Tracxn च्या नवीन आकडेवारीनुसार, २०२६ च्या पहिल्या आठ महिन्यांत IIT आणि IIM पदवीधरांनी नवीन स्टार्टअप्स सुरू करण्याच्या प्रमाणात मोठी घट झाली आहे. भारतात एकूण स्टार्टअप्सची संख्या वाढत असली तरी, हे उच्चशिक्षित तरुण जोखीम घेण्याऐवजी AI क्षेत्रातील सुरक्षित आणि आकर्षक पगाराच्या कॉर्पोरेट नोकऱ्यांकडे वळत आहेत.
स्टार्टअप्सच्या संख्येत मोठी घसरण
भारतीय स्टार्टअप इकोसिस्टममध्ये एक मोठा बदल दिसून येत आहे. Tracxn च्या आकडेवारीनुसार, जानेवारी ते ऑगस्ट २०२६ या कालावधीत केवळ ७९ IIT आणि २० IIM पदवीधरांनी नवीन टेक स्टार्टअप्स सुरू केले आहेत. तुलना करायची झाल्यास, २०२५ पूर्ण वर्षात ३०७ IIT आणि ७१ IIM पदवीधरांनी नवीन कंपन्यांची सुरुवात केली होती.
AI नोकऱ्यांचे आकर्षण का वाढले?
या कलमागाचे प्रमुख कारण म्हणजे कृत्रिम बुद्धिमत्ता (AI) क्षेत्रातील संधी. आजचे तरुण उद्योजकतेच्या जोखमीपेक्षा AI कंपन्यांमधील सुरक्षित आणि हाय-पॅकेज नोकऱ्यांना पसंती देत आहेत. बाजारातील बदलत्या परिस्थितीमुळे गुंतवणूकदार आता केवळ वेगाने वाढणाऱ्या स्टार्टअप्सऐवजी, नफा कमावण्याची क्षमता असलेल्या (Sustainable Profit) व्यवसायांना प्राधान्य देत आहेत. त्यामुळे स्टार्टअप सुरू करण्यातील 'रिस्क-रिवॉर्ड' समीकरण आता पदवीधरांना नोकरीच्या बाजूने झुकताना दिसत आहे.
भविष्यातील चित्र काय असेल?
भारतात सध्या एकूण १,९६,७०० पेक्षा जास्त टेक स्टार्टअप्स कार्यरत आहेत. जरी आघाडीच्या संस्थांमधील पदवीधरांचा ओघ कमी झाला असला, तरी स्टार्टअप इकोसिस्टम विस्तारतच आहे. भविष्यात अशा बदलांमुळे केवळ नवीन स्टार्टअप्सची संख्याच नाही, तर त्यांचा दर्जाही बदलेल. भविष्यातील संस्थापक आता केवळ विस्तारावर भर न देता, सुरुवातीपासूनच नफ्यावर आधारित बिझनेस मॉडेल्सवर लक्ष केंद्रित करतील, अशी अपेक्षा तज्ज्ञांनी व्यक्त केली आहे.