिंग प्लॅटफॉर्म AI se, अर्काम व्हेंचर्स (Arkam Ventures) कडून सुमारे 2 दशलक्ष डॉलर्स (2 Million Dollars) निधी उभारण्याच्या तयारीत आहे. या कंपन्या आपल्या व्यवसायाचा विस्तार करण्यासाठी आणि अधिक ग्राहक मिळवण्यासाठी या पैशांचा वापर करणार आहेत.
वैयक्तिक गुंतवणूकदारांचा सक्रिय सहभाग
बिन्नी बन्सल (Binny Bansal) सारखे वैयक्तिक गुंतवणूकदार देखील Rio AI मध्ये 2 दशलक्ष डॉलर्स (2 Million Dollars) ची गुंतवणूक करण्याची शक्यता आहे. हा निधी 5 दशलक्ष डॉलर्स (5 Million Dollars) च्या राऊंडचा भाग असेल, जो ई-कॉमर्स (E-commerce) आणि रिटेल (Retail) क्षेत्रासाठी सोल्यूशन्स विकसित करेल. यासोबतच, अल्बिंदर ढिंडसा (Albinder Dhindsa) आणि अंकित नागोरी (Ankit Nagori) सारखे उद्योजक संगीत शिक्षण स्टार्टअप Sing One Song मध्ये गुंतवणूक करत आहेत.
जागतिक स्तरावरही भारतीय कंपन्यांचा सहभाग
भारतीय व्हेंचर फर्म्स केवळ देशांतर्गतच नव्हे, तर जागतिक AI डीलमध्येही सहभागी होत आहेत. Accel India सॅन फ्रान्सिस्को-स्थित व्हिडिओ AI स्टार्टअप Higgsfield च्या 400 दशलक्ष डॉलर्स (400 Million Dollars) च्या निधी उभारणीत सहभागी असल्याची चर्चा आहे. या डीलमुळे Higgsfield चे मूल्यांकन 5.4 अब्ज डॉलर्स (5.4 Billion Dollars) पर्यंत पोहोचले आहे, जे जानेवारी 2026 च्या 1.3 अब्ज डॉलर्स (1.3 Billion Dollars) च्या तुलनेत लक्षणीय वाढ आहे. AI प्लॅटफॉर्म्सची प्रचंड वाढ आणि कमी वेळेत वार्षिक महसूल (Annualized Revenue Run Rates) वाढण्याची क्षमता यातून दिसून येते.
गुंतवणूकदारांसाठी महत्त्वाचे मुद्दे
सध्या AI क्षेत्रात गुंतवणूक करणाऱ्यांसाठी काही महत्त्वाचे मुद्दे आहेत. उभारलेल्या निधीचा योग्य वापर आणि स्टार्टअप्सची टिकाऊ महसूल वाढवण्याची क्षमता यावर लक्ष ठेवावे लागेल. AI क्षेत्रातील वाढत्या व्हॅल्युएशन्समुळे (Valuations) कंपन्यांना नफा (Profitability) आणि उत्पादनातील वेगळेपण (Product Differentiation) सिद्ध करणे आवश्यक आहे. गुंतवणूकदार आता या सुरुवातीच्या टप्प्यातील (Early-stage) आणि वाढीच्या टप्प्यातील (Growth-stage) स्टार्टअप्सकडून दीर्घकालीन बाजार नेतृत्व (Long-term market leadership) आणि सातत्यपूर्ण आर्थिक कामगिरीची अपेक्षा करत आहेत.