भारतातील AI स्टार्टअप्सच्या जगात मोठा बदल पाहायला मिळत आहे. व्हेंचर कॅपिटल कंपन्या आता सामान्य AI मॉडेल्सऐवजी विशिष्ट व्यावसायिक समस्या सोडवणाऱ्या कंपन्यांवर पैसा ओतत आहेत. Dvar AI आणि Erid Bio सारखी स्टार्टअप्स यात आघाडीवर आहेत.
ग्लोबल व्हेंचर कॅपिटल कंपन्या भारतीय AI स्टार्टअप्समध्ये मोठ्या प्रमाणावर गुंतवणूक करत आहेत, पण गुंतवणुकीचा प्रकार पूर्णपणे बदलला आहे. आता सर्वव्यापी मॉडेल्सऐवजी Peak XV Partners, Lightspeed आणि General Catalyst सारखे बडे गुंतवणूकदार अशा कंपन्यांना प्राधान्य देत आहेत ज्या 'एजंटिक AI' (Agentic AI) वर काम करत आहेत. हे तंत्रज्ञान केवळ माहिती देत नाही, तर प्रत्यक्ष व्यवसायातील गुंतागुंतीची कामे पूर्ण करण्यास सक्षम आहे.
फंक्शनल AI कडे कल
आता केवळ नावापुरते AI न ठेवता विशिष्ट कामांसाठी उपयुक्त तंत्रज्ञानावर भर दिला जात आहे. माजी Zomato एक्झिक्युटिव्ह रिंशुल चंद्रा हे मर्चंट-साइड AI एजंट्ससाठी $8 ते $10 दशलक्ष निधी उभारण्याच्या तयारीत आहेत. तसेच, Dvar AI एंटरप्राइझ कंप्लायन्ससाठी आणि Erid Bio बायोलॉजिकल मॉलिक्युल डिझाइनसाठी AI चा वापर करत आहेत. ही स्टार्टअप्स आता आधीपासून अस्तित्वात असलेल्या सॉफ्टवेअर्समध्ये सहजपणे इंटिग्रेट होतील अशी उत्पादने बनवत आहेत.
गुंतवणुकीतील जोखीम आणि आव्हाने
या क्षेत्रातील गुंतवणूकदारांनी काही गोष्टींकडे लक्ष देणे आवश्यक आहे:
- एक्झिक्युशन रिस्क: एंटरप्राइझ-ग्रेड कामांसाठी अतिशय अचूक AI बनवणे सोपे नाही. यासाठी टॅलेंट आणि इन्फ्रास्ट्रक्चरवर मोठा खर्च करावा लागतो.
- डेटा प्रायव्हसी: स्टार्टअप्स ग्राहकांचा संवेदनशील डेटा हाताळत असल्याने त्यांना कडक नियमावली आणि डेटा प्रोटेक्शन मानकांचे पालन करावे लागेल.
- कॅश फ्लो: जर AI मुळे मिळणाऱ्या उत्पादकतेचा फायदा अपेक्षेप्रमाणे न दिसल्यास, या स्टार्टअप्सवर नवीन निधी उभारण्यासाठी दबाव येऊ शकतो.
थोडक्यात सांगायचे तर, ही स्टार्टअप्स आता प्रोटोटाइप टप्प्यातून बाहेर पडून मोठ्या प्रमाणावर कॉर्पोरेट अवलंब (Enterprise Adoption) किती वेगाने करतात, यावरच त्यांचे भवितव्य अवलंबून असेल.