Ice VC चे पार्टनर मृणाल झावेरी यांनी स्टार्टअप संस्थापकांसाठी पगाराची मर्यादा घालण्याची मागणी केली आहे. एका संस्थापकाने सीड फंडिंगमधील **₹5 कोटी** वैयक्तिक खर्चासाठी वापरल्याने हा मुद्दा ऐरणीवर आला आहे. झावेरी यांच्या मते, सुरुवातीच्या टप्प्यात पगार कमी असावा आणि संपत्ती निर्मिती शेअरच्या वाढीवर अवलंबून असावी.
सीड फंडिंगचा गैरवापर आणि नवीन प्रस्ताव
Ice VC चे संस्थापक पार्टनर मृणाल झावेरी यांनी स्टार्टअपमधील भांडवल व्यवस्थापनावर (Capital Governance) एक महत्त्वाचा मुद्दा मांडला आहे. एका स्टार्टअपच्या संस्थापकाने सीड फंडिंग राऊंडमधून मिळालेले ₹5 कोटी नवीन कार आणि अपार्टमेंट खरेदीसारख्या वैयक्तिक गरजांसाठी वापरल्याने हा वाद निर्माण झाला आहे. या घटनेमुळे व्हेंचर कॅपिटल (VC) फंडांचा वापर कसा करावा आणि सुरुवातीच्या टप्प्यातील संस्थापकांनी व्हेंचर कॅपिटलला वैयक्तिक उत्पन्न समजावे का, यावर चर्चा सुरू झाली आहे.
पगाराच्या टप्प्यांसाठी नवीन संरचना
भांडवलाचा गैरवापर टाळण्यासाठी, झावेरी यांनी एक संरचना प्रस्तावित केली आहे. त्यानुसार, संस्थापकांचा पगार स्टार्टअपच्या फंडिंग टप्प्यानुसार ठरवला जावा. ज्या कंपन्या सीड स्टेजमध्ये आहेत (सामान्यतः ₹4 कोटी ते ₹12 कोटी फंडिंग), त्यांच्या संस्थापकांसाठी मासिक पगाराची मर्यादा ₹60,000 ते ₹1.2 लाख असावी. या सुरुवातीच्या टप्प्यात, जिथे बिझनेस मॉडेल सिद्ध झालेले नसते आणि खर्च जास्त असतो, तिथे वैयक्तिक खर्च वाढवण्याऐवजी व्यवसायाच्या विकासावर लक्ष केंद्रित करणे महत्त्वाचे आहे.
जसजशी कंपनी परिपक्व होईल, तसतसा पगार वाढवता येईल. सिरीज 'A' फंडिंगपर्यंत पोहोचलेल्या स्टार्टअप्ससाठी (ज्यात साधारणपणे ₹20 कोटी ते ₹35 कोटी निधी मिळतो), मासिक पगार ₹3 लाख ते ₹5 लाख असावा. सिरीज 'B' फंडिंग (जे ₹50 कोटी ते ₹100 कोटी पर्यंत असू शकते) मिळवणाऱ्या कंपन्यांमध्ये, वार्षिक पगार ₹1 कोटी पेक्षा जास्त असू शकतो, ज्यात परफॉर्मन्स बोनसचाही समावेश असेल.
संस्थापकांसाठी इक्विटीचे महत्त्व
झावेरी यांनी जोर दिला की, स्टार्टअप संस्थापकांसाठी संपत्ती निर्माण करण्याचा मुख्य मार्ग म्हणजे पगाराऐवजी इक्विटी (Equity) वाढणे. सिरीज 'C' आणि त्यापुढील टप्प्यांमध्ये, जिथे यश अधिक स्पष्ट होते, तिथे संस्थापकांना वार्षिक ₹3 कोटी ते ₹4 कोटी मिळवता येतात आणि ते आपल्या इक्विटीचा काही भाग विकून 'टेक मनी ऑफ द टेबल' (Take money off the table) करू शकतात.
व्हेंचर कॅपिटलची ही एक सामान्य अपेक्षा आहे की, संस्थापकांनी दीर्घकालीन मूल्य निर्मितीसाठी (Long-term value creation) प्रेरित असावे. झावेरी यांच्या मते, जर संस्थापकांचे प्राधान्य जास्त पगार घेणे असेल, तर त्यांनी कॉर्पोरेट नोकरीचा विचार करावा, जिथे निश्चित पगार असतो. गुंतवणूकदार आणि भागधारकांसाठी, हा वाद स्टार्टअपच्या सुरुवातीच्या टप्प्यात योग्य प्रशासन (Governance) आणि आर्थिक देखरेखेचे महत्त्व अधोरेखित करतो, जेणेकरून भांडवलाचा प्रभावी वापर करून व्यवसाय वाढवता येईल आणि गुंतवणूकदारांचे मूल्य जपले जाईल.