शिक्षण मंत्रालयाने नवी दिल्लीत 'भारत इनोव्हेट एक्स्पोझिशन' सुरू केले असून, याद्वारे ३७ हाय-पोटेन्शियल इंडियन डीप-टेक स्टार्टअप्स जागतिक गुंतवणूकदारांसमोर मांडले आहेत. हे स्टार्टअप्स खासगी असले, तरी सरकारचा अवकाश (Space) आणि सेमीकंडक्टर क्षेत्रावरील भर भविष्यातील धोरणात्मक बदलांचे संकेत देणारा आहे.
शिक्षण मंत्रालय आणि परराष्ट्र व्यवहार मंत्रालयाच्या पुढाकाराने नवी दिल्लीतील भारत मंडपम येथे दोन दिवसीय 'भारत इनोव्हेट एक्स्पोझिशन'चे आयोजन करण्यात आले आहे. या कार्यक्रमाचा मुख्य उद्देश ३७ निवडक भारतीय डीप-टेक स्टार्टअप्सना BRICS राष्ट्रांमधील जागतिक गुंतवणूकदार आणि सीईओंसमोर सादर करणे हा आहे. या स्टार्टअप्सची निवड फ्रान्समधील नीस येथे झालेल्या एका प्रदर्शनातील १२० कंपन्यांच्या गटातून करण्यात आली आहे.
प्रगत तंत्रज्ञानावर भर
या स्टार्टअप्सचा भर भांडवल आणि संशोधनावर आधारित क्षेत्रांवर आहे, ज्यामध्ये स्पेस टेक्नॉलॉजी, सेमीकंडक्टर्स, क्वांटम कॉम्प्युटिंग आणि हेल्थकेअर इनोव्हेशन यांचा समावेश होतो. यामध्ये Dhruva Space, GalaxEye Space Solutions, WiSig Networks, Vervesemi, QpiAI, 5C Network, Niramai Health Analytix आणि ImmunoACT यांसारख्या कंपन्यांचा समावेश आहे.
गुंतवणूकदारांसाठी काय आहे महत्त्वाचे?
येथे एक गोष्ट लक्षात घेणे गरजेचे आहे की, प्रदर्शनात सहभागी असलेल्या ३७ पैकी कोणतीही कंपनी सध्या नॅशनल स्टॉक एक्सचेंज (NSE) किंवा बॉम्बे स्टॉक एक्सचेंज (BSE) वर लिस्टेड नाही. त्यामुळे रिटेल गुंतवणूकदारांसाठी ही थेट गुंतवणुकीची संधी नाही. मात्र, सरकारचा या कंपन्यांना जागतिक स्तरावर पाठिंबा देणे, हे देशाच्या औद्योगिक धोरणांमधील बदलाचे मोठे संकेत आहेत. येणाऱ्या काळात संरक्षण, दूरसंचार आणि हाय-एंड मॅन्युफॅक्चरिंग क्षेत्रातील दिग्गज लिस्टेड कंपन्यांना सरकारकडून मिळणाऱ्या धोरणात्मक पाठिंब्याचा आणि पार्टनरशिपचा मोठा फायदा मिळू शकतो.
धोके आणि आव्हाने
डीप-टेक कंपन्यांमध्ये गुंतवणूक करणे किंवा त्यांचे निरीक्षण करणे आव्हानात्मक असते. या क्षेत्रांमध्ये व्यावसायिक यश मिळवण्यासाठी बराच कालावधी लागतो. तसेच, संशोधनासाठी लागणारा मोठा खर्च (Capital Expenditure) या सुरुवातीच्या टप्प्यातील कंपन्यांच्या कॅश फ्लोवर दबाव आणू शकतो. गुंतवणूकदारांनी या प्रदर्शनाकडे थेट गुंतवणुकीचा मार्ग म्हणून न पाहता, सरकारची भविष्यातील प्राथमिकता म्हणून पाहावे.